Lost in translation

logo-google-translateVertalen is nog niet zo eenvoudig. Dat merkte ik deze week weer eens. De WordPress-software waarop dit blog draait bood me een gratis vertaaldienst aan. Google Translate kon mijn posts automatisch omzetten in willekeurig welke taal. Dat leek me wel wat: lezers overal ter wereld zouden Goeie Nummers tot zich kunnen nemen, ter bevordering van de wereldvrede enzovoorts.

lost-in-translationBij het zien van het resultaat was ik verheugd en verrast: ongelooflijk, al mijn oprispingen vanaf mei 2014 waren met één druk op de knop beschikbaar gekomen in wereldvoertaal Engels. Totdat ik ging lezen. Verbazing en vreugde maakten plaats voor huiver en hilariteit. Klik maar eens op ‘TRANSLATE THIS BLOG’ rechts, kies Engels en lees voor de aardigheid een stukje. Waarschijnlijk raak jij ook al snel behoorlijk lost in translation.

harco-wind-1Het leuke van deze ervaring was dat ik moest terugdenken aan Harco Wind, een typetje van Wim T. Schippers van eind jaren 70, begin 80. De immer enthousiaste Harco deed niets liever dan ekende tophits zingen, maar dan getransformeerd in wat hij ‘riant Nederlands’ noemde. Hij deed dat bijvoorbeeld met ‘I Was Made For Loving You’ van Kiss, en ook met I Want You To Want Me van Cheap Trick:

‘Ik wil dat je mij wilt / Ik heb het nodig dat je me nodig hebt / Ik had graag dat je me liefhad / Ik smeek je, o toe, smeek mij / (…) Zag ik niet, zag ik niet, zag ik niet dat je huilde (huilde, huilde)’

wat-is-poezieDe inhoud van zo’n lied bleef weliswaar fier overeind, maar wat het origineel ooit aan poëtische kracht mocht hebben bezeten, was in de vertaling spoorloos verdwenen. Kennelijk is een goed bekkende tekst onmisbaar voor een overtuigende popsong, en dat was Harco even vergeten.

jan-rot-3Iemand die dat wel goed begrepen heeft, is zanger-liedjesschrijver Jan Rot (Makassar, Indonesië, 1957). Rot, die met het magistrale Stel dat het zou kunnen…  de Annie M.G. Schmidt-prijs voor het beste theaterlied van afgelopen seizoen won, begon zijn muzikale carrière in 1978 als frontman van The Streetbeats. Later schakelde hij over van het Engels naar het Nederlands, en begin deze eeuw waagde hij zich aan vertalingen van klassieke werken, zoals Bachs Matthäus Passion.

jan-rot-2Ook popsongs als ‘Nothing Rhymed’ van Gilbert O’ Sullivan en ‘Hallelujah’ van Leonard Cohen werden door Rot ‘hertaald’, zoals hij dat zelf noemt. Voor hem moeten vertalingen klinken alsof ze oorspronkelijk in het Nederlands zijn geschreven. Ritme, rijm en sfeer zijn belangrijker dan exacte inhoudelijke trouw aan het origineel. Een mooi voorbeeld is zijn versie van ‘This Land is Your Land’ van Woody Guthrie. En op YouTube vind je nog veel meer van zijn creatieve vondsten.

Misschien moet Google Translate dit ook maar eens goed in z’n oren knopen. Vertalen blijft een kunst en een ambacht. En mensenwerk.

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s