2016

Trouw en trouweloosheid

Robert EllisDe popmuziek is op dit moment verstoken van schokkend nieuws, zoals het overlijden van grote namen of de comeback van antieke geluidsdragers. Gelukkig maar, want dan kan ik het weer eens over Robert Ellis hebben. Onder de noemer ‘een oude ziel in een jong lichaam’ portretteerde ik hem al eens op Goeie Nummers, maar dat is alweer ruim een jaar geleden en daarmee heeft de singer-songwriter uit Texas zeker nog niet gekregen wat hem toekomt – en de lezer van dit blog evenmin.

ijswakEllis is zo’n artiest die je maar eens in de paar jaar tegenkomt. Wiens muziek als een ‘bijl het ijs van ons bewustzijn splijt’. Bij mij in elk geval wel. Niemand anders schrijft op dit moment zulke spannende popsongs die zo onmiskenbaar geworteld zijn in de rootstraditie. Of andersom: niemand flirt in zijn folk- en countrysongs zo soepel met pop en jazz. En niemand balanceert ook in zijn teksten zo overtuigend op het slappe koord tussen Trouw en Ontrouw.

hoes The Lights of the Chemical Plant van Robert EllisTot dusver produceerde Robert Ellis (1988) vier solo-albums: The Great Re Arranger (2009), Photographs (2011), The Lights from the Chemical Plant (2014) en vorig jaar zijn meest recente, gewoon Robert Ellis getiteld, alsof het zijn debuut betreft. Het is vooral met die laatste twee platen dat Ellis zich loszingt uit het pure country- en folkidioom.

albumhoes Robert EllisDat nieuwste album bevindt zich dan weer wel in de mooie poptraditie van het breakup-album. Alle liedjes van het album ademen het traumatische einde van een liefde, en ze snijden diep door de ziel. Luister maar eens naar California: ‘And she says maybe I’ll move to California / With the unbroken part of my heart I still have left / Maybe I’ll fall in love again someday / I’m not gonna hold my breath.’ De pijn van de uiteengespatte droom is tastbaar in elke vezel, alleen de fraaie melodie houdt het draaglijk.

single Free Man in Paris, Joni MitchellMaar Ellis kan en wil niet om de andere kant van de huwelijkse trouw heen, zoals in prijsnummer It’s Not Ok: ‘It’s not okay / The way we look at one another / It’s not okay / That our love has to stay undercover.’ Daarbij spaart hij ook zichzelf niet: ‘Maybe I’m destined to repeat myself forever / Don’t you think I’d learn from my mistakes?’ Zoveel openhartigheid in combinatie met zo veel schoonheid – het zal niet voor niets zijn dat hij ‘Free Man in Paris’ van Joni Mitchell tegenwoordig op zijn setlist heeft staan.

Ribs en bluesLive staat de Texaan trouwens ook zijn mannetje. Afgelopen juni speelde hij, gekleed in zijn strakke spacecowboypak en ondersteund door puike vaste begeleiders, op Ribs & Blues in Raalte. Ondanks de wat lompe geluidsmix en de barbecue-achtige sfeer op het Overijsselse festival bleven zijn subtiele nummers op het podium volledig overeind.

Robert Ellis met gitaarVoor wie zoveel lof juist twijfel oproept, kijk zelf maar naar Ellis’ Tiny Desk Concert, met louter begeleiding door ‘favorite guitar player on the planet’ Kelly Doyle. Of naar deze live-registratie, waarin de band wordt aangevuld met pedal steel. In Raalte liet Robert Ellis overigens weten alweer bezig te zijn met nieuwe nummers. Ik kan nauwelijks wachten op zijn volgende avonturen.

Kippenvel – ‘Skeleton Tree’ van Nick Cave

Nick Cave zwart jasjeHoe blijf je staande als je grootste nachtmerrie werkelijkheid is geworden? In 2015 overkwam dit de Australische singer-songwriter Nick Cave toen zijn 15-jarige zoon Arthur om het leven kwam door een val van een klif nabij zijn woonplaats Brighton (UK).

