Nederpop

Zing Nederlands met me

Boudewijn de GrootLange tijd, ruwweg de hele sixties en seventies, was Engels de voertaal in de Nederlandse popmuziek. Wie erbij wilde horen, als artiest dan wel als luisteraar, gebruikte het Engels. Op een paar uitzonderingen na (Armand, Boudewijn de Groot, Peter Koelewijn) was de eigen taal not done.

Doe Maar2Begin jaren 80 doorbrak Doe Maar het taboe, met bands als Het Klein Orkest, Het Goede Doel en Toontje Lager in hun gevolg. Het Nederlands bleek toch cool genoeg te zijn. En inmiddels lijkt de eigen taal geheel salonfähig geworden, van mainstream popartiesten en singer-songwriters tot regiorockers en de alomtegenwoordige rappers van dit moment. (meer…)

Oost is Zuid en West is Noord

kaft Oerend HardOnlangs las ik de biografie van Bennie Jolink en zijn band Normaal, toepasselijk getiteld Oerend Hard.  Auteur Jos Palm geeft daarin een levendig beeld van de worsteling van deze bijzondere Achterhoeker om te komen waar hij wilde zijn – en van wat een stug volgehouden imago zoal van een popartiest kan vergen.

Bennie Jolink2.pngHet is mooi om te lezen hoe beeldend kunstenaar Jolink na een weinig succesvolle tijd in Amsterdam en Enschede terugkeert naar zijn geboorteplaats Hummelo. Hoe hij dan met vrienden een rock-‘n-rollband begint die zich zeker zoveel bezighoudt met kroegbezoek als met het instuderen van hun Engelstalige repertoire. En hoe bij de eigengereide Achterhoeker op een dag, na een lange zit in het plaatselijke café, het kwartje valt: ze moeten in hun eigen taal gaan zingen, niet in het Engels, niet in het ABN, maar in het Achterhoeks! En dan niet over romantische cliché’s, maar over het leven zoals dat diep in de provincie verankerd is!

Southern Rock classics brandHet is een mooi verhaal over ‘jongens, maar aardige jongens’ met ruwe bolsters en blanke pitten, weinig woorden en veel drank. Het meest werd ik  daarbij nog getroffen door de onverwachte parallellen tussen de ‘boerenpunk’ van Normaal uit Oost-Nederland en de Southern Rock waarover Goeie Nummers de voorgaande weken berichtte.

Bennie Jolink3.pngVanaf het moment dat Normaal in 1975 het popfestival in Lochem opende met hun zelfgeschreven nummers was  het onthaal geweldig. Dit was de muziek waarop de Achterhoekers hadden gewacht. Hier werd eindelijk hun identiteit erkend en gevierd. De band gaf de boerenjeugd zogezegd ‘een kont in de boks’. In Daldeejen zingt Jolink:

Ik bun ow goeroe en ik zeg ow hoe’j moet leaven / d’r is moar een manier um ’t heavig te beleaven. / Zoas wi-j dat in de Achterhoek doet / as ’t werk gedoan is begin ’t pas goed / ja dan geet ’t an an ’t daldeeej’n

SuperboerenZoals de Southern Rock muzikaal en inhoudelijk de strijd aanbindt met de dominantie van het ‘arrogante’ Noorden van de VS, staat in de ideologie van Normaal oost tegenover west, ‘echt tegenover namaak, eerlijk tegenover huichelachtig, zelfbewuste bescheidenheid tegenover opschepperige duurdoenerij’, zoals Palm schrijft. En net als bij de Southern Rock zat er voor de muzikale superboeren de trots van de underdog bij, zoals te horen in Een eenvoudige boerenlul:

Ik bun moar een eenvoudige boerenlul / en doar schaam ik mien niet veur / moar doar bunt zo van die dingen die heb ik heel goed deur / Ik zal eiges wetten wat ik doe / want ik bun gin stomme koe

Rowwen HèzeNederland is natuurlijk geen VS. Daarom kon Normaal in zijn eentje het hele genre Oostelijke Rock vullen. Maar de band was wel een belangrijke wegbereider van een breder fenomeen dat ik bij deze graag Regio Rock doop: popartiesten van buiten de Randstad die in het eigen dialect zingen, zoals Rowwen Hèze, Gé Reinders en Daniël Lohues, en die de vaderlandse popmuziek de afgelopen decennia de broodnodige authenticiteit hebben gegeven.

Normaal1Eind vorig jaar nam Normaal na 40 jaar afscheid van het publiek in een uitverkocht Gelredome. Ik durf te hopen dat hun nalatenschap inmiddels zo sterk verankerd is in onze popcultuur dat binnenkort nieuwe oostelijke rockers de podia zullen bestijgen. Mogelijk zit er, net als bij de zuidelijke rockers aan de overkant van de plas, zelfs een revival in.

