elpee

Moet het album doormidden?

Bob LefsetzHiphopartiesten als Kaye West en Pusha T. brachten onlangs albums van iets meer dan twintig minuten uit. Een kwestie van luiheid of gebrek aan creativiteit? Zeker niet, betoogt de spraakmakende Amerikaanse muziekblogger Bob Lefsetz: het is gewoon slim – en helemaal van deze tijd.

geldHoewel wij popliefhebbers vooral geïnteresseerd zijn in magische liedjes en halfgoddelijke artiesten, weten we allemaal dat rock-‘n-roll ook gewoon een business is. En ook dat die business door technologische ontwikkelingen in de laatste decennia behoorlijk is opgeschud. Eerst door de enen en nullen, toen door het branden en peer-to-peer sharen en ten slotte het streamen.

Donald Fagen hoes The NightflyWat we ons vaak niet realiseren, is dat de technologie altijd al heeft bepaald hoe we naar muziek luisteren. Dat het Perfecte Popliedje (Penny LaneGod Only Knows) zo’n drie minuten duurt, en het Klassieke Album (The Nightfly, Sgt. Pepper) ongeveer veertig, is namelijk geen metafysisch of natuurlijk gegeven, maar het gevolg van een technische toevalligheid. Meer muziek paste er gewoon niet op een grammofoonplaat(je). (Hoe Bob Dylan er toch regelmatig bijna een uur op wist te persen is een verhaal apart, daarover een andere keer meer.)

niet geboeidDe compact disc bood vanaf de jaren 80 meer ruimte. Dat hebben we geweten. Less is more was nog niet uitgevonden. Vaak stond er, vooral in de beginperiode, zo’n vijftig tot tachtig minuten muziek op het schijfje. Het maakte vooral duidelijk dat niet elk liedje beter wordt als je het langer maakt en dat niet elke oprisping van een artiest de weg naar het publiek zou moeten proberen te vinden.

haastige spoedNu het streamen de muziekbusiness voor een groot deel heeft overgenomen, houden veel artiesten toch nog vast aan de oude vertrouwde albumlengte. Niet handig, zegt Lefsetz. Mensen hebben geen tijd meer om zo lang achter elkaar te luisteren. Twintig minuten, dat lukt nog wel., en dan kun je je vrienden toch laten weten dat de nieuwe plaat van die coole artiest echt te gek is. Met dit korte format kan de artiest bovendien geregeld weer de vluchtige aandacht van het moderne poppubliek trekken.

hoes ziggy stardustAls deze trend doorzet, wordt het tijd om inwendig afscheid te nemen van het album zoals we het altijd hebben gekend. Maar kun je je voorstellen dat een Berlin of een Ziggy Stardust evenveel impact zou hebben als ze half zo lang zouden duren? Kunnen dat soort Grote Albums dan überhaupt nog gemaakt worden?

gebroken lpMaar de strijd om het definitieve albumformat voor de 21e eeuw is nog niet beslecht. Want ondertussen is ook het vinyl aan een behoorlijke comeback bezig. Vlak de  lp nog niet uit. Ik ben benieuwd hoe dat gaat aflopen. Niet de popindustrie maar het publiek heeft tenslotte het laatste woord. Hoe denk jij over een album van twintig minuten – of minder? Mogen we dat nog een album noemen?

Waar ís de muziek eigenlijk?

IMAG0945Mijn huis kan enigszins rommelig overkomen. In elk geval qua muziekdragers. Naast de uitgebreide verzameling enen-en-nullenmuziek op mijn pc heb ik aardig wat cd’s, lp’s en – ja, echt – cassettebandjes, elk uit het bijbehorende tijdvak. Alles bij elkaar een stapel waar je u tegen zegt.

IMAG0948Maar wat doe ik eigenlijk nog met al die platen, schijfjes en tapes, nu ik gratis of voor weinig via Spotify, Deezer of Apple Music toegang heb tot tientallen miljoenen liedjes? Waarom gooi ik al die spullen niet weg? Het zou een hoop ruimte besparen. Bovendien, ik zet nog maar zelden een cassette of lp op, en cd’s ook al minder. Binnen afzienbare tijd klinkt er hier in huis waarschijnlijk alleen nog muziek uit de Grote Liedjeswolk.

IMAG0946Toch doe ik dat niet, die ‘nutteloze’ geluidsdragers weggooien – en daarin blijk ik niet uniek te zijn. Tech-journalist Marc Hijink van NRC Q gaf onlangs een mooie verklaring van dit fenomeen, op basis van zijn eigen ervaringen. Hijink stelt dat bij popmuziek de homo sentimentalis in de mens sterker is dan de homo economicus. Die lp’s en cd’s van hem heeft hij namelijk wel bewust uitgekozen en betaald. Die oude albums zeggen dus iets over hem. Dat maakt ze waardevoller dan de miljoenen onbekende tracks in de Grote Wolk.

hoes Live! van Bob MarleyVoor mij komen ook de herinneringen erbij: het gevoel vóór de aankoop, het trotse bezit, soms nervositeit dat de plaat misschien toch zou tegenvallen. Vaak kocht ik zo’n lp na veel wikken, wegen en geld tellen. Mijn eersteling was ‘Live!’ van Bob Marley & The Wailers – nog steeds een steengoed album trouwens. Die plaat beluisterde ik in de platenzaak tweemaal van voor naar achter op de koptelefoon voordat ik de knoop doorhakte. Ik weerstond de blikken van de verkoper. 17 gulden 95 was niet niks, ja?

grote wolk met blauwe luchtEn dan is er nog iets. Al die geluidsdragers staan bij mij verspreid over woon-, slaap- en werkkamer, in een logische indeling die alleen ik begrijp. Ze hebben stuk voor stuk de plek die hen toekomt, ik weet ze blind te vinden. Dat mis ik allemaal met die immense Wolk die ergens – God weet waar – tussen ons in hangt.

zigeunerjongenOndanks de onmiskenbare zegeningen van Spotify en Co zal er daarom veel moeten gebeuren voor ik al die cassettes, lp’s en cd’s de deur uitdoe. En mocht iemand dat eventueel in de toekomst voorstellen, dan komen daar onverkwikkelijke taferelen van, dat weet ik nu al. De gevoelsmens is in mij sowieso al wat sterker aanwezig dan de economische mens – maar zeker als het om popmuziek gaat.

Herkenbaar?