One more time with feelingOp het moment van het ongeluk was Cave met zijn band The Bad Seeds al in de studio bezig liedjes op te nemen. Dat proces ging door, maar alles werd natuurlijk anders. Om geen tekst en uitleg aan de media te hoeven geven, liet hij zich tijdens de opnames filmen door goede vriend Andrew Dominik, resulterend in de aangrijpende documentaire One More Time With Feeling.

hoes Skeleton Tree van Nick CaveOp Skeleton Tree, dat in 2016, tegelijk met de documentaire verscheen, moest de rouwende vader woorden vinden voor zijn verlies. Het album laat dan ook een andere Cave horen dan we gewend waren. Geen liedjes met verhalen, zoals ze op zijn eerdere platen veelvuldig te vinden zijn, maar vooral beelden en associaties. En weinig vaste ritmes. Alsof het waanzin was geworden om te doen alsof er ergens in deze wereld enige logica te vinden is.

Nick Cave achter pianoOp Skeleton Tree horen we naast Cave’s bariton vooral toetsen en elektronica. Vrijwel geen gitaren. Hij praat soms meer dan hij zingt. Af en toe klinkt hij ongewoon broos. Maar de algehele toon is die van beheerste wanhoop. Want voor alles is Cave artiest. Het maakt Skeleton Tree ondanks alles draaglijk, ook voor de luisteraar, en des te indringender.

Nick Cave op het podiumIn de openingstrack Jesus Alone spreekzingt Cave, boven onheilspellende synth-klanken: ‘With my voice I’m calling you’. In de daaropvolgende nummers strijden onmacht en verdriet om voorrang, en in het afsluitende titelnummer maakt hij de cirkel rond. Hoewel het het enige nummer op de plaat is met iets van een groove, gaat ook Skeleton Tree door merg en been:

‘Sunday Morning, skeleton tree / Nothing is for free / In the window a candle / Well maybe you can see’. En verderop: ‘I called out, I called out / Right across the sea / But the echo comes back empty / And nothing is for free’

Nick Cave donkere fotoHet is ons allemaal maar geschonken. En kan ons zomaar weer worden afgepakt. Het is ongerijmd dat Cave daarna nog ‘And it’s allright now,’ weet uit te brengen, ondersteund door een ijle vrouwenstem. En daarna nog twee keer. Ik begrijp hem niet. Of misschien moet hij het zingen om zijn lot te kunnen dragen. Kippenvel.

Eindejaarslijstje 2016

top-5Het is weer lijstjestijd, en Goeie Nummers kan en wil niet achterblijven. Bedenk wel dat ik maar een fractie van het totale aanbod van 2016 beluisterde. En dat nog eens teruggebracht tot een top-5, voor mij nog steeds de ideale lengte van een lijstje.

net-nietEen paar bijzondere platen misten de eindselectie op een haar, zoals Take Me To the Alley (Gregory Porter), 22, A Million (Bon Iver), Like An Arrow (Blackberry Smoke), Malibu (Anderson.Paak) en At Swim (Lisa Hannigan). En helaas zitten er geen Nederlanders bij. Wel veel oude namen. Mannen – ja, allemaal mannen, het zij zo – die laten horen dat ze nog steeds relevant zijn, plus nog een paar relatieve nieuwelingen:

hoes-stranger-to-stranger-van-paul-simonPaul SimonStranger to Stranger. Dat iemand zichzelf in een muziekcarrière van ruim vijftig jaar zo kan blijven vernieuwen, van Simon & Garfunkels Wednesday morning, 3 A.M. naar deze ritmische wereldmuziek. En steeds op zo’n hoog niveau. Om nog maar niet te spreken over zijn fantastische optreden in de Ziggo Dome afgelopen oktober. Voorbeelden: Wristband en het titelnummer.

hoes-keep-me-singing-van-van-morrisonVan MorrisonKeep Me Singing. Fijn groeiplaatje van de Belfast Cowboy. In tegenstelling tot Simon blijft Morrison op zijn 33e studioalbum dicht bij zijn vertrouwde mix van folk, blues en soul, maar sinds zijn Duets uit 2015 klinkt de Ierse knorrepot verrassend vitaal en gedreven. Laat hem maar zingen. Voorbeeld: Everytime I See A River.

