2015

De oogst van 2015

oogst schovenDe eindejaarslijstjes vlogen ons de afgelopen tijd weer heerlijk om de oren – en op de valreep van het nieuwe jaar kijkt Goeie Nummers ook graag nog even achterom naar de albumoogst van 2015:

Neil Young 2Allereerst lieten een paar dinosauriërs dit jaar horen nog steeds relevant te zijn. Bob Dylan schuurde het werk van Frank Sinatra fraai op (Shadows in the Night). Van Morrison verraste met Duets. Neil Young was ouderwets geëngageerd op The Monsanto Years. En James Taylor maakte na dertien (!) jaar weer eens een album met zelfgeschreven goeie nummers (Before This World).

hoes Yesterday I Had The Blues José JamesEn jongere generaties? Souljazz-zanger José James gaf het Billy Holiday-jubileumjaar kleur met Yesterday I Had The Blues. Americana-sterren Jason Isbell (Something More Than Free), Eilen Jewell (Sundown over Ghost Town) en Dave Rawlings Machine (Nashville Obsolete) bevestigden hun klasse. En er was in 2015 nog zo veel meer moois. Naar eigen kennis en smaak brengt Goeie Nummers dat alles terug tot het magische getal vijf:

hoes Sufjan Stevens Carrie & LowellSufjan StevensCarrie & Lowell. Veel intiemer vind je het niet in de popmuziek – of daarbuiten. In de folky stijl van Illinois, Stevens’ doorbraakalbum, verhaalt deze plaat op liefdevolle en pijnlijke wijze over de relatie met zijn – schizofrene en verslaafde – moeder en zijn stiefvader.

hoes Blood Lianne La HavasLianne La HavasBlood. De jonge Britse singer-songwriter maakte in 2012 indruk met Is Your Love Big Enough? Op Blood gaat ze op zoek naar haar Griekse en Jamaicaanse roots en lijkt ze zich met haar veelzijdige stem en sterke songs langzaam te ontpoppen tot een echte Souldiva.

hoes Gates of Gold Los LobosLos LobosGates of Gold. De vijf Amerikanen met Mexicaanse roots revancheren zich voor hun werk van de laatste jaren, dat we wel ‘wisselend van kwaliteit’ kunnen noemen. Gedreven, verzorgd en bezield – Gates of Gold komt in de buurt van Kiko uit 1992. Dat wil wel wat zeggen.

hoes The RCA Sessions Malcolm HolcombeMalcolm HolcombeThe RCA Sessions. De man oogt en klinkt alsof hij na vijf jaar afzondering net uit zijn grot is gekropen. Maar laat het even wennen en je krijgt je beloning. Dit semi-live opgenomen dubbelalbum biedt een staalkaart van Holcombe’s kunnen als singer-songwriter.

hoes I Love You Honeybear Father John MistyFather John Misty – I Love You, Honeybear. Josh Tillman, voormalig drummer van Fleet Foxes, zingt melancholiek, sarcastisch en getergd over hartstochtelijke liefde. In de rijk georkestreerde nummers hoor je vleugjes Harry Nilsson en Brian Wilson. Over de top? Vaak. Ongemakkelijk? Soms. Verbluffend? Constant.

Al met al vijf albums waarop we van harte het glas mogen heffen. In de hoop dat 2016 ons weer net zo veel moois mag brengen. Ik kijk er nu al naar uit. Jij ook?

