Ontsnapt aan de jaren 80

zwart gatIk weet niet hoe het met jou zit, maar voor mij waren de jaren 80 een groot zwart gat. Muzikaal gezien dan. Verdwenen was de intimiteit van de singer-songwriters van begin jaren 70, verdwenen was ook de rebelse energie van de Britse punk en new wave van daarna. In de plaats kregen we onpersoonlijke acts met veel gespeeld drama – denk Rick Astley, Duran Duran, Ultravox, The Human League, Simple Minds, Orchestral Manoeuvres in the Dark.

synthesizerWie de popgeschiedenis vanaf de jaren 50 snel aan zich voorbij laat trekken, zal tussen 1980 en 1990 stuiten op een merkwaardige wereld die geheel in zichzelf opgesloten lijkt te zijn: absolute leegte, ingepakt in dikke lagen pathos, met synthesizers, kunstmatige galm en knallende drums uit een kastje. Geen wonder dat die muziek vanaf 1 januari 1990 al meteen gedateerd klonk.

Led ZeppelinNou waren de doomy eigthies niet alleen moeilijk voor popfans zoals ik, ook topacts als The Rolling Stones, Joni Mitchell, Paul Simon, Stevie Wonder, Led Zeppelin en Paul McCartney zaten met de handen in het haar. Goeie nummers leken uit, flutmuziek was in. Zelfs Bob Dylan raakte in die jaren de weg  kwijt.

Tracy_Chapman_-_Tracy_ChapmanEn toch, ergens in die donkere hopeloze jaren drong af en toe een lichtstraaltje door. Eerst, in 1985, Suzanne Vega met haar Marlene On The Wall. De Newyorkse singer-songwriter bewees dat popmuziek zich nog steeds kon vernieuwen. Een jaar later ontweek Paul Simon de tijdgeest – en de culturele boycot van Zuid-Afrika – met zijn aanstekelijke album Graceland. En twee jaar later drong het kleinste én krachtigste lichtstraaltje van allemaal de verduisterde kamer binnen: Tracy Chapman, met haar klassieker Fast Car.

Tracy ChapmanMet haar ontwapenende glimlach vertegenwoordigde de jonge zwarte zangeres in haar eentje zo’n beetje alles wat de jaren 80 ontbeerden: onschuld, oprecht engagement, een aan de folk- en gospeltraditie herinnerend stemgeluid. En ook eindelijk weer: een gewone, onvervormde akoestische gitaar. Chapman was het licht aan het eind van de tunnel: na haar kwamen tal van (vrouwelijke) singer-songwriters op die de geest van de jaren 60 en 70 deden herleven, zoals Nanci Griffith, Michelle Shocked, Sheryl Crow, Jeff Buckley, Elliot Smith en vele anderen daarna.

Bob DylanIn hun kielzog hervonden ook veel van de Groten hun elan. Bonnie Raitt herpakte zich in 1989 met Nick of Time. In datzelfde jaar stelde MTV Unplugged het liedje weer centraal, met fijne gevolgen voor onder meer Neil Young, Eric Clapton en Sting – en hun fans. Ook Bob Dylan kwam in 1993 eindelijk uit zijn eighties-depressie, met het volledig akoestische World Gone Wrong.

snelle autoEn het zou me niets verbazen als de kiem van die wederopstanding werd gezaaid in 1992, tijdens het concert ter ere van Bobs 30-jarige albumcarrière, waarbij tal van collega-artiesten acte de présence gaven. Want wie stond daar tussen al die coryfeeën? Inderdaad, de bescheiden singer-songwriter die een paar jaar eerder de boze jaren 80 vaarwel had gekust met een liedje over een snelle auto waarmee zij en haar geliefde aan de uitzichtloosheid konden ontsnappen.

6 comments

  1. Ik kwam bij toeval op dit blog, en lees een aantal mooie stukjes, maar bij deze kreeg ik toch het gevoel te moeten reageren. Want ja, voor de mainstream pop waren het misschien niet de beste jaren, en de oude iconen uit de jaren zestig en zeventig waren over hun hoogtepunt. Maar ondergronds broeide het: Bands als Long Ryders, Green on Red en Uncle Tupelo legden de basis voor wat later Americana ging heten, Replacements, Black Flag en Husker Du creëerden een blauwdruk voor de Grunge, de herontdekking van de gitaar liep via de jangle van R.E.M. tot de noise van Sonic Youth, de lijst van jonge, frisse bandjes is eindeloos, bands die zich enerzijds baseerden op het geluid van de jaren zestig, maar die muziek benaderden met de sturm und drang houding van de (post)punk. Dream Syndicate, The Sound, Rain Parade, Wedding Present, Triffids, Died Pretty, Foetus Meat Puppets, Dinosaur Jr, Minutemen, the Go-Betweens, Yo La Tengo, The Feelies de Nieuw-Zeelandse Flying Nun scene, uit eigen land Claw Boys Claw, Fatal Flowers, Urban Dance Squad, De Artsen, of de bandjes van de Friese bries. Het waren de jaren dat je bijna wekelijks een nieuw bandje kon ontdekken, en die je met enige regelmaat ook nog kon zien optreden in Doornroosje, Vera, Burgerweeshuis of één van die andere undergroundzalen in het land. Het waren muzikaal opwindende jaren als je even iets dieper onder het oppervlak durfde te luisteren

Geef een reactie