Maand: februari 2020

Gerechtigheid

Af en toe ontwaakt in mij een koene ridder die onversaagd en onbaatzuchtig opkomt voor de verdrukten der aarde. Meestal gaat het dan om ondergewaardeerde artiesten of platen. Daarbij bevind ik mij als 21e-eeuwse Robin Hood in goed gezelschap: in de popjournalistiek zijn zulke rechtvaardigheidscampagnes een genre op zichzelf geworden.

Zo heb je om te beginnen het fenomeen van het Vergeten Meesterwerk: een plaat dat om onbegrijpelijke redenen uit beeld is geraakt. Denk aan Tunnel of Love van Bruce Springsteen of Who Are You van The Who – doen ze een belletje rinkelen? Daarnaast zijn er de Icoon-Rehabilitatie-acties: een artiest die ooit door de hele popwereld werd omarmd maar daarna zo werd verguisd dat dit beeld inmiddels weer rechtgezet moet worden. Denk Sting, Mark Knopfler of Phil Collins.

De derde vorm draait om een artiest die tot dusver ten onrechte te onbekend en te onbemind is gebleven en voor wie de popscribent ‘een lans breekt’. Voorbeelden daarvan zijn ex-Byrds Gene Clark (1944-1991) en singer-songwriter Laura Nyro (1947-1997), die postuum meer erkenning kregen dan bij leven.

Maar als de artiest nog leeft kan zo’n campagne natuurlijk een stuk meer impact hebben, zoals bij de Amerikaanse singer-songwriter en multi-instrumentalist Emitt Rhodes (Decatur, Illinois, 1950). Begin jaren 70 bracht Rhodes vier albums uit met inventieve melodieuze folkrock, maar na Farewell to Paradise (1973) leek Rhodes voor altijd afscheid te hebben genomen van de muziekbusiness.

Het lot beschikte anders. In 2001 gebruikte filmregisseur Wes Anderson (Moonrise Kingdom, The Grand Budapest Hotel) een track van Rhodes voor zijn film The Royal Tenenbaums. Acht jaar later maakte de Italiaanse filmmaker Cosimo Messeri een veelgeprezen documentaire over de lotgevallen van de onfortuinlijke singer-songwriter, onder de titel The One Man Beatles. Een jaar later gevolgd door het album Long Time, No See – A Tribute to Emitt Rhodes, waarop verschillende artiesten zijn nummers coveren.

Al die aandacht moet effect hebben gesorteerd, want in 2016 verscheen na een paar single-releases in 2015 eindelijk Rhodes’ eerste volwaardige album in 43 jaar: Rainbow Ends. De verwachtingen van critici en publiek waren door vier decennia radiostilte flink opgeschroefd – en de plaat loste ze nog in ook.

Rainbow Ends klinkt totaal niet hip en had in feite gewoon in de jaren 70 gemaakt kunnen worden, de tijd dat Rhodes optrad in The Troubadour in Los Angeles, de vaste hang-out van de Californische folkrockscene. Maar gek genoeg klinkt de plaat niet ouderwets – dit soort singer-songwriterpop is in de tussentijd kennelijk tijdloos geworden.

Rainbow Ends is een gevarieerde plaat met gevoelige ballads, melodieuze rockers en bluesy popsongs. Rhodes’ stem klinkt verrassend jong voor zijn 65 jaar, de melodieën wedijveren met die van Paul McCartney, zijn teksten zijn direct en persoonlijk. Het is zo’n topplaat waarvan je niet precies kunt zeggen wat hem zo goed maakt, maar die je graag telkens weer opzet.

Ik ben heel blij dat Wes Anderson en Cosimo Messeri begin deze eeuw de koene ridder in zichzelf hebben opgetrommeld. Want vóór 2016 had ik nog nooit van Emitt Rhodes gehoord, en nu kan ik op mijn beurt voor gerechtigheid voor deze onderschatte artiest pleiten: het is werkelijk ónbegrijpelijk dat deze artiest tot dusver zo weinig erkenning heeft gekregen – dus check him out!