Het swingendste kerstalbum ooit

hoes Merry Christmas Bing CrosbyIn Europa wordt het genre nauwelijks serieus genomen, maar in Amerika telt een artiest zonder kerstalbum niet echt mee. Van Bing Crosby en Ella Fitzgerald tot Bob Dylan, Sufjan Stevens en vele anderen, ze wijdden allemaal een volledige langspeler aan het onvermijdbare feest in de donkerste dagen van het jaar. Logisch, want zo’n cadeauperiode moet je als artiest nooit laten lopen. Belangrijker nog is dat de muzikant zo een oeroude en onmisbare ceremoniële functie kan vervullen: hij markeert een punt in de alsmaar voortschrijdende tijd en brengt verschillende generaties samen rondom de mijlpalen van het leven.

hoes It's a Holiday Soul PartyNiet elke geserveerde muzikale kerstmaaltijd is overigens even goed verteerbaar, want mierzoete strijkers en engelachtige koortjes kunnen de pret aardig bederven. De prijs voor de meest swingende en opwekkende kerstplaat aller tijden moet in elk geval gaan naar het dit jaar verschenen It’s a Holiday Soul Party van Sharon Jones & the Dap-Kings.

rikers islandSharon Jones (South Carolina, 1956), opgegroeid in de Newyorkse wijk Brooklyn, brak pas door op haar 40 door nadat ze onder meer de kost had verdiend als gevangenbewaarder op Rikers Island. Die ommekeer kwam toen ze werd ontdekt door de old school soulband die zou uitmonden in de Dap-Kings (en die Amy Winehouse onder meer zouden begeleiden op ‘Rehab’).

Sharon JonesIn 2002 verscheen hun debuutalbum Dap Dippin’ with Sharon Jones and the Dap-Kings, stevig geworteld in de soul- en funktraditie van de jaren 60, begin 70. Denk aan de sound van het roemruchte Stax-label, met artiesten als Carla Thomas, Otis Redding en Sam & Dave: een hechte ritmesectie, vette blazers, een Steve Cropper-gitaartje en gloedvolle koortjes, en een leadzangeres die je onweerstaanbaar meesleurt door alle hoogte- en dieptepunten van het menselijk bestaan.

Sharon_Jones_and_the_Dap_Kings_-_Group_Shot_by_Jacob_BlickenstaffDeze aanpak hanteren Jones en haar Dap-Kings gelukkig ook op It’s a Holiday Soul Party, hun 7e album inmiddels. Soul zoals soul bedoeld is – zelfs de verplichte tamboerijns en kerstklokjes hangen precies op de juiste plek tussen bekkens en koper. Een fraaie bluesy kerstsong als Please Come Home For Christmas van Charles Brown uit 1960 wordt liefdevol opnieuw opgetuigd. Ain’t No Chimneys In The Projects plaatst de kerstgedachte in een actuele maatschappelijke context en uitgerekend het afgekloven White Christmas komt als herboren uit de soulwasstraat.

soulfeest jaren zeventigIs het retro? Ik denk het wel. Is dat erg? Helemaal niet. Sharon Jones & the Dap-Kings toveren de knusse maar ook wat benauwende kerstdagen moeiteloos om in een dampend feest dat je ziel en je lijf alle hoeken van de kamer laat zien. Check ‘em out.

Het nieuwe album van Spinvis

spinvis 4Een nieuw album van Spinvis, is dat er dan? hoor ik iemand al zeggen. Goede vraag, want dat is het hem nu juist: er is helemaal geen nieuw album van Spinvis. Dat is het probleem. Dat werkstuk zou er onderhand wel eens mogen zijn. In elk geval als het aan veel van zijn fans ligt – en ik ben daar een van.

hoesje SpinvisEerst een stukje geschiedenis. In 2002 overrompelt Spinvis de Nederlandse popwereld met zijn titelloze debuut: originele, ‘geknutselde’ popnummers vol onnadrukkelijke zangmelodieën en instrumentale lijntjes die nog uren aangenaam nazeuren in je hoofd. En met buitengewoon oorspronkelijke teksten, waarin melancholieke poëzie (‘als je luistert naar de wolken, als je luistert naar de wind’) wordt afgewisseld met alledaagse spreektaal (‘misschien dat hij nog belt, maar dat zal waarschijnlijk niet).’