Een knipoog van Drenthe naar de VS

Daniël Lohues 3Midden jaren 90 werd hij bekend als frontman van Skik. Hij maakte speedpunk, rootsrock en als soloartiest vanaf 2006 vooral blues, folk en country, vermengd met vleugjes Beatles en Bach. Zijn stem werd geleidelijk aan toegankelijker, minder knauwend, en hij ontwikkelde hij zich ook tot producer van andere artiesten. En het belangrijkste – als singer-songwriter voelt Daniël Lohues (Emmen, 1971) zich duidelijk steeds comfortabeler in zijn eigen oplossing voor een fundamenteel pop-probleem.

misverstanden Engels NederlandsZoals alle niet-Engelstaligen zijn wij als Nederlanders altijd tot op zekere hoogte vreemdelingen in de rock & roll. De muziek zelf is vrijwel overal op de planeet onmiddellijk te begrijpen, maar van de taal waarin die liedjes doorgaans worden gezongen – het Engels – ontgaan ons vele nuances. Voor artiesten levert dat een lastige spagaat op. Ze moeten de clichés en het idioom van een vreemde taal imiteren om mee te kunnen doen met het grote spel. Maar tegelijkertijd zweren we in de popmuziek bij authenticiteit. En hoe kun je jezelf zijn als je druk bezig bent een ander na te doen?

Rowwen Heze fanartDe oplossing is natuurlijk: zingen in je moerstaal. De taal die je tot in je haarvaten kent, in alle finesses, zelfs zonder dat je je daarvan bewust hoeft te zijn – kortom de taal waarin je thuis bent. Die keuze leverde ons al klassieke Nederpop op van Raymond van het Groenewoud, Doe Maar, Spinvis, Roosbeef, Thé Lau, Typhoon en vele anderen. En sommigen – niet de minsten – gingen nog een stapje verder. Ze zochten het nog dichter bij huis, lieten het ABN voor wat het was en kozen voor hun streektaal: Normaal, Rowwen Hèze, Gé Reinders. En Daniël Lohues dus.

hoes Aosem Daniël LohuesOok Lohues begon ooit met liedjes in het Engels, tot een bekrompen Bussumse werkgever hem eens vanwege zijn accent afwees. Het bracht de Drent als liedjessmid voorgoed terug bij zijn eigen variant van het Nedersaksisch – we mogen Bussum daar wel eeuwig dankbaar om zijn. Vorige week verscheen Lohues’ nieuwe solo-album Aosem, zijn tiende alweer. Niet alleen de titel is een vette knipoog van Drenthe naar de VS. Het hele album lang staat de singer-songwriter fier met het ene been in het grote land van over de oceaan en het andere in Noord-Nederlandse bodem. De muziek traditioneel Amerikaans, de teksten doortrokken van de tradities van zijn eigen streek.

Lohues met gitaar en baardEn niemand kan ons platteland bezingen zoals Lohues: een appelboom, een paasvuur, een weg tussen de velden, de zon die achter de bomen zakt. Kleine doodgewone dingen uit zijn woonomgeving in Erica, die tegelijk voor de luisteraar een heel universum oproepen. En het lijkt hem allemaal zo moeiteloos af te gaan, dat maakt het alleen maar mooier. Kijk hier of luister op Spotify. Check him out.

.

 

Kippenvel – ‘Iedereen is van de wereld’ van The Scene

The SceneHet was ergens begin jaren ’90, tijdens Parkpop in Den Haag. De middagzon brandde aan de hemel. Op het podium in het Zuiderpark stond The Scene. Thé Lau en zijn band, altijd al een vette live-act, zetten in het Zuiderpark een set neer waar de vonken vanaf spatten. Hoogtepunt: ‘Iedereen is van de wereld’.

‘Dit is voor de misfits die je / her en der alleen ziet staan. / Die onder straatlantaarns eten / en drinken bij de volle maan.’

Parkpop Den HaagIedereen is van de wereld kwam uit in 1991, werd nooit een grote hit maar groeide in de loop der tijd wel uit tot een Nederlandse popklassieker. Een lied dat je in vervoering brengt, dat verbroedert. Het is zo’n typisch The Scene-nummer, stoer en gevoelig, met zijn korte zinnen en repeterende gitaarriffs. Het knappe van het nummer is dat het de solidariteit tussen alle mensen predikt zonder te vermanen. Je wordt persoonlijk aangesproken als luisteraar, als onderdeel van het publiek. Live werkt dat helemaal geweldig.

‘Rood zwart wit geel, jong oud, man of vrouw / In het donker kan ik jou niet zien, / maar deze is van ons aan jou. / En ik hef het glas op jouw gezondheid / want jij staat niet alleen’

The Lau‘Iedereen is van de wereld’ roept mededogen op, verschillen worden onbelangrijk. Het lied stelt simpelweg dat er plaats is voor elk individu, ook voor de verschoppelingen. Maar vooral voor jou: jij hoort er ook bij – net als ieder ander. ‘Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen’.

menigte in zuiderparkIets magisch gebeurde zo’n twintig jaar geleden met die swingende, meezingende menigte in het Zuiderpark waar ik deel van uitmaakte. Een groep losse individuen veranderde tijdens het opzwepende nummer in één grote brok solidariteit. Het was zo’n moment dat je niet meer vergeet. Kippenvel.

En iets van dat gevoel, van die verbroedering, namen we mee van dat veld in Den Haag. Een kostbaar bezit in tijden dat verschillen tussen groepen te veel nadruk dreigen te krijgen.