Maand: maart 2015

All the best, mate – Ian Dury

Ian Dury cd hoes S&D&R&RMet zijn Blockheads maakte hij twee zeer succesvolle albums: New Boots and Panties (1978) en Do It Yourself (1979). Van zijn hitsingles zijn ‘Sex & Drugs & Rock & Roll’, ‘Hit Me With Your Rhythm Stick’ en ‘Reasons To Be Cheerful (Part 3)’ de bekendste. Vandaag precies 15 jaar geleden overleed pubrocker extraordinaire Ian Dury, op 57-jarige leeftijd. Een goede aanleiding voor Goeie Nummers om zijn werk weer even in de schijnwerpers te zetten.

Ian Dury 1978De Brit Ian Dury  (Upminster, 1942) kwam op als een komeet in de woelige punkjaren. Met de punk had hij eigenlijk alleen de anti-establishment-attitude gemeen. Dury studeerde aan de kunstacademie en werkte als illustrator voordat hij het muziekpodium opzocht.

ian dury 3Zingen kon hij eigenlijk niet. Lopen alleen met moeite, als gevolg van polio. Performen kon hij wel. Teksten schrijven ook. En wat hij ook had: een formidabele band (The Blockheads) en een dito toetsenist/bandleider: Chaz Jankel. Dury en Jankel  vormden een tijdlang een onweerstaanbare eenheid opgebouwd uit twee ongelijke delen.

Chaz Jankel

Chaz Jankel

De getrainde musicus Jankel (Stanmore, VK, 1952) brouwde uit funk, jazz, vaudeville, reggae en rock een lekker klinkende mix waarop de weerbarstige (woord)kunstenaar Dury zijn talenten kon botvieren. De combinatie van gelikte muziek en plat-Londense spitsvondigheden en dubbelzinnigheden werkt wonderwel en klinkt op de een of andere manier Engelser dan de Kinks en de Beatles bij elkaar.

Ian Dury 5Dury zocht graag de grenzen van het fatsoen op. Zinnen als ‘I had a love-affair with Nina/ In the back of my Cortina/ A seasoned-up hyena/ Could not have been more obscener’ uit ‘Billericay Dickie’ kom je in de popmuziek niet vaak tegen. Maar hij kon ook subtiel uit de hoek komen, zoals in het weemoedige portret van zijn vader, een laagopgeleide maar trotse chauffeur waarmee de zanger na jaren het contact herstelt: ‘Seven years went out the window / We met as one to one / Died before we’d done much talking / Relations had begun / All the while we thought about each other / All the best mate, from your son.’

Parkpop Den HaagDury’s platen in de jaren ’80 misten het sprankelende van de eerste twee. Ik verloor hem uit het oog – en een beetje uit het hart. Een keer, het moet in ’84 zijn geweest, zag ik hem optreden tijdens Parkpop in Den Haag. Daarvan herinner ik me alleen het loeiharde, diepe basgeluid dat mijn middenrif bijkans uit zijn voegen deed trillen. En dat de Spasticus Artisticus een uur te laat opkwam, naar verluidt vanwege plankenkoorts.

hoes mr love pantsDes te prettiger was mijn recente ontdekking van Mr. Love Pants, een onverwacht sterk album uit 1998, twee jaar voor Dury’s vroegtijdige dood. De chemie tussen Dury en Jankel werkt op deze plaat als vanouds en resulteert in hele reeks goeie nummers. Ik zou zeggen: check it out! Of pak New Boots and Panties of Do It Yourself er nog een keer bij.

Covers die het origineel doen verbleken

trompetIn het vorige bericht in Goeie Nummers haalde ik een beetje uit naar artiesten die bij hun eigen nummers te veel leunen op hun inspiratiebronnen. Sorry. Vandaag steek ik dan maar de loftrompet over mensen die expliciet het werk van anderen naspelen. Meester-coveraars. Artiesten die een lied volledig naar zich toe trekken, het zich helemaal eigen weten te maken. Soms verdwijnt het origineel zelfs in de schaduw van hun cover. Een paar voorbeelden.

joe cockerJoe Cocker maakte With A Little Help From My Friends van The Beatles onsterfelijk. In de oorspronkelijke versie blijven Lennons prikkelende vragen door het huppelende ritme steeds luchtig. Wat doet Cocker? Hij wijzigt niet alleen de cadans, maar laat de vragen stellen door een soulkoortje en geeft zelf met zijn machtige strot de antwoorden, als een gekwelde held in een Griekse tragedie. Van ironisch commentaar naar existentiële oerkreet.