simon vinkenoogNa dit succes kan Erik de Jong (Spijkenisse, 1967), zoals Spinvis volgens de burgerlijke stand heet, zijn baan als postbode in Nieuwegein vaarwel zeggen om voor de muziek te leven. In 2005 verschijnt het album dagen van gras, dagen van stro, waarop theater en poëzie een nog nadrukkelijker verbond aangaan. De muzikant werkt ook mee aan diverse theater- en poëzieproducties, onder andere met schrijver en voordrachtskunstenaar Simon Vinkenoog (1928-2009).

hoesje tot ziens, Justine KellerMaar al die interessante buitenpopmuzikale avonturen leiden natuurlijk behoorlijk af van het Echte Werk, om het zo maar te zeggen. In 2007 verschijnt nog wel het ‘tussendoortje’ Goochelaars en Geesten, maar pas in 2011 ziet, volkomen onverwacht overigens, weer een echt Spinvis-album het licht: tot ziens, Justine Keller, een album vol licht vervreemdende observaties en filmische droomverhalen. Kijk en luister maar eens naar Kom terug.

foto Kuifje fata morganaInmiddels schrijven we eind 2015, en de afgelopen maanden word ik bezocht door een terugkerend visioen – vergelijk het met het fata morgana van een dorstige reiziger in de woestijn. Ik zie Spinvis, geconcentreerd bezig in zijn homestudio, knutselend, stapelend, schavend. Net zo lang tot zelfs hij denkt dat het goed is. Schetsen van artwork voor de hoes liggen klaar voor goedkeuring. Niemand weet er verder nog van, maar binnenkort wordt de wereld verrast met iets heel moois. Ik hoop dat het waar is.

spinvis met bandVolgende week zondag, 27 december, speelt deze popmuziekkunstenaar in TivoliVredenburg in Utrecht onder het motto We Vieren Het Toch. Dat wordt vast weer een mooi feest. Check him out.

 

5 rock & roll-remedies

Alain de BottonDe succesvolle Zwitsers-Britse filosoof Alain de Botton publiceerde in 2013 het boek Kunst als therapie en demonstreerde die medicinale werking een jaar later aan de hand van diverse schilderijen in ons eigen Rijksmuseum. Nou wil ik best even meegaan in die gedachte, maar als er één kunstvorm is met genezende krachten, dan is dat natuurlijk de popmuziek, met haar combinatie van meeslepende klanken en kernachtige poëzie die recht naar het hart gaat. Daarom hier 5 manieren waarop de rock & roll ons kan helen.

Armin van Buuren in Metro 20 nov 2015.jpgLast van verveling? Popsongs leiden je vaak fantastisch af van alle narigheid in de wereld. Het is niet voor niets dat ziekenhuizen op kinderenafdelingen tegenwoordig zelfs DJ’s inzetten – zie foto. Voor de gewone huis-, tuin- en keukenlamlendigheid werkt het natuurlijk ook prima. Hoe over-de-topper, hoe beter. Neem bijvoorbeeld Paradise by the Dashboard Light van Meatloaf. Tweemaal daags.

Oliver Sacks MusicophiliaMoeite om op gang te komen? In zijn boek Musicophilia vertelt de onlangs overleden neuroloog Oliver Sacks prachtig hoe muziek met Parkinsonpatiënten kan doen waartoe woorden en medicijnen niet in staat zijn: hen in beweging krijgen. Deze wonderbaarlijke therapie is overigens ook breed inzetbaar bij alledaagse opstartproblemen. Begin de ochtend met een shot Gimme Shelter van Angelique Kidjo of ‘Uptown Funk’ van Mark Ronson/Bruno Mars.

James Taylor 3Verscheurd door verdriet? Muziek kan ons beschutten als een warme deken. Soms zijn de klanken van instrumenten al voldoende, maar op andere momenten heb je de stem van een medemens nodig. En sommige stemmen in de popmuziek bezitten een troostende kwaliteit waar geen pijnstiller tegenop kan. Probeer eens James Taylor met You Can Close Your Eyes.

