Maand: augustus 2016

Muzikale doping?

CherDe wereld maakte in 1998 kennis met het verschijnsel Auto-Tune via de mega-hit Believe van Cher. Deze correctiesoftware, die valse zangnoten zuiver maakt, is anno 2016 gemeengoed geworden in de hits op de radio en YouTube. Zelfs bij live-optredens schijnt het al in zwang te zijn, zoals we onlangs in een mooi Volkskrant-artikel konden lezen.

Adele2En tegelijk wordt er flink op dat Auto-Tune afgegeven. Wat dat betreft lijkt het middel sterk op Botox – niemand komt er graag voor uit dat hij gebruikt. Zangeres Adele schoot onlangs fors uit haar slof toen de beroemde platenproducer Tony Visconti (68) beweerde dat ook zij waarschijnlijk van de gewraakte software gebruikmaakt.

Usain BoltAuto-Tune kan mij maar matig bekoren. Ik wil een artiest graag ongestoord kunnen bewonderen om zijn of haar zangkunst. En de Zelf-Stemmer, die talent en oefening opeens waardeloos lijkt te maken, werkt juist als een soort muzikale doping die alles vlaktrekt. Alsof je Usain Bolt en andere topatleten tegen een trits gezette huisvaders laat sprinten terwijl tevoren al vaststaat dat ze gelijk zullen finishen. Zo gaat de lol er aardig vanaf.

Mengpaneel 2Ter relativering betogen sommige mensen dat er in de popmuziek al heel lang heel veel wordt ‘opgeleukt’. Zij hebben wel een punt. De opnametechnologie in de studio heeft zich vanaf de jaren ’60 ongelooflijk ontwikkeld. Met behulp van filters, digitale echo en andere technologie kunnen studiotechnici iets in elkaar zetten dat geweldig klinkt maar nauwelijks nog op de oorspronkelijke klanken van stem en muziekinstrumenten lijkt. Zo bezien is Auto-Tune is slechts een voortzetting van de gangbare praktijk.

Meghan TrainorMijn probleem met de Auto-Tune is vooral dat alles zo op elkaar gaat lijken. Luister naar jonge sterren als Ariana Grande, Katy Perry, Meghan Trainor (best leuke nummers, trouwens) of Taylor Swift – deze ‘gelifte’ zangstemmen zijn bijna inwisselbaar. En dat terwijl we bij een artiest doorgaans juist voor zijn of haar karakteristieke stem vallen (of er juist op afknappen). Het is toch ondenkbaar dat we ooit van Bob Dylan, Mick Jagger of Aretha Franklin waren gaan houden als ze met Auto-Tune hadden gezongen? Probeer het je maar eens voor te stellen.

robot.pngDe discussie raakt ook aan de diepere kwestie van de authenticiteit. We willen immers dat popmuziek en popartiesten ‘echt’ zijn. En waar is die authenticiteit te vinden als hun stemmen op uniforme wijze vervormd tot ons komen, als een soort robots? Of is het nog erger, en moeten we concluderen dat onpersoonlijke muziek met onpersoonlijke stemmen de rock-‘n-roll van de toekomst is? Ik weiger vooralsnog me daarvan een voorstelling te maken.

amy winehouse 4 optreden

Om deze somberheid niet te lang te laten voortduren geef ik graag het woord aan de dame die ons – als we haar op haar woord mogen geloven – geheel op eigen kracht kippenvel kan bezorgen. En daarna nog even aan die andere Britse van wie het onvoorstelbaar is dat ze ondanks haar hang naar externe middelen ooit aan de stemmen-Botox zou zijn gegaan.

 

Oost is Zuid en West is Noord

kaft Oerend HardOnlangs las ik de biografie van Bennie Jolink en zijn band Normaal, toepasselijk getiteld Oerend Hard.  Auteur Jos Palm geeft daarin een levendig beeld van de worsteling van deze bijzondere Achterhoeker om te komen waar hij wilde zijn – en van wat een stug volgehouden imago zoal van een popartiest kan vergen.

Bennie Jolink2.pngHet is mooi om te lezen hoe beeldend kunstenaar Jolink na een weinig succesvolle tijd in Amsterdam en Enschede terugkeert naar zijn geboorteplaats Hummelo. Hoe hij dan met vrienden een rock-‘n-rollband begint die zich zeker zoveel bezighoudt met kroegbezoek als met het instuderen van hun Engelstalige repertoire. En hoe bij de eigengereide Achterhoeker op een dag, na een lange zit in het plaatselijke café, het kwartje valt: ze moeten in hun eigen taal gaan zingen, niet in het Engels, niet in het ABN, maar in het Achterhoeks! En dan niet over romantische cliché’s, maar over het leven zoals dat diep in de provincie verankerd is!

Southern Rock classics brandHet is een mooi verhaal over ‘jongens, maar aardige jongens’ met ruwe bolsters en blanke pitten, weinig woorden en veel drank. Het meest werd ik  daarbij nog getroffen door de onverwachte parallellen tussen de ‘boerenpunk’ van Normaal uit Oost-Nederland en de Southern Rock waarover Goeie Nummers de voorgaande weken berichtte.

Bennie Jolink3.pngVanaf het moment dat Normaal in 1975 het popfestival in Lochem opende met hun zelfgeschreven nummers was  het onthaal geweldig. Dit was de muziek waarop de Achterhoekers hadden gewacht. Hier werd eindelijk hun identiteit erkend en gevierd. De band gaf de boerenjeugd zogezegd ‘een kont in de boks’. In Daldeejen zingt Jolink:

Ik bun ow goeroe en ik zeg ow hoe’j moet leaven / d’r is moar een manier um ’t heavig te beleaven. / Zoas wi-j dat in de Achterhoek doet / as ’t werk gedoan is begin ’t pas goed / ja dan geet ’t an an ’t daldeeej’n

SuperboerenZoals de Southern Rock muzikaal en inhoudelijk de strijd aanbindt met de dominantie van het ‘arrogante’ Noorden van de VS, staat in de ideologie van Normaal oost tegenover west, ‘echt tegenover namaak, eerlijk tegenover huichelachtig, zelfbewuste bescheidenheid tegenover opschepperige duurdoenerij’, zoals Palm schrijft. En net als bij de Southern Rock zat er voor de muzikale superboeren de trots van de underdog bij, zoals te horen in Een eenvoudige boerenlul:

Ik bun moar een eenvoudige boerenlul / en doar schaam ik mien niet veur / moar doar bunt zo van die dingen die heb ik heel goed deur / Ik zal eiges wetten wat ik doe / want ik bun gin stomme koe

Rowwen HèzeNederland is natuurlijk geen VS. Daarom kon Normaal in zijn eentje het hele genre Oostelijke Rock vullen. Maar de band was wel een belangrijke wegbereider van een breder fenomeen dat ik bij deze graag Regio Rock doop: popartiesten van buiten de Randstad die in het eigen dialect zingen, zoals Rowwen Hèze, Gé Reinders en Daniël Lohues, en die de vaderlandse popmuziek de afgelopen decennia de broodnodige authenticiteit hebben gegeven.

Normaal1Eind vorig jaar nam Normaal na 40 jaar afscheid van het publiek in een uitverkocht Gelredome. Ik durf te hopen dat hun nalatenschap inmiddels zo sterk verankerd is in onze popcultuur dat binnenkort nieuwe oostelijke rockers de podia zullen bestijgen. Mogelijk zit er, net als bij de zuidelijke rockers aan de overkant van de plas, zelfs een revival in.