Het mooiste Valentijnslied

Aan het eind van de Middeleeuwen begonnen we de sterfdatum van een 3e- of 4e-eeuwse bisschop, de heilige Valentinus, te koppelen aan de liefde. Anno 2020 spelen winkeliers en online retailers volop in op deze oude christelijke traditie. En of je het nou leuk vindt of niet, popmuzikanten blazen ook op dit gebied hun partijtje mee. Logisch, de halve popmuziek draait tenslotte om de liefde. Maar hoe vind je te midden van al die liefdesliedjes het mooiste Valentijnslied?

Je moet je in elk geval niet laten leiden door songtitels. Zowel David Bowie (op Brand New Day uit 2013) als James Taylor (op Never Die Young uit 1988) maakte een nummer met de titel Valentine’s Day – en beiden gaan over moord en doodslag! Misschien kunnen we beter eerst even teruggaan naar de bron, de legende van Sint-Valentijn.

Volgens de overlevering kreeg bisschop Valentinus op een dag bezoek van een jong paar, een heidense soldaat en een christelijke vrouw, met het verzoek om hen te huwen. De wet verbood destijds zo’n verbintenis, maar omdat de bisschop de liefde zwaarder vond wegen dan de wetten van de keizer in Rome, voldeed hij aan hun verzoek. Met voorspelbare en voor hem rampzalige gevolgen.

Voor mij is het mooiste Valentijnslied dan ook niet per se de meest romantische popsong, maar een lied waarin het draait om moed, om het doorbreken van maatschappelijke scheidslijnen omwille van de eeuwigdurende liefde. Welke popsong steekt er in dit opzicht bovenuit?

Mijn gedachten gingen eerst naar het ultieme onmogelijke-liefdeslied Somewhere uit West Side Story: twee geliefden die de vijandschap tussen hun beider clans trotseren om bij elkaar te kunnen zijn. Maar deze musicalsong, met melodieën ontleend aan Tsjaikovski en Beethoven, is mij toch net iets te ver van mijn rock-‘n-rollbed.

Mijn mooiste Valentijnslied is heel wat minder theatraal: het ontsproot aan de schrijvershand van outlaw-countryster Merle Haggard (1937-2016): Irma Jackson. Dit nummer over interraciale liefde verscheen op zijn album Let Me Tell You About a Song uit 1972, maar was al een paar jaar klaar. De reden: platenlabel Capitol achtte het onderwerp te controversieel om het uit te brengen.

De verteller in Irma Jackson verhaalt hoe hij en Irma als kinderen altijd probleemloos met elkaar omgingen, maar hoe de houding van de buitenwereld veranderde toen er liefde in het spel kwam:  ‘we grew up too quickly in a world that draws a line / Where they say Irma Jackson can’t be mine’.

Hoewel het karakteristieke country-huppeltje anders doet vermoeden, is dit een Valentijnslied met een donker randje. Voor de twee geliefden loopt het niet goed af. De omstandigheden dwingen Irma te vertrekken. Maar de zanger beseft dat hij altijd van haar zal blijven houden. Zo is is Irma Jackson het perfecte lied voor 14 februari: een levensechte liefdestragedie in iets meer dan twee minuten, waarin de liefde op de een of andere manier toch zegeviert. En onderhuids heeft het lied voor ons 21e-eeuwers misschien nóg een hoopvolle boodschap: dat het nu niet meer geschreven zou worden.

Wie overigens niet van Valentijnsdag maar wel van goeie muziek houdt, heeft misschien iets aan dit lijstje fraaie anti-liefdesliedjes. Goed weekend!

Ghosteen van Nick Cave: draak of meesterwerk?

ben ik nou gekSoms hoor je een plaat waar recensenten dolenthousiast over zijn, maar die jou niets doet. Je vraagt je af of het aan jou ligt, of je misschien nog een keer moet luisteren, op een beter tijdstip – en soms is dat ook zo – maar soms krijg je geleidelijk het vermoeden dat je misschien een van de weinigen bent die ziet dat de keizer geen kleren aanheeft.

mIchael kiwanukaIk had dat bijvoorbeeld bij Morning Phase van Beck, prominent aanwezig in de albumlijstjes van 2014: suffe prut van de voormalige ‘wonderboy’. En Michael Kiwanuka’s bejubelde Love & Hate uit 2016, dat mij in tegenstelling tot zijn eersteling volkomen koud liet. Vorig najaar kwam er een album uit dat zo’n zelfde discussie opriep, niet zozeer bij mij, maar tussen popjournalisten en fans: Ghosteen van Nick Cave. (meer…)