Raymond van het Groenewoud Trek het je niet aanGekrenkt, gefrustreerd, bezorgd? Dat is wel een van de moeilijkste. Als ‘Don’t Worry, Be Happy’ van Bobby McFerrin niet baat, heb je waarschijnlijk zwaarder geschut nodig. Dan is het tijd om de duivel recht in de ogen kijken. Volg het recept van Raymond van het Groenewoud en zing met hem: Trek het je niet aan.

little featOnrustig, een vage ontstemdheid? Daarvoor hebben we altijd nog Little Feat. Niet alleen funkrockt deze Southern-Rockband op onnavolgbare wijze, in 1974 maakten de mannen met dit Goeie Nummer voorgoed duidelijk hoe ver en diep de helende krachten van de rock & roll reiken.

Er kan maar één conclusie zijn: popmuziek is beter dan pillen.

 

Een parkeerplaats of een paradijs

Joni Mitchell 2Vaak besef je pas wat je hebt als je het kwijtraakt. Of voel je pas wat iets voor je betekent als het wordt bedreigd. Dat is geen nieuw inzicht, maar iets wat je blijkbaar toch steeds opnieuw kunt vergeten. Joni Mitchell bracht het catchy en onontkoombaar onder woorden in Big Yellow Taxi in 1970.

counting crows big yellow taxiHet nummer, afkomstig van haar album Ladies of the Canyon, werd op single uitgebracht en bezorgde haar een behoorlijke hit. Het werd ook veelvuldig gecovered, onder meer door The Counting Crows in 2002. Op haar album Shine uit 2007 nam de Canadese singer-songwriter het zelf nog een keer op, met een verrassend nieuw arrangement en licht gewijzigde tekst.

HawaiiDe inspiratie voor het nummer deed Mitchell op tijdens haar eerste bezoek aan Hawaii. Vanuit haar hotelkamer had ze een prachtig uitzicht op het berglandschap van het eiland in de Stille Zuidzee. Toen ze daarna omlaag keek, zag ze daar de immense parkeerplaats van het hotel. Het contrast kwam rechtstreeks in de eerste regels terecht:

‘They paved paradise / And put up a parking lot / With a pink hotel, a boutique and a swinging hot spot’

Om meteen daarna vast te stellen dat de geschiedenis zich in dit opzicht helaas steeds lijkt te herhalen:

‘Don’t it always seem to go / That you don’t know what you’ve got ‘till it’s gone / They paved paradise and put up a parking lot’

gele taxiEn ondertussen werkt deze protestsong zich heel sneaky naar binnen in je brein, met dat licht-bluesy refreintje en die gitaar die rock&roll nadoet. In het laatste vers verbindt Mitchell het gevoel van verlies met het einde van een liefdesrelatie:

‘Late last night I heard the screen door slam / And a big yellow taxi come and took away my old man’

parkeerplaatsMisschien gebruikte Mitchell deze wending om de ‘moeilijke’ ecologische boodschap te verpakken in het herkenbare popthema liefdesverdriet. De zangeres wond in elk geval geen doekjes om haar ware intenties met ‘Big Yellow Taxi’. In 1996 noemde ze het in de LA Times ‘a powerful little song’, omdat het er enkele keren daadwerkelijk toe had bijgedragen dat parkeerplaatsen werden opgebroken om plaats te maken voor parken.

road to paris 2015Daarmee lijkt ‘Big Yellow Taxi’ me een prachtige reminder voor de politici die eind deze maand afreizen naar de grote klimaattop in Parijs. Dat ze op tijd voelen hoe het is om achteraf te moeten constateren dat je bent kwijtgeraakt wat je het meest dierbaar is.

Het geheim van Dylan

Bob Dylan met hoedPopjournalist Nick Cohn noemde hem in 1969 ‘a minor talent with a major gift for self-hype,’ en collega-muzikant Joni Mitchell bekritiseerde hem twee jaar geleden onder andere om zijn gebrek aan originaliteit. Vraag echter aan popliefhebbers wie volgens hen de grootste der artiesten is, en de naam van Bob Dylan zal vaak vallen. Maar waar zit die grootsheid van Dylan dan precies in? Dat is niet zo gemakkelijk te beantwoorden.