hoes-golden-sings-that-have-been-sung-van-ryley-walkerRyley WalkerGolden Sings That Have Been Sung. Kruis Morrison uit de tijd van Astral Weeks met Tim Buckley en doe er een schepje 21e eeuw bij, dan heb je Ryley Walker. Verschil is dat de jonge Amerikaanse folkjazz-zanger ook een prettig gestoord gevoel voor humor heeft. Voorbeeld: The Roundabout.

hoes-heart-like-a-levee-van-hiss-golden-messengerHiss Golden MessengerHeart Like a Levee. Deze eenmansgroep uit North Carolina viel voorgaande jaren net buiten de top-5. Ditmaal natuurlijk niet. Er blijkt niet alleen country en gospel door de aderen van M.C. Taylor te stromen, een verse injectie soul doet wonderen voor zijn meeslepende songs. Voorbeeld: Heart Like a Levee.

hoes-here-van-teenage-fanclubTeenage FanclubHere. Na een radiostilte van zes jaar nam het Schotse vijftal, dat in 1991 doorbrak met Bandwagonesque, hun tiende plaat op. Het resultaat: twaalf gitaarpoppareltjes met messcherpe samenzang en melodieën die ongeveer na tweeënhalf keer luisteren met volle kracht toeslaan. Voorbeeld: I’m In Love.

Ik wens alle muziekliefhebbers een fijne jaarwisseling en een goed 2017, met hopelijk weer veel mooie (nieuwe) popmuziek!

Het mooiste kerstlied #2

bing-crosby-1Onlangs sprak ik iemand wiens dochter enorm opzag tegen de kerstperiode. Niet uit afkeer van huiselijke gezelligheid, maar omdat ze in een winkel werkte en daar de hele dag kerstliedjes moest aanhoren. Denk je eens in: ‘Last Christmas’ (Wham!), ‘All I Want for Christmas Is You’ (Mariah Carey), ‘White Christmas’ (Bing Crosby) en nog meer van dat soort werk, en dat in een oneindig lijkende loop. Die beproeving gun je zelfs je ergste vijand niet.

merry-christmasHet nadeel van kerstnummers is sowieso dat ze vaak geraffineerd en mierzoet zijn en daardoor vreselijk in je kop blijven hangen. Maar het ergste is nog wel dat ze ook een verbod uitstralen op elke andere emotie dan een positieve. Zo’n verbod alleen al is genoeg om chagrijnig en rebels van te worden. En dat laatste mag natuurlijk helemaal niet met Kerst!

steve-earleDat het ook anders kan, zien we bij Steve Earle (1955). De bebaarde Texaan produceerde sinds 1986 niet alleen ruim twintig albums vol authentieke country, folk en rock, maar maakte ook naam als activist, onder meer tegen de doodstraf. Zijn album El Corazon uit 1997 bevat een van de meeste bezielde kerstsongs die ik ken: Christmas in Washington.

De zanger zit thuis tijdens de kerstdagen naar de televisie te kijken, waarschijnlijk in 1996. Wat hij ziet, de Democraten en Republikeinen in hun eigen wereldje in Washington DC, geeft hem een slecht voorgevoel. Hij roept de geest van Woody Guthrie aan, in de hoop dat die, als Jezus bijna tweeduizend jaar eerder, opstaat uit de dood om ons in moeilijke tijden te helpen:

‘Come back Woody Guthrie / Come back to us now / Tear your eyes from paradise / And rise again somehow’

woody-guthrieWoody Guthrie (1912-1967), de aartsvader van de protestzangers, schreef onder meer het klassiek geworden This Land is Your Land. En op zijn gitaar prijkte de leus ‘This Machine Kills Fascists’. Earle roept vervolgens ook de overleden Amerikaanse mensenrechtenactivisten Emma Goldman, Joe Hill, Malcolm X en Martin Luther King terug. Zonder hun hulp redden we het niet, lijkt hij te willen zeggen. Het komt op mij over als een cruciaal verschil tussen de geëngageerde zangers van vroeger en die van nu.

good-things-are-going-to-happen‘Christmas in Washington’ prijkt veelvuldig op Earles setlist bij concerten. Soms laat hij het nummer voorafgegaan door een lange inleiding waarin hij, boven het getokkel van zijn gitaar, levende artiesten en activisten aan het vaste rijtje namen toevoegt. Daarom is het ondanks de zware inhoud een echt kerstnummer: de toekomst is duister, maar uiteindelijk zijn er helden, vroeger en nu, er zijn dingen die het waard zijn om voor te vechten – en er is hoop.