E,W&FIn 1978 haalden de mannen van Earth, Wind & Fire ook een nummer van de Fab Four flink door de wasstraat. Zozeer dat je het in eerste instantie nauwelijks herkent. Hun retestrakke funk & jazz-behandeling met spetterende blazers brengt de verborgen groove van Got To Get You into My Life heel verrassend naar boven. Songwriter McCartney was zeer te spreken over deze versie.

adeleAdele waagde zich op haar debuutalbum 19 uit 2008 aan een nummer van een andere rocklegende. Met succes: ze tilt Dylans Make You Feel My Love uit 1997 naar grote hoogten. De verschillen tussen de twee versies zijn niet zo opvallend als bij de twee andere covers, maar de Britse zangeres geeft het nummer maximale emotionele impact, door de fraaie melodie en akkoorden extra te benadrukken. En ze heeft natuurlijk ook een Stem.

stralenDe aanpak van deze covers is heel verschillend, maar ze maken alle drie dat je verwonderd bij jezelf denkt: wat een goed nummer, ik had nooit gehoord dat dit er ook nog in zat. Ken jij andere covers die de originele uitvoering ook zo doen verbleken en tegelijk het liedje extra laten stralen? Deel je tips op Goeie Nummers!

Popmuziek een vorm van diefstal?

hoes Blurred LinesVorige week schudde de popwereld een beetje op zijn grondvesten. Een Amerikaanse rechter had bepaald dat de sterren Pharrell Williams en Robin Thicke met hun hit ‘Blurred Lines’ te veel kopieerden uit Marvin Gaye’s ‘Got To Give It Up’ uit 1977. Het tweetal moet een boete van bijna 7 miljoen euro betalen.

Marving Gaye in colbertjeIn de media overheersen de negatieve reacties. Want in de oren van veel mensen lijken de twee nummers helemaal niet zo erg op elkaar. En dit vonnis opent dus de weg voor claims van songwriters of hun erven op het (mede)auteursrecht van ontelbare hits. Dat kan toch niet de bedoeling zijn in de popmuziek?

Zo stelt commentator Randall Roberts in The LA Times dat popmuziek in de kern altijd een vorm van creatieve diefstal is. Elke generatie popartiesten borduurt volgens de popjournalist voort op de vibes en ideeën die hen in hun jeugd hebben beïnvloed. Het enige verschil is dat de ene artiest daar eerlijker over is dan de andere.

Imagine van John LennonInteressante stelling. Als dat waar is, zijn popmuzikanten in essentie dieven. Klopt dat? Is mijn en dijn in hun wereld inderdaad zo vaag, heerst in de popmuziek het recht van de handigste en meest onbeschaamde? Of is het juist ‘een wereld zonder bezittingen’, om de utopie uit John Lennons ‘Imagine’ te citeren, waarin principieel alles broederlijk wordt gedeeld?

Buffalo Bills Wilde WestenIk hou het erop dat er ook in het Wilde Westen dan wel Paradijs van de rock & roll belangrijke erecodes gelden. Dat er onder liedjesschrijvers gedeelde deugden en waarden zijn die het gedrag richting geven. En in mijn beleving is dat ook waar Williams en Thicke met ‘Blurred Lines’ in de fout gingen. Ze overtraden het popgebod dat je als rechtgeaarde artiest altijd ‘jouw eigen ding moet doen’ met je inspiratiebron. Anders haal je je voorbeeld én jezelf omlaag.

blurred-484x268Wie naar deze twee liedjes luistert en bedenkt dat Williams ‘Got To Give It Up’ expliciet als inspiratie gebruikte, kan maar tot één conclusie komen. ‘Blurred Lines’ is niet meer dan een slap aftreksel van het origineel. Van ‘hun eigen ding doen’ is geen sprake. Als de twee artiesten kritisch hadden teruggeluisterd, was het nummer op de plank blijven liggen om er later misschien iets van te maken waarop ze wel trots konden zijn.

Het tweetal heeft nu aangekondigd tegen de rechterlijke uitspraak in beroep te gaan. Juridisch hebben ze daar het volste recht toe. Als artiesten zouden ze zich in een hoekje moeten gaan schamen.

De vloek van een droomdebuut

molensteen 3Sommige artiesten debuteren met een album dat inslaat als een bom. Ze vestigen meteen hun naam, verwerven instant-roem, soms wordt hun plaat zelfs een mijlpaal in de popgeschiedenis. Maar zo’n droomdebuut kan een keerzijde hebben. Bij sommige artiesten hangt het als een molensteen om hun nek. Hun volgende platen worden altijd met die eerste vergeleken – en te licht bevonden. Aan hun carrière kleeft iets van niet ingeloste beloftes.

hoes Rickie Lee JonesWe kennen allemaal wel van die voorbeelden: de titelloze debuutalbums van Roxy Music (1972), The Modern Lovers (1976), Rickie Lee Jones (1979) en The La’s (1990). Of denk aan #1 (Big Star, 1972), Never Mind the Bollocks, Here’s the Sex Pistols (1977), Marquee Moon (Television, 1977) en Definitely Maybe (Oasis, 1994). Vaak maakten de artiesten daarna nog wel degelijk goede platen, maar in de ogen van de wereld staken die toch steeds bleek af tegen hun eersteling.

hoes Roxy MusicKomt dit, zoals wel wordt gesuggereerd, doordat artiesten op hun eerste album vaak hun beste nummers van de voorgaande tien jaar zetten en dat ze daarna niet elk jaar net zo veel goeie nieuwe nummers kunnen schrijven? Of doordat het snelle grote succes ten koste gaat van hun urgentie en bezieling?