Martin BrilPuur muzikaal is het werk van Robert Zimmerman (Minnesota, 1941), zoals Dylan officieel heet, immers niet hemelbestormend. Hij zet in feite alleen de rijke folk- en bluestraditie van zijn land voort, aangevuld met wat rock, jazz, gospel en country – en zijn melodieën beklijven doorgaans nauwelijks. Sommige mensen, zoals wijlen Martin Bril, rekenen Dylans stem en zijn kenmerkende frasering tot diens ultieme wapen, maar hele volksstammen moet juist niets hebben van zijn nasale, schurende stemgeluid.

Bob Dylan eind of midden jaren 60Tekstueel is His Bobness natuurlijk wél groots: persoonlijk, fel, poëtisch en rauw tegelijk, zoals niemand vóór hem dat deed. Iemand met de allure ook van een ziener, wiens liedjes uit een oerbron of uit een ver verleden lijken te komen. Toch zijn er gemakkelijk tekstdichters te vinden die zich preciezer, pregnanter of inventiever uitdrukken, zoals Randy Newman of Paul Simon. En soms is Dylan, met zijn grote woorden, gewoon larmoyant.

jimi hendrix 3Schuilt het geheim er misschien simpelweg in dat Dylan glorieerde in de jaren dat popmuziek nog een maatschappelijke kracht was om rekening mee te houden, toen een muziekvoorkeur meteen ook een ideologisch standpunt inhield? En dat hij, in tegenstelling tot Elvis, Hendrix en Beatles, door zijn lange carrière als enige legende is overgebleven?

hoes Time Out Of Mind van Bob DylanHet zou kunnen, maar dan zien we toch iets over het hoofd: Dylans wederopstanding. Waar artiesten als de Stones, Stevie Wonder of Prince hun artistieke hoogtijdagen nooit meer konden doen herleven, herrees de oude meester vanaf de eeuwwisseling uit zijn as. Albums als Time Out Of Mind (met onder meer Love Sick en Make You Feel My Love) en Modern Times kunnen zich meten met zijn werk uit de jaren 60.

koning op troonVorige week donderdag zag ik de oude bard in levenden lijve in het Amsterdamse Carré, als onderdeel van zijn Neverending Tour. En toen ik hem daar in die theatrale ambiance zag optreden, dacht ik opeens iets van Dylans raadsel te doorgronden: het is niet zijn muziek, teksten of stem, noch zijn vernieuwingsdrang of lange staat van dienst – het is zijn persoonlijkheid. Op dat podium stond iemand die wel een buiging maakt naar zijn helden Woody Guthrie, Hank Williams en Robert Johnson, maar die verder alleen verantwoording aflegt aan zichzelf. Dat voel je, en dat wekt het ontzag dat alleen de grootsten deel valt.

Wanderlust en heimwee – Eilen Jewell

Eilen Jewell 4Ze wordt wel vergeleken met roots-artiesten als Gillian Welch, Jolie Holland en Lucinda Williams, en haar stijl wordt meestal aangeduid als country-noir, vanwege de druppels rockabilly, toefjes jazz en scheuten blues die zijn toegevoegd. Maar Eilen Jewell is wat mij betreft vooral zichzelf, een singer-songwriter die haar eigen mix heeft samengesteld uit de botsing tussen romantiek en de harde werkelijkheid.