Een mooie boodschap, ook voor supermarkten, winkels en warenhuizen.

Fijne kerstdagen!

 

Daar is de protestsong

hillary-clinton-plus-artiesteVorige week ging het in Goeie Nummers over de vermeende geringe maatschappelijke betrokkenheid bij de huidige generatie popmuzikanten. En over de tanende invloed van artiesten óp de publieke debat. Bij zo’n belangwekkend onderwerp mag in mijn ogen de nuance niet ontbreken. Daarom vandaag twee kanttekeningen.

spandoekenDe eerste gaat over de vraag waar het protest tegen de machthebbers dan gebleven is, als het niet meer te vinden is in de rock-’n-roll. Op straat is het in elk geval niet, want spandoekfabrikanten maken moeilijke tijden door. Nee, het huidige sentiment tegen de gevestigde orde (meestal ‘elite’ genoemd) lijkt vooral een uitlaatklep te krijgen op internetfora en social media. En daar heb je nou eenmaal geen spreekbuizen of rolmodellen bij nodig.

lucky-fonz-iiiNiet voor niets zegt Lucky Fonz III in een interessant artikel op VPRO’s 3voor12: ‘Zangers hebben niet meer de invloed die ze in de jaren 60 hadden. Toentertijd nam de rockster de plek in van de dominee. Mensen als Bob Marley en John Lennon […] realiseerden zich dat ze hun culturele positie konden gebruiken voor hun ideeën. En zoals zij hun macht beseften… zo beseffen wij onze onmacht.’ En zo houdt het een het ander in stand.

kendrick-lamarHet tweede punt is dat ik met mijn generalisatie over de slappe houding van popartiesten een complete muziekstroming over het hoofd zag: hiphop. Zo plaatst Kendrick Lamar, die volgens velen met How to Pimp a Butterfly het beste album van 2015 maakte, kapitale vraagtekens bij de manier waarop blank Amerika omgaat met de Afro-Amerikaanse gemeenschap, net als zijn collega’s Kanye West en Vince Staples.

freskuIn Nederland genereerde de Eindhovense rapper Fresku vorig jaar met Zo Doe Je Dat op gelijksoortige manier een debat over de ‘witte’ Nederlandse radio. Rapper-zanger Typhoon toonde in een liedje als Hemel valt op een heel andere manier zijn betrokkenheid bij de veelkleurige Nederlandse samenleving. Dus ja, als het engagement ergens zit, dan moet het wel in de hiphop zijn.

logo-3voor12-vproOf toch niet? Zelfs in hiphopkringen lijkt maatschappelijke betrokkenheid alweer op z’n retour. Een recent overzichtsartikel, eveneens op VPRO’s onvolprezen pop-portal 3voor 12, laat zien dat de 25 meest beluisterde Nederlandse hiphopnummers van 2016 gaan over vrouwen (‘meisjes’, ‘chicks’, ‘bitches’), geld (‘saaf’) of over de eigen vriendengroep (‘fam’). Niet één ervan heeft een politiek karakter, terwijl een deel van de hiphopscene daar in het huidige klimaat toch voldoende aanleiding voor zou moeten hebben. Gaat het genre in dit opzicht al dezelfde kant op als eerder de mainstream pop?

ragsnbone-manLaten we niet te snel conclusies trekken. En de artiesten vooral hun ding laten doen. Zoals Rag’n’Bone Man, die met Human waarschijnlijk dé protestsong van 2016 maakte. Nou ja, protestsong? De jonge Britse artiest predikt vooral mededogen en een besef van de eigen beperkingen – en laat het aan de luisteraar om te bepalen waartegen hij daarmee ageert. Misschien is dat het pop-engagement van dit moment.

