Maand: juni 2015

Waar ís de muziek eigenlijk?

IMAG0945Mijn huis kan enigszins rommelig overkomen. In elk geval qua muziekdragers. Naast de uitgebreide verzameling enen-en-nullenmuziek op mijn pc heb ik aardig wat cd’s, lp’s en – ja, echt – cassettebandjes, elk uit het bijbehorende tijdvak. Alles bij elkaar een stapel waar je u tegen zegt.

IMAG0948Maar wat doe ik eigenlijk nog met al die platen, schijfjes en tapes, nu ik gratis of voor weinig via Spotify, Deezer of Apple Music toegang heb tot tientallen miljoenen liedjes? Waarom gooi ik al die spullen niet weg? Het zou een hoop ruimte besparen. Bovendien, ik zet nog maar zelden een cassette of lp op, en cd’s ook al minder. Binnen afzienbare tijd klinkt er hier in huis waarschijnlijk alleen nog muziek uit de Grote Liedjeswolk.

IMAG0946Toch doe ik dat niet, die ‘nutteloze’ geluidsdragers weggooien – en daarin blijk ik niet uniek te zijn. Tech-journalist Marc Hijink van NRC Q gaf onlangs een mooie verklaring van dit fenomeen, op basis van zijn eigen ervaringen. Hijink stelt dat bij popmuziek de homo sentimentalis in de mens sterker is dan de homo economicus. Die lp’s en cd’s van hem heeft hij namelijk wel bewust uitgekozen en betaald. Die oude albums zeggen dus iets over hem. Dat maakt ze waardevoller dan de miljoenen onbekende tracks in de Grote Wolk.

hoes Live! van Bob MarleyVoor mij komen ook de herinneringen erbij: het gevoel vóór de aankoop, het trotse bezit, soms nervositeit dat de plaat misschien toch zou tegenvallen. Vaak kocht ik zo’n lp na veel wikken, wegen en geld tellen. Mijn eersteling was ‘Live!’ van Bob Marley & The Wailers – nog steeds een steengoed album trouwens. Die plaat beluisterde ik in de platenzaak tweemaal van voor naar achter op de koptelefoon voordat ik de knoop doorhakte. Ik weerstond de blikken van de verkoper. 17 gulden 95 was niet niks, ja?

grote wolk met blauwe luchtEn dan is er nog iets. Al die geluidsdragers staan bij mij verspreid over woon-, slaap- en werkkamer, in een logische indeling die alleen ik begrijp. Ze hebben stuk voor stuk de plek die hen toekomt, ik weet ze blind te vinden. Dat mis ik allemaal met die immense Wolk die ergens – God weet waar – tussen ons in hangt.

zigeunerjongenOndanks de onmiskenbare zegeningen van Spotify en Co zal er daarom veel moeten gebeuren voor ik al die cassettes, lp’s en cd’s de deur uitdoe. En mocht iemand dat eventueel in de toekomst voorstellen, dan komen daar onverkwikkelijke taferelen van, dat weet ik nu al. De gevoelsmens is in mij sowieso al wat sterker aanwezig dan de economische mens – maar zeker als het om popmuziek gaat.

Herkenbaar?

Het laatste taboe?

schilderij ouders en kinderenNiet alleen huwelijksgeluk lijkt taboe in de popmuziek. Ook kinderen en ouderschap zitten behoorlijk in het verdomhoekje. Terwijl die onderwerpen voor veel luisteraars  – en artiesten – toch heel herkenbaar zijn. Wordt het niet eens tijd om ook dit ‘laatste taboe’ te slechten?

hoes Jimmy van Boudewijn de GrootOké, goed. Ik hoor je. Er zijn inderdaad aardig wat nummers over kinderen. Zie bijvoorbeeld deze Top-10 van Classic Rock Magazine, met daarop natuurlijk klassiekers als ‘Hey Jude’ van The Beatles en Forever Young van Bob Dylan. Maar ik geef het je te doen om hier een Top 2000 van te maken.

John Hiatt solo in 2010Een artiest die heel fraai over de verschillende kanten van het gezinsleven zingt, is John Hiatt (Indianapolis, 1952). Bij Hiatt is dat leven allesbehalve zoet en kabbelend. In ‘Your Dad Did’ (Bring The Family, 1987) worstelt de zanger met de gelijkenis tussen hemzelf en zijn vader. ‘You’ve seen the old man’s ghost / Come back as creamed chipped beef on toast,’ zingt hij. ‘Now if you don’t get your slice of the roast / You’re gonna flip your lid / Just like your dad did.’ De menselijke driften bevinden zich vlak onder het oppervlak.

En in Crossing Muddy Waters van het gelijknamige sterke album uit 2000 laat de singer-songwriter een heel andere kant van zichzelf zien. Hiatt ontroert met het kalm vertelde maar schrijnende verhaal over de zelfmoord van zijn vrouw, die hem midden jaren 80 achterliet met hun eenjarige dochter Lilly.

hoes Slow Turning van John HiattHiatts bekendste en meest typerende gezinssong is waarschijnlijk Georgia Rae, van Slow Turning uit 1988. Hierin zingt hij de pasgeborene toe en weet hij de onbeschrijflijkheid van het nieuwe leven te vangen met aanstekelijke warmte en een flinke dosis humor:

‘She is beautiful, she is small / She don’t wanna play basketball / There’s no tellin’ what she might do / Before her doin’ days are through / But right now she can’t even crawl.’ Het meisje is meer dan welkom in het kleine universum van het gezin, maar tegelijk verwondert de zanger zich ook over het toeval dat haar in de wereld heeft gebracht:

‘Your mother and I we did this act / In some hotel ‘bout nine months back / We were tired, should’ve been sleepin’ / But, like a fire, somethin’ came creepin’, creepin’, creepin’.’

poster Roots in the ParkDe conclusie is onontkoombaar: op deze manier zijn kinderen en ouderschap meer dan welkom in popliedjes. Dat komt trouwens goed uit, want op zaterdag 27 juni speelt Hiatt met zijn Combo op het Roots in the Park-festival in Utrecht. Mis hem niet.