Eilen Jewell Jerry Miller op de achtergrondEilen Jewell (Idaho, 1979) was een toevallige ontdekking tijdens het South-By-South-Westfestival in Austin, Texas in 2007. Daarna zag ik de frêle Amerikaanse diverse keren in ons land optreden: een frisse, onopgesmukte verschijning, onveranderlijk gekleed in een zwart jurkje, een bescheiden ketting om de hals – quietly elegant, zoals de Britten zeggen. Na een afwezigheid van twee jaar – onder meer het gevolg van haar nieuwe ‘16-month old boss’, zo meldde ze – toonde ze onlangs tijdens het Ramblin’ Roots-festival hoe ze is gegroeid als zangeres, performer en songsmid.

prairie landschap IdahoJewells liedjes zijn tijdloze verhalen over verlangen en veerkracht, waarin het taaie, ruige landschap van haar geboortestreek steeds doorschemert. Je ziet de uitgestrekte prairies voor je, de bergen in de verte, een close-up van de eenzame reizigster in een Greyhoundbus. Zelf noemt ze ‘wanderlust’ het woord dat haar levensgevoel het beste uitdrukt, maar in haar stem hoor ik naast het verlangen naar de verte op de een of andere manier ook altijd de wens om naar huis te mogen terugkeren.

Jerry MillerOp de plaat en het podium weet Jewell zich gesteund door een strakke band – en door een fenomenale gitarist: Jerry Miller. Miller is zo’n geweldenaar die zich dienstbaar kan opstellen maar zijn karakteristieke Gretsch ook kan laten stuiteren, pirouettes maken en vuur spuwen. En van tevoren weet je nooit wat het gaat worden. Kijk en luister maar naar Mess Around.

Billie HolidayMaar Jewells grootste kracht is haar stem. Een stem die in eerste instantie bijna té gewoon klinkt, maar zich dan bijna onopgemerkt een weg naar binnen baant. En je niet meer loslaat. De invloed van Billie Holiday, een van haar grote voorbeelden, is onmiskenbaar: de woorden lijken steeds net te laat te komen, Jewell klinkt soms zelfs enigszins ‘onder invloed’. Misschien komt daar die heimwee vandaan.

hoes Sundown over Ghost TownMaar wat zit ik toch allemaal te schrijven? Luister en kijk toch gewoon. Bijvoorbeeld naar het bitterzoete Where They Never Say Your Name van Letters From Sinners & Strangers (2007). Of het slepende Santa Fe van Queen of the Minor Key (2011). Of naar Worried Mind, van het recente Sundown over Ghost Town, het meest recente album van Eilen Jewell. Check her out.

Het mooiste lied over vriendschap

May you never John MartynOntelbare liedjes zijn er gemaakt over de erotische of romantische liefde. En hoe weinig over de liefde die vriendschap heet. Uit het hoofd tel ik ze op de vingers van één hand: ‘Waiting on a friend’ (Stones), ‘Hello, Old Friend’ (Eric Clapton). ‘Old Friends’ (Simon & Garfunkel), ‘With a little help from my friends’ (Beatles) en ‘You’ve got a friend’ (Carole King). Oké, ik heb nog een vinger nodig – die is dan wel meteen bestemd voor het mooiste vriendschapslied dat ik ken: May You Never, van de Britse singer-songwriter John Martyn.

Het begint meteen al fantastisch. Vanuit het niets, ondersteund door een enkele akoestische gitaar, glijdt Martyns omfloerste stem het nummer in:

‘May you never lay your head down, without a hand to hold / May you never make your bed out in the cold / You’re just like great strong brother of mine / And you know that I love you true.’

John MartynAlsof zijn lied zelf een wapen is om zijn broeders tegen alle onheil te beschermen. De tegendraadse troubadour (1948-2009) zorgt er tegelijk voor dat het lied niet klef wordt: hij weet dat vriendschap pas iets betekent als niet iedereen jouw vriend is (‘You never talk dirty behind my back and I know that there’s those that do’) en dat elk geluk in een oogwenk kan verkeren in zijn tegendeel:

‘May you never lose your temper, if you get in a bar-room fight / May you never lose your woman overnight.’