 

Waar is de protestsong

hoes-a-girl-like-you-van-edwyn-collins‘Too many protest singers, not enough protest songs’ zong Edwyn Collins in het onweerstaanbare A Girl Like You. Dat was in 1994. Wie vandaag de dag om zich heen kijkt, zal zich waarschijnlijk nog sterker afvragen waar het engagement in de popmuziek gebleven is. Terwijl popmuzikanten in de jaren 60 en 70 vooropliepen in de strijd tegen de gevestigde orde, is het nu oorverdovend stil. En dat veroorzaakt ongemak. Want op een of andere manier horen popmuziek en een rebelse houding bij elkaar.

foto-van-volkskrant-7-dec-2016De Volkskrant van afgelopen woensdag kwam wel met een verklaring voor het fenomeen. Naar aanleiding van het ongeloof en rouwbeklag van Amerikaanse sterren over de verkiezingszege van Donald Trump stelt Robert van Gijssel dat popartiesten geen invloed meer hebben op verontruste kiezers omdat ze zelf te zeer onderdeel van het establishment zijn geworden.

retromaniaDat laatste heeft zeker een kern van waarheid. De Britse popjournalist Simon Reynolds maakte in zijn boek Retromania aannemelijk dat de rock-‘n-roll in feite steeds meer onderdeel is geworden van de wereldwijde bedrijfstak die we de entertainmentbusiness noemen. Een tegencultuur die grotendeels door de mainstreamcultuur is opgeslokt. Maar met hetzelfde recht kun je dus ook stellen dat wij vooral uit nostalgie en tegen beter weten in nog steeds een rebelse houding van popartiesten verlangen.

aafke-romeijnHet verhaal van Van Gijssel – net als eerdere vaderlandse pleidooien voor meer engagement, van muzikanten als Aafke Romeijn en Lucky Fonz III – riep bij mij vooral de vraag op of politieke betrokkenheid van artiesten of andere kunstenaars wel altijd anti-establishment moet zijn. Waarom zouden popartiesten zich niet positief betrokken mogen uiten over  de bestaande orde of over hoe die zich ontwikkelt? Of vloek ik nu in de kerk? Vast wel. Maar in dat geval kom ik daar graag tegen in opstand. Van ganser harte. En met voorbeelden:

James Taylor 4In 1985 schreef James Taylor het subtiele Only A Dream In Rio, naar aanleiding van de democratische verkiezingen in Brazilië die destijds afrekenden met twee decennia militaire dictatuur. Op een relaxte latin-groove doet de Amerikaanse singer-songwriter een subtiele poging de cynici te overtuigen van de mogelijkheid van een betere toekomst, voor de Brazilianen en en passant voor hemzelf en de rest van de planeet.

hoes-october-road-van-james-taylorMet het folky Belfast to Boston van zijn album October Road (2002) stak Taylor bijna twee decennia later het fragiele Noord-Ierse vredesproces zo mogelijk nog fraaier een hart onder de riem:

‘There are rifles buried in the countryside for the rising of the moon / May they lie there long forgotten till they rust away into the ground.’

Niet anti-establishment. Wel betrokken. En buitengewoon overtuigend.

Lost in translation

logo-google-translateVertalen is nog niet zo eenvoudig. Dat merkte ik deze week weer eens. De WordPress-software waarop dit blog draait bood me een gratis vertaaldienst aan. Google Translate kon mijn posts automatisch omzetten in willekeurig welke taal. Dat leek me wel wat: lezers overal ter wereld zouden Goeie Nummers tot zich kunnen nemen, ter bevordering van de wereldvrede enzovoorts.

lost-in-translationBij het zien van het resultaat was ik verheugd en verrast: ongelooflijk, al mijn oprispingen vanaf mei 2014 waren met één druk op de knop beschikbaar gekomen in wereldvoertaal Engels. Totdat ik ging lezen. Verbazing en vreugde maakten plaats voor huiver en hilariteit. Klik maar eens op ‘TRANSLATE THIS BLOG’ rechts, kies Engels en lees voor de aardigheid een stukje. Waarschijnlijk raak jij ook al snel behoorlijk lost in translation.