A match made in heaven?

hoes New Morning van Bob DylanGaan huwelijksgeluk en een goede popsong gewoonweg niet samen? Of is het onderwerp ten onrechte taboe in de rock & roll? Daarover ging het twee weken geleden in Goeie Nummers. Het is geen gemakkelijke vraag, daarom denk ik dat de muziek zelf hem het beste kan beantwoorden. En wie zou dat beter kunnen dan de Bard der Barden, de man die ons immer een stap voorblijft, his Bobness zelf?

Big PinkEind 1970 verscheen New Morning, Bob Dylans 11e officiële album. De singer-songwriter, nog geen 30, ging in die jaren door een crisis. Hij probeerde het knellende imago van protestzanger af te werpen, verruilde de internationale podia voor een leven op het platteland met vrouw en kinderen en zocht letterlijk naar zijn stem: op Nashville Skyline (1969) en Self Portrait (1970) maakte zijn kenmerkende nasale zang plaats voor een soort country-croon die lang niet bij iedereen in de smaak viel.

bob dylan jongMaar op New Morning is de oude Dylan (de jonge Dylan dus) terug van weggeweest. Weer even nasaal als voorheen. De onderwerpen zijn wel anders. Niet groots, politiek getint of apocalyptisch. Integendeel, het is alles huis en haard wat de klok slaat: alledaagse scenes uit een gelukkig huwelijk en het onbedorven landleven. De vraag is: kan dat? Werkt het?

330px-Bob_Dylan_-_Azkena_Rock_Festival_2010_2Allereerst kent het album met ‘If Not For You’ en het titelnummer twee liefdesliedjes zoals alleen Dylan ze kan maken. Rauw en liefdevol, zonder sentimenteel of gewild stoer te worden. Je gelooft elk woord dat hij zingt. Hoe hij dat doet, die liefdesliedjes, dat is voor mij het grootste wonder van Dylan.

Bob Dylan jaren 90‘Sign On The Window’ zou volgens recensenten het sleutelnummer zijn: “Build me a cabin in Utah/ Marry me a wife, catch rainbow trout/ Have a bunch of kids who call me ‘Pa’/ That must be what it’s all about.” Maar waar de een hierin een waarachtig statement ziet van een man die zijn waarden herschikt, hoort de ander een zanger die zichzelf probeert te overtuigen van iets waarin hij niet gelooft.

huwelijkVolgens Ben Yakas, die een prikkelende Top-36 van Dylans studioalbums opstelde, worstelde de meester zelf een album lang met dit soort vragen en leverde dat nou juist zo’n fijne, warme plaat op. Ik zou zeggen, luister naar New Morning op Spotify en oordeel zelf. Is het huwelijk en de popsong hier a match made in heaven of zijn die twee hard op weg naar de uitgang?

Aardige dwazen

martin van rijnPopfans zijn eigenlijk dwazen. En dat is wel even ‘een dingetje’ – want er zijn er nogal wat van. Vraag maar eens iemand uit de losse pols vijfentwintig popartiesten of -groepen op te noemen. Doet-ie zo. Vraag diezelfde persoon om datzelfde te doen voor jazzsaxofonisten of Nederlandse staatssecretarissen en je krijgt gestamel en excuusjes. Al die mensen zijn dus popfans.

Popfanaten lijken op hun ergst als ze jong zijn. Het extreme gedweep, het nuffige hokjesdenken (Zappa is cool, ABBA is fout – terwijl het natuurlijk andersom is). Het is tamelijk tenenkrommend, behalve voor henzelf.

stadionconcertIn de fase daarna is de popfan een individu dat bewust ruimte zoekt voor zichzelf. Maar deze unieke persoonlijkheid kan zichzelf zomaar terugvinden in een meute identiek uitgedoste generatiegenoten die uit hun dak gaan bij een Brits bandje dat pijlsnel vergeten zal worden.

stonesDe volwassen popfanaat – het is hier altijd even zoeken naar de meest elegante formulering – is even dwaas als die andere twee. Hij beeldt zich in dat hij nog jeugdig is terwijl het zwarte niets al aan zijn botten knaagt.

beatles yesterdayGelukkig is dit allemaal niet erg. Popfans zijn in verhouding tot bijvoorbeeld zijn soortgenoten in de religie en het voetbal heel ongevaarlijk en onschuldig. Er gaan veel makke popfans in een hok. Ze laten zich graag een goed humeur bezorgen door ‘Happy’ of ‘I Wish’. Ze leven zich woest maar vreedzaam uit bij Slayer of Metallica. Ze stellen zich open voor de schoonheid en de troost van ‘Yesterday’ of ‘Bohemian Rhapsody’. Popfanatici mogen dan dwazen zijn, het zijn aardige dwazen. En daar heb je er niet gauw te veel van.