his master's voiceHet zou kunnen, maar ik geloof dat een deel van de verklaring ook bij de luisteraar ligt. Gewoonweg omdat oordelen relatief zijn. Net als bij onze zintuigen: wanneer we uit de winterkou thuiskomen vinden we het binnen lekker warm, als we uit bed moeten stappen ervaren we dezelfde temperatuur als schrikwekkend koud.

hoes Definitely MaybeBij muziek is het misschien nog iets ingewikkelder. Ons oordeel hangt bijvoorbeeld af van wat we kort daarvoor hebben beluisterd. Van onze oudere muzikale herinneringen. Van de mening van anderen. Van iets ongrijpbaars dat we ‘de tijdgeest’ noemen. Van onze toevallige stemming van het moment. Enzovoort. Twee dingen zijn zeker: (1) objectiviteit is ver weg en (2) we zijn ons van dit alles maar deels bewust.

hoes Never Mind The Bollocks, Here's The Sex PistolsIk vermoed dat we ons van die meesterlijke debuutalbums niet zozeer de kwaliteit van de muziek herinneren, maar vooral de sterke schok die die plaat bij ons teweegbracht. En dat we bij elk volgend werkstuk van de artiest onbewust wachten op datzelfde heftige gevoel van ontdekking en verwondering. Teleurstelling kan bijna niet uitblijven.

hoes Look Sharp!Zo bezien is het bijna een wonder dat er artiesten zijn die aan de vloek van hun droomdebuut weten te ontsnappen. Bijvoorbeeld The Beatles (Please Please Me), The Who (My Generation), Kate Bush (The Kick Inside) en Joe Jackson (Look Sharp!) – om er een paar te noemen en een groot aantal te vergeten. Ze wisten hun publiek blijkbaar ook later nog vaak een schok te bezorgen. Respect!

Wat je muziekverzameling over jou zegt

DSC_0717‘Toon mij uw boekenkast en ik vertel u wie u bent’, zo luidt een bekend gezegde. Voor mij geldt dat evenzeer voor het platen- of cd-rek. Bij nieuwe kennissen snuffel ik graag zogenaamd achteloos in hun muziekcollectie, onder meer om daaruit iets over karakter van de eigenaren te kunnen afleiden.

DSC_0720Maar de link tussen platenkast en karakter wordt onduidelijker nu Spotify, mp3’tjes of andere digitale muziekformaten de tastbare producten steeds meer gaan vervangen. Cd’s, net als boeken, verdwijnen in rap tempo uit onze huiskamers. En iemand tussen neus en lippen door vragen om zijn playlists van de afgelopen weken even aan je te tonen, dat zie ik mezelf niet zo gauw doen.

gruppo sportive back to 78De nieuwe website Muziekklik.nl koppelt persoonlijkheid en muzieksmaak op een heel hedendaagse manier aan elkaar. Op deze (dating)site kunnen mensen elkaar vinden op basis van gedeelde muzikale voorkeuren. Voor die aanpak lijkt me veel te zeggen. Op z’n minst vermijd je zo het soort ontgoocheling waarmee de hoofdpersoon in I Said No van Gruppo Sportivo te maken krijgt: zijn nieuwe verkering ziet de copycats Jack Jersey en Long Tall Ernie aan voor de originelen Elvis Presley en Jerry Lee Lewis. Wat een afknapper!

moeder en kind1Het verband tussen karakter en muzieksmaak heeft overigens ook de belangstelling van wetenschappers. Je popsmaak zou vooral bepaald worden door die van je moeder, de belangrijkste opvoeder in de eerste levensjaren. Ik vind die theorie allesbehalve overtuigend en vooral ook buitengewoon onhandig. Want als dat waar is, zou je op muziekklik.nl de platenbak van je (aanstaande schoon)moeder dus vooraf al in de relatie moeten betrekken! Dat gaat hem niet worden.

stem op de zwarte lijstKarakter en muziek zijn ook op een meer overtuigende manier te matchen. Op de site van NPO Radio 6 kun je tot 19 maart stemmen  op je favoriete soul-, funk-,  blues- en jazznummers van de Zwarte Lijst, de ‘zwarte’ variant op de Top 2000 van Radio 3. Maar je vindt er ook een bijzondere Stemwijzer. Een beetje zoals we die al kennen uit de politiek, maar dan anders. Na het maken van een paar confronterende keuzes (Ben jij Vinyl of Mp3, Herfst of Lente, Hond of Kat, Koffie of Thee, enzovoort), kom je niet uit bij een politieke partij maar bij de Zwarte-Lijstartiest die schuilgaat in het Diepst van Jouw Eigen Ziel.

Welke zwarte lijst artiest ben jijHet mooie van deze Stemwijzer is dat hij door louter deskundigen in de muziek en de psychologie moet zijn gemaakt, want na het invullen bleek ik Marvin Gaye te zijn!!! Dan laat je dus zien dat je het begrepen hebt. Ik zou zeggen: check out die Zwarte Lijst Stemwijzer – tenminste als je ook wilt weten wie je bent.