Waar gaat het heen?

22 april: Record Store Day

grutto2Ons leven anno 2017 is vergeven van dingen die dreigen te verdwijnen terwijl we ze echt niet kunnen missen. Neushoorns, weidevogels, bijen. En de platenzaak, die hoort daar ook bij, vooral sinds het streamen de cd naar het tweede plan heeft verwezen. Of toch niet? Want in tegenstelling tot een grutto of Bengaalse tijger kan de platenzaak een list verzinnen om het onontkoombaar lijkende einde af te wenden.

Record Store DayEerst was er de terugkeer van vinyl – dat wat ooit lp’s werden genoemd, die dingen die je op een draaitafel afspeelt – en sinds tien jaar hebben we de wereldwijde Record Store Day: één dag per jaar waarop de ‘onafhankelijke platenzaak’ feestviert, gesteund door labels en artiesten. Dit jaar valt die dag op 22 april. Ja, dat is al aanstaande zaterdag. Lees dus gauw verder.

opgeheven vuistRecord Store Day kun je zien als de jaarlijkse opgeheven vuist richting de harteloze belagers van Spotify en consorten en vooral richting alle mensen die de platenzaak al hadden afgeschreven. Die vuist krijgt gestalte in een gevarieerd programma met (exclusieve) releases, meets & greets en live-acts, in zo’n 2000 platenwinkels verspreid over Amerika, Europa, Australië en Japan.

BlaudzunIn Nederland doen ongeveer honderd platenwinkels mee, van Leeuwarden tot Maastricht en Middelburg. Er zijn vrij toegankelijke optredens van onder meer Jett Rebel, BLØF, Blaudzun, DeWolff, Hallo Venray, Lucas Hamming, Moss, Rondé en Spinvis. Op VPRO’s 3voor12 vind je een overzicht van wat je waar kunt zien en horen.

PlatenzaakDeze keer moet ik de Platenzaakdag helaas missen, maar de vorige edities waren een feest. Met onopgesmukte concerten op instore mini-podia. Met enthousiaste middenstanders bij wie muziekliefde in plaats van bloed door de aderen stroomt. Die het niet erg vinden als je een uurtje of wat rondneust in hun winkel voor je vindt waar je zonder het te weten naar op zoek was.

kameraadschapOf Record Store Day de platenzaak voor uitsterven zal behoeden valt niet te voorspellen. Maar ook als deze actie het einde alleen maar uitstelt, verdient de poging alle steun. Komt daarom zaterdag allen naar je favoriete platenzaak. Voor de sfeer van muzikale kameraadschap én voor het mooie gebaar.

Daar is de protestsong

hillary-clinton-plus-artiesteVorige week ging het in Goeie Nummers over de vermeende geringe maatschappelijke betrokkenheid bij de huidige generatie popmuzikanten. En over de tanende invloed van artiesten óp de publieke debat. Bij zo’n belangwekkend onderwerp mag in mijn ogen de nuance niet ontbreken. Daarom vandaag twee kanttekeningen.

spandoekenDe eerste gaat over de vraag waar het protest tegen de machthebbers dan gebleven is, als het niet meer te vinden is in de rock-’n-roll. Op straat is het in elk geval niet, want spandoekfabrikanten maken moeilijke tijden door. Nee, het huidige sentiment tegen de gevestigde orde (meestal ‘elite’ genoemd) lijkt vooral een uitlaatklep te krijgen op internetfora en social media. En daar heb je nou eenmaal geen spreekbuizen of rolmodellen bij nodig.

lucky-fonz-iiiNiet voor niets zegt Lucky Fonz III in een interessant artikel op VPRO’s 3voor12: ‘Zangers hebben niet meer de invloed die ze in de jaren 60 hadden. Toentertijd nam de rockster de plek in van de dominee. Mensen als Bob Marley en John Lennon […] realiseerden zich dat ze hun culturele positie konden gebruiken voor hun ideeën. En zoals zij hun macht beseften… zo beseffen wij onze onmacht.’ En zo houdt het een het ander in stand.

kendrick-lamarHet tweede punt is dat ik met mijn generalisatie over de slappe houding van popartiesten een complete muziekstroming over het hoofd zag: hiphop. Zo plaatst Kendrick Lamar, die volgens velen met How to Pimp a Butterfly het beste album van 2015 maakte, kapitale vraagtekens bij de manier waarop blank Amerika omgaat met de Afro-Amerikaanse gemeenschap, net als zijn collega’s Kanye West en Vince Staples.

