Ongepaste toe-eigening

Dana SchutzIn de Angelsaksische kunstwereld woedt momenteel een rel rondom het schilderij Open Casket van kunstenaar Dana Schutz. Het doek richt de aandacht op de onderdrukking van Afro-Amerikanen in de jaren 50 en heden ten dage. Probleem is dat Schutz wit is. Zwarte schrijvers en kunstenaars beschuldigen haar van ‘inappropiate appropriation’. In goed Nederlands, zonder de mooie klankverdubbeling: ongepaste toe-eigening. De witte kunstenaar had niet het recht dit ‘zwarte’ onderwerp te ‘kapen’.

Elena Ferrante de geniale vriendinDe terugkerende, tamelijk felle discussie treedt ook op in andere disciplines. Eind vorig jaar zou de identiteit van de zeer populaire Italiaanse auteur Elena Ferrante (een pseudoniem) eindelijk zijn onthuld. Wat bleek: Ferrantes boeken, over twee vriendinnen die opgroeien in een arme Napolitaanse wijk, zouden geschreven zijn door iemand die afkomstig was uit gegoede kringen. Dit feit deed volgens velen afbreuk aan de geloofwaardigheid van het werk – want hoe kon zo’n bevoorrecht persoon zich nu inleven in de wereld van de verschoppelingen?

Chris MartinOok de popmuziek komt af en toe aan de beurt. Was het Paul Simon die in 1986 als een koloniaal de Afrikaanse muziekschatkist zou hebben geplunderd voor zijn comeback-album Graceland, vorig jaar stonden de witte Chris Martin (Coldplay) en de zwarte Beyonce in de schijnwerpers. Met het nummer ‘Hymn For The Weekend’ en de bijbehorende video, met beelden van het hindoeïstische Holi-feest, had het tweetal zich volgens criticasters vergrepen aan de Indiase cultuur. Na protesten werd de lofzang op het weekeinde snel van YouTube gehaald.

Arm en RijkEr zijn vele kanttekeningen en nuances te plaatsen bij dit debat, maar de centrale vraag is: kan een lid van een bevoorrechte groep zich inleven in (een lid van) een minder bevoorrechte bevolkingsgroep? En vervolgens: mag zo iemand wel over zo’n onderwerp schrijven? De communis opinio lijkt in beide gevallen steeds meer te neigen naar ‘nee’ als antwoord. Naar mijn stellige overtuiging ten onrechte.

empathieAllereerst geloof ik dat het de goede zaak niet verder helpt als je kunstenaars op basis van afkomst uitsluit van bepaalde onderwerpen.  Belangrijker is dat dat ‘nee’ zo ontzettend onaantrekkelijk is. Het lijkt het einde van het geloof in elke mogelijkheid van empathie te impliceren. En vooral een legitimatie te zijn om je collectief op te sluiten in de eigen groep en het eigen gelijk.

BeatlesMaar het allerbelangrijkste voor mij is misschien toch wel dit: zonder de toe-eigening van de blues – die trouwens aardig wat Europese volksmuziek in zich had opgezogen – hadden we Elvis, Beatles en Stones moeten missen – en alle artiesten die zich vervolgens weer aan hun en ander ‘vreemd’ materiaal mochten vergrijpen. Daar moet je toch niet aan denken.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s