John Martyn elektrische gitaarJohn Martyn was een rusteloze ziel, die zijn vernieuwende folk mengde met uiteenlopende stijlen als dub, rock en jazz. Hij had ook een donkere melancholische inslag, worstelde met drugs en drank en had naar eigen zeggen moeite om ‘hoofd en hart’ in balans te houden. Misschien is het veelzeggend dat hij zijn vrienden in het refrein van ‘May You Never’ een opdracht meegeeft die, zoals bij levenslessen meestal het geval is, evenzeer aan de afzender zelf gericht lijkt:

‘Please won’t you please won’t you bear it in mind: / Love is a lesson to learn in our time / Please won’t you please won’t you bear it in mind for me.’

220px-JohnMartyn‘May You Never’ doet wat alle goede folksongs doen: mensen verbinden, over de eeuwen of andere grenzen heen. Zodat we toch iets mogen begrijpen van ons raadselachtige bestaan, en we ons begrepen en gekoesterd kunnen voelen. Dit nummer is daarmee ook een prachtig statement om, zoals ik onlangs mocht ervaren, tijdens een feest met vrienden live te laten weerklinken. Hou dat alsjeblieft in gedachten.

De troubadour als ideale man

The Troubadour in LAHet is vast geen toeval dat singer-songwriters als James Taylor en Jackson Browne eind jaren 60 aan de Amerikaanse westkust hun carrière begonnen in nachtclub The Troubadour. Het archetype van de middeleeuwse dichter-zanger zit de zingende liedjesschrijver blijkbaar als gegoten, van Neil Young en Van Morrison tot Ed Sheeran en Ben Howard. Onlangs las ik zelfs over een ‘techno-troubadour’ die optrad tijdens het Amsterdam Dance Event.

220px-Perdigon_with_fiddleDe oorspronkelijke troubadour was een dichter-zanger aan Zuid-Franse hoven die zong over liefde of maatschappelijke onderwerpen, zichzelf begeleidend op luit, harp of draagbaar pijporgeltje. Tussen 1200 en 1965 zal er een romantische sausje over dat beeld heen zijn gegaan, maar afgezien van de adellijke setting en de elektrische versterking springen de overeenkomsten inderdaad snel in het oog.

220px-Gustave_dore_crusades_troubadours_singing_the_glories_of_the_crusadesDe belangrijkste overeenkomst is evenwel dat de middeleeuwse singer-songwriters met hun liederen over de hoofse liefde een nieuwe levenshouding vertegenwoordigden, een nieuw mannelijkheidsideaal, dat zich in de elfde en twaalfde eeuw geleidelijk over de hele hofsamenleving verspreidde. In de hoofse minne ‘neemt’ de man de vrouw niet zomaar, hij onderwerpt zich juist aan haar, hij ontwikkelt en cultiveert zijn verliefdheid, tot in het absurde toe: de liefde is bij voorkeur onvervuld, de geliefde onbereikbaar.

James TaylorVanaf daar is een directe lijn te trekken naar de sixties. Ook in die tijd is er van alles aan het verschuiven, waaronder de verhouding tussen de sexen. En wie vertegenwoordigen de bijbehorende nieuwe man beter dan de gevoelige singer-songwriters, met hun zelftwijfel en melancholie? James Taylor, Neil Young, Graham Nash, David Crosby – hun liedjes zijn hoofser dan hoofs. (Overigens worden de nieuwe idealen ook nadrukkelijk uitgedragen door Joni Mitchell, Carole King, Carly Simon en vele andere vrouwelijke artiesten -, maar daarover een andere keer.)

hoes Real Men Joe JacksonSindsdien trok er een schier eindeloze stroom Ideale Mannen aan ons voorbij. Na de fijnbesnaarde ridder kwam de oerman, de metroman, de ruwe bolster met blanke pit, de nerd – ja, die ook -, en wat dies meer zij. Bij elk daarvan kunnen we wel een exemplarische popartiest aanwijzen. Er was een troubadour met een scherp maatschappelijk oog voor nodig om al die verwarring raak te typeren. Al in 1982 vroeg Joe Jackson zich op muzikale wijze af hoe we tussen alle stereotypen en ideaaltypen de echte man nog van de Echte Man kunnen onderscheiden.

