mecenaat

Word jij ook pop-mecenas?

De rijke Romeinse staatsman Gaius Cilnius Maecenas (70 – 8 v.C.) verwierf eeuwige roem als eerste sponsor en beschermer van de kunsten. Het systeem van financiële ondersteuning waardoor kunstenaars zich onbekommerd aan hun kunst kunnen wijden, draagt ook vandaag de dag nog steeds zijn naam: het mecenaat.

concertgebouworkestZou het mecenaat voor popmuzikanten een oplossing zijn nu hun inkomsten door de coronacrisis opdrogen? Ja, zeggen hoogleraar Mecenaatstudies Helleke van den Braber en De Staat-toetsenist Rocco Hueting in een recent gezamenlijk opiniestuk in de Volkskrant. Maar ze zien ook obstakels. Ze constateren dat het mecenaat in de gevestigde kunsten allang voorkomt in de vorm van geefkringen. Zo hebben Concertgebouworkest, Internationaal Theater Amsterdam (ITA) en Residentie Orkest vaste donateurs die overheidssubsidies en andere inkomstenbronnen aanvullen. In de popmuziek ontbreekt deze vorm van steun echter volledig, stellen ze, en dat komt door de cultuur van de popmuziek.

romantische kunstenaarIn de popcultuur wordt namelijk het aloude Romantische ideaal van de onafhankelijke, authentieke en onbaatzuchtige artiest volop in ere gehouden. Door artiesten, muziekindustrie én publiek. Een artiest die de hand ophoudt bij het publiek of bij rijke weldoeners verliest dus meteen zijn of haar (geloof)waardigheid. De auteurs pleiten dan ook voor een wederkerig popmecenaat, ‘gericht op uitwisseling en gebouwd op dat wat muzikanten en hun fans van oudsher bindt: een gedeelde identiteit en energie.’ Bij zo’n systeem zou een artiest of band de fans wel trots en zonder gêne kunnen betrekken.

Amanda PalmerBij deze opvattingen maakten ingezonden-brievenschrijvers diverse kanttekeningen: er bestaan al wel degelijk vormen van popmecenaat, werpen ze tegen. Zo heeft het Nederlandse platenlabel Excelsior al sinds 2011 honderden ‘supporters’ die met een maandelijks bedrag hun favoriete bands steunen. En artiesten als Kristin Hersh en Amanda Palmer werken al geruime tijd met een vorm van fan-steun. Bovendien is er al een hele rits albums met hulp van crowfunding tot stand gebracht.

Feijenoord 100 jaarEen belangrijker punt lijkt mij dat het bij de genoemde succesvoorbeelden Concertgebouworkest, ITA en Residentie Orkest niet gaat om individuele artiesten maar om plaatsgebonden en tijdloze instituten waarin acteurs, regisseurs, dirigenten en musici uiteindelijk passanten zijn. Enigszins vergelijkbaar met voetbalclubs die trouwe supporterslegioenen behouden terwijl spelers, coaches en bestuurders elkaar in hoog tempo aflossen. Zulke instituten zijn er in de popmuziek eenvoudigweg niet.

LowlandsOf zouden ‘poptempels’ als Paradiso, 013 en TivoliVredenburg zich tot zoiets kunnen ontwikkelen? Dan zouden ze volgens mij echt kleur moeten gaan bekennen in het soort muziek dat ze programmeren, en dat lijkt me vrijwel onmogelijk. Nee, dan geef ik festivals meer kans. Le Guess Who?, Lowlands, Transition, Into the Great Wide Open, Pinkpop, Best Kept Secret, Down The Rabbit Hole – deze terugkerende plaatsgebonden fenomenen kunnen bezoekers een herkenbaar levensgevoel én onvergetelijke ervaringen bieden.

entertainment industryMaar ik zie nog een ander obstakel, zowel bij individuele artiesten als bij festivals, en dat is fundamenteler. Van den Braber  en Hueting verklaren de afwezigheid van een mecenaat in de popmuziek uit heersende Romantische kunstidealen. Daarmee zien ze over het hoofd dat popmuziek meer dan de gevestigde Kunsten vanaf het begin nadrukkelijk deel uitmaakt van de massacultuur en de vermaaksindustrie, net als film en mode.

T-shirtsPopfans zijn kunstliefhebbers en entertainmentconsumenten tegelijk. Ze kiezen uit vele merken (artiesten) die producten en diensten waar ze op dat moment behoefte aan hebben – een album, concertticket, merchandise – en die ze zich kunnen veroorloven, waarbij de gunfactor (emotionele verbondenheid) een grote rol speelt. Deze manier van kiezen voelt veel vertrouwder dan de rol van popweldoener.

opinieonderzoekUiteindelijk is de hamvraag natuurlijk: wat werkt? Dit leent zich vast goed voor opinieonderzoek. Ik doe hier een kleine voorzet: onder welke voorwaarden en op welke manier zou jíj muziek of muzikanten op vaste basis financieel willen ondersteunen?

  • Via een platenlabel, zoals bij Excelsior Recordings?
  • Rechtstreeks aan de artiest als ondersteunende fan, zoals bij Kirstin Hersh en Amanda Palmer?
  • Als Vriend van een festival of een poptempel?
  • Alleen als een artiest of instelling in nood komt?
  • Anders?

geef je meningIkzelf neig het meest tot de derde optie, vooral als daar een paar leuke extra’s bij horen, zoals ticketvoorrang of -korting, een meet&greet, andere leuke dingen. Maar ik ben vooral benieuwd hoe jij als lezer van dit blog erover denkt. Laat het hieronder weten bij de reactiemogelijkheid!

P.S. Als je er nog niet uit bent maar toch iets wilt doen, teken dan de petitie Liefde voor Muziek. Daarmee vraag je de overheid om steun voor de geplaagde vaderlandse popsector. Broodnodig!