liedteksten

Hoe belangrijk is de tekst?

Al vanaf mijn tienerjaren – de jaren 70 – speel ik als zanger-gitarist in amateurbandjes op kleine podia mijn zelfgeschreven popliedjes. Zonder grote ambities of verdiensten. Het is een pretentieloze bezigheid die tegelijkertijd heel belangrijk voor me is. Niet alleen vanwege ‘het sociale gebeuren eromheen’, maar ook omdat ik met die liedjes iets van mezelf kan uitdrukken, in een stijl die precies bij mij past – iets waar in mijn dagelijks werk niet zoveel ruimte voor is.

Zo’n tien jaar geleden besloot ik één ding te veranderen: ik schakelde van het Engels over op het Nederlands. Vanaf toen zong en schreef ik alleen nog in mijn moedertaal. En dat ene ding bleek een bijzonder verschil te maken. Het was alsof ik over een drempel stapte en in een onbekende wereld terechtkwam, misschien zelfs wel in een wereld die er daarvoor gewoon nog niet was.

Om te beginnen beschikte ik als liedjesschrijver met mijn moedertaal meteen over veel beter gereedschap: een grotere woordenschat, een aangescherpt gevoel voor nuance, de mogelijkheid van dubbele bodems. Alsof je bij het maken van een tekening je dikke handschoenen uitdoet en voor het eerst met je vingers het potlood vasthoudt. Het was wel meteen ook harder werken, want een liedje was minder snel af, het Nederlandstalige lied moest wel echt goed zijn.

Maar het belangrijkste verschil drong zich op tijdens optredens. Ik was gewend aan publiek dat nauwelijks lette op wat er werd gezongen en onder de nummers lustig doorkletste. Nu schrok ik bijna van de aandacht. Het publiek zat of stond geconcentreerd te luisteren, ik hoorde af en toe iemand grinniken, zag mensen bij een gevoelig lied soms even slikken. En voor het eerst had ik het gevoel dat ik er met al mijn vezels bij was als ik op het podium stond.

Dit alles veranderde niets aan mijn muzikale ambities of verdiensten, maar er drong zich wel een vraag aan me op: hoe belangrijk – of onbelangrijk – zijn liedteksten voor de beleving van muziek? Op basis van mijn ervaringen als muzikant kan ik wel zeggen: belangrijker dan ik eerst dacht. En hoewel ik ook intens kan genieten van instrumentale muziek en van nummers in talen die ik niet beheers, zoals het prachtige Yamore van Salif Keïta & Cesaria Evora, doorgaans ben ik toch het meest betrokken bij liedjes die ik kan verstaan, in de regel Engels- of Nederlandstalige popsongs.

Als luisteraar reageer ik anders op Engels dan op Nederlands, merk ik. Een Engelse tekst vind ik bijvoorbeeld bijna altijd oké, alsof hij gewoon niet anders zou kunnen zijn, terwijl een tekst in mijn eigen taal zich eerst moet bewijzen. Een Nederlandse tekst voelt aan de andere veel dichterbij en meer herkenbaar, en hij lijkt ook dieper in me door te dringen, zoals bij het wonderschone In mijn hoofd van Raymond van het Groenewoud.

Maar tot nu toe kan ik nog maar weinig goede informatie vinden over het intrigerende fenomeen van liedteksten. Ik ben heel benieuwd of andere mensen mijn ervaringen herkennen – of juist helemaal niet. Hieronder heb ik een korte poll opgezet waarin jij je onschatbare mening kunt achterlaten. Aarzel niet en reageer! Mijn nieuwsgierigheid is je eeuwig dankbaar.