freskuIn Nederland genereerde de Eindhovense rapper Fresku vorig jaar met Zo Doe Je Dat op gelijksoortige manier een debat over de ‘witte’ Nederlandse radio. Rapper-zanger Typhoon toonde in een liedje als Hemel valt op een heel andere manier zijn betrokkenheid bij de veelkleurige Nederlandse samenleving. Dus ja, als het engagement ergens zit, dan moet het wel in de hiphop zijn.

logo-3voor12-vproOf toch niet? Zelfs in hiphopkringen lijkt maatschappelijke betrokkenheid alweer op z’n retour. Een recent overzichtsartikel, eveneens op VPRO’s onvolprezen pop-portal 3voor 12, laat zien dat de 25 meest beluisterde Nederlandse hiphopnummers van 2016 gaan over vrouwen (‘meisjes’, ‘chicks’, ‘bitches’), geld (‘saaf’) of over de eigen vriendengroep (‘fam’). Niet één ervan heeft een politiek karakter, terwijl een deel van de hiphopscene daar in het huidige klimaat toch voldoende aanleiding voor zou moeten hebben. Gaat het genre in dit opzicht al dezelfde kant op als eerder de mainstream pop?

ragsnbone-manLaten we niet te snel conclusies trekken. En de artiesten vooral hun ding laten doen. Zoals Rag’n’Bone Man, die met Human waarschijnlijk dé protestsong van 2016 maakte. Nou ja, protestsong? De jonge Britse artiest predikt vooral mededogen en een besef van de eigen beperkingen – en laat het aan de luisteraar om te bepalen waartegen hij daarmee ageert. Misschien is dat het pop-engagement van dit moment.

 

Popmuziek een vorm van diefstal?

hoes Blurred LinesVorige week schudde de popwereld een beetje op zijn grondvesten. Een Amerikaanse rechter had bepaald dat de sterren Pharrell Williams en Robin Thicke met hun hit ‘Blurred Lines’ te veel kopieerden uit Marvin Gaye’s ‘Got To Give It Up’ uit 1977. Het tweetal moet een boete van bijna 7 miljoen euro betalen.

Marving Gaye in colbertjeIn de media overheersen de negatieve reacties. Want in de oren van veel mensen lijken de twee nummers helemaal niet zo erg op elkaar. En dit vonnis opent dus de weg voor claims van songwriters of hun erven op het (mede)auteursrecht van ontelbare hits. Dat kan toch niet de bedoeling zijn in de popmuziek?

Zo stelt commentator Randall Roberts in The LA Times dat popmuziek in de kern altijd een vorm van creatieve diefstal is. Elke generatie popartiesten borduurt volgens de popjournalist voort op de vibes en ideeën die hen in hun jeugd hebben beïnvloed. Het enige verschil is dat de ene artiest daar eerlijker over is dan de andere.

Imagine van John LennonInteressante stelling. Als dat waar is, zijn popmuzikanten in essentie dieven. Klopt dat? Is mijn en dijn in hun wereld inderdaad zo vaag, heerst in de popmuziek het recht van de handigste en meest onbeschaamde? Of is het juist ‘een wereld zonder bezittingen’, om de utopie uit John Lennons ‘Imagine’ te citeren, waarin principieel alles broederlijk wordt gedeeld?

Buffalo Bills Wilde WestenIk hou het erop dat er ook in het Wilde Westen dan wel Paradijs van de rock & roll belangrijke erecodes gelden. Dat er onder liedjesschrijvers gedeelde deugden en waarden zijn die het gedrag richting geven. En in mijn beleving is dat ook waar Williams en Thicke met ‘Blurred Lines’ in de fout gingen. Ze overtraden het popgebod dat je als rechtgeaarde artiest altijd ‘jouw eigen ding moet doen’ met je inspiratiebron. Anders haal je je voorbeeld én jezelf omlaag.

blurred-484x268Wie naar deze twee liedjes luistert en bedenkt dat Williams ‘Got To Give It Up’ expliciet als inspiratie gebruikte, kan maar tot één conclusie komen. ‘Blurred Lines’ is niet meer dan een slap aftreksel van het origineel. Van ‘hun eigen ding doen’ is geen sprake. Als de twee artiesten kritisch hadden teruggeluisterd, was het nummer op de plank blijven liggen om er later misschien iets van te maken waarop ze wel trots konden zijn.

Het tweetal heeft nu aangekondigd tegen de rechterlijke uitspraak in beroep te gaan. Juridisch hebben ze daar het volste recht toe. Als artiesten zouden ze zich in een hoekje moeten gaan schamen.