De band-opstelling®: voor meer succes en levensgeluk

familieopstelling 2Moderne psychotherapeuten en coaches, zo heb ik begrepen, werken onder meer met zogeheten familieopstellingen. Door te kijken naar ‘waar iemand vandaan komt’ proberen ze relaties tussen familieleden en eventuele knelpunten te herkennen en die laatste zo mogelijk weg te nemen. Graag presenteer ik op Goeie Nummers een nieuwe, eigentijdse therapievorm: de Band-opstelling®. Het is eigenlijk vreemd dat niemand daar eerder mee gekomen is. Popgroepen vormen immers een reflectie van diepgewortelde patronen van intermenselijke verhoudingen in onze cultuur.

IMAG0117De Band-opstelling® onderscheidt de volgende archetypes: zanger, drummer, bassist, gitarist en toetsenist. (Blazers, achtergrondzangeressen, percussionisten en andere extraatjes laten we hier kortheidshalve buiten beschouwing.) Hieronder worden de vijf kernfiguren van het model kort toegelicht.

Liam GallagherZanger. Mannetje. Ook als het een vrouw is. Koeioneert en delegeert, maar is niet te beroerd om als buffer en boksbal tussen de band en de rest van de wereld te fungeren. Gelegaliseerde exhibitionist. Als mens niet altijd heel fijn. Prototypes: Liam Gallagher (Oasis), Mick Jagger (Stones).

Animal (Muppets)Drummer. Kan een hele band in een lekker strak keurslijf zetten, maar is meestal gewoon ADHD, gediagnosticeerd of niet. Onderdrukt zijn waanzin door alle ledematen tegelijk te bewegen. Als dat niet lukt, kan hij anderen meesleuren in zijn val. Prototypes: Keith Moon (Who), Animal (Muppets).

Bill WymanBassist. Introvert. Onbeweeglijk. Stoïcijns. Stil water, diepe grond. Krijgt het instrument soms toegewezen omdat hij ‘daarop het minst kwaad kan doen’ – een gevaarlijke misvatting. Fungeert soms tevens als roadie. Prototype: Bill Wyman (Stones).

Duane AllmanGitarist. Speelt hij slaggitaar (a), dan is dat omdat hij geen leadgitaar mag spelen. Maar hij zal ze eens wat laten zien als hij solo gaat en ze het zonder hem moeten doen. Prototype: Noel Gallagher (Oasis). Is hij sologitarist (b), dan wentelt hij zich doorgaans in zijn eigen voortreffelijkheid. De gitaar is het verlengstuk van zijn ego en wat al niet meer. Maar, eerlijk is eerlijk, hij kan het publiek in vervoering brengen. Prototypes: Jan Akkerman, Duane Allman (Allman Brothers).

Rick WakemanToetsenist. Zit verschanst achter vestingwerken van synthesizers en (elektrische) piano’s. Werkt op zijn hotelkamer aan complexe akkoordenschema’s terwijl de anderen feestvieren. Neigt ertoe het totaalgeluid te verstikken onder kamerbrede tapijten. Prototypes: Rick Wakeman (Yes), Ray Manzarek (Doors).

succes3De kracht van de Band-opstelling® is dat het wezen van de persoonlijkheid en de onderlinge relaties in een oogopslag zichtbaar worden. Zie jij jezelf er al tussen? En kun je anderen in je omgeving ook in het model plaatsen? Het moet haast wel, want 95% van de mensen behoort tot een van deze vijf categorieën. Met deze erkenning ontstaat de basis van waaruit iedereen het eigen handelen kan richten naar optimaal succes, levensgeluk en het realiseren van zijn volle potentieel.

Binnenkort start hier op Goeie Nummers de aanmelding voor de eerste Band-opstelling®-sessies in Nederland. Laat deze unieke kans niet voorbijgaan – er zijn nog een paar plaatsen over!