harco-wind-1Het leuke van deze ervaring was dat ik moest terugdenken aan Harco Wind, een typetje van Wim T. Schippers van eind jaren 70, begin 80. De immer enthousiaste Harco deed niets liever dan ekende tophits zingen, maar dan getransformeerd in wat hij ‘riant Nederlands’ noemde. Hij deed dat bijvoorbeeld met ‘I Was Made For Loving You’ van Kiss, en ook met I Want You To Want Me van Cheap Trick:

‘Ik wil dat je mij wilt / Ik heb het nodig dat je me nodig hebt / Ik had graag dat je me liefhad / Ik smeek je, o toe, smeek mij / (…) Zag ik niet, zag ik niet, zag ik niet dat je huilde (huilde, huilde)’

wat-is-poezieDe inhoud van zo’n lied bleef weliswaar fier overeind, maar wat het origineel ooit aan poëtische kracht mocht hebben bezeten, was in de vertaling spoorloos verdwenen. Kennelijk is een goed bekkende tekst onmisbaar voor een overtuigende popsong, en dat was Harco even vergeten.

jan-rot-3Iemand die dat wel goed begrepen heeft, is zanger-liedjesschrijver Jan Rot (Makassar, Indonesië, 1957). Rot, die met het magistrale Stel dat het zou kunnen…  de Annie M.G. Schmidt-prijs voor het beste theaterlied van afgelopen seizoen won, begon zijn muzikale carrière in 1978 als frontman van The Streetbeats. Later schakelde hij over van het Engels naar het Nederlands, en begin deze eeuw waagde hij zich aan vertalingen van klassieke werken, zoals Bachs Matthäus Passion.

jan-rot-2Ook popsongs als ‘Nothing Rhymed’ van Gilbert O’ Sullivan en ‘Hallelujah’ van Leonard Cohen werden door Rot ‘hertaald’, zoals hij dat zelf noemt. Voor hem moeten vertalingen klinken alsof ze oorspronkelijk in het Nederlands zijn geschreven. Ritme, rijm en sfeer zijn belangrijker dan exacte inhoudelijke trouw aan het origineel. Een mooi voorbeeld is zijn versie van ‘This Land is Your Land’ van Woody Guthrie. En op YouTube vind je nog veel meer van zijn creatieve vondsten.

Misschien moet Google Translate dit ook maar eens goed in z’n oren knopen. Vertalen blijft een kunst en een ambacht. En mensenwerk.

Goed verliezen

donald trumpAmerikaanse popsterren kregen de afgelopen dagen van opiniemakers het advies zich niet publiekelijk te wentelen in verdriet en weerzin over de winst van president-elect Donald Trump. Dat zou immers alleen maar averechts werken. De belangrijke vraag is natuurlijk hoe je het wel goed kunt doen: omgaan met nederlagen zonder dat je je tegenstanders in de kaart speelt en je zelf je waardigheid verliest. Dat laatste lijkt me extra belangrijk als je vier jaar of langer met je nederlaag moet leven. Misschien kan de muziek zelf ons antwoord geven.

elvis-costello-3Iemand die mooi verliezen tot een ware kunst heeft verheven, is Elvis Costello (Londen, 1954). Vooral op zijn eerste platen van eind jaren 70 grossiert de bebrilde Brit in liedjes over ‘beautiful losers’: jongemannen die, afgewezen in de liefde, hun leed even furieus als waardig van zich af zingen. Alison werd een klassieker, net als Accidents Will Happen, maar ook nummers als No Dancing en Miracle Man staan anno nu immer nog als prachtige, gehavende huizen overeind.

elvis-costello-karikatuurCostello werd op een gegeven moment zozeer met dit thema vereenzelvigd, dat hij er afstand van ging nemen. Zijn nummers kregen vaker een berustende of optimistische toon, zoals ‘Flutter and Wow’ of ‘Everyday I Write The Book’. En toegegeven, ook dat deed hij overtuigend, maar zijn grootste talent lijkt toch te liggen in het dragen van verlies.

hoes-i-want-you-van-elvis-costelloLuister nog maar eens naar I Want You, ook een klassieke track, van het album Blood & Chocolate uit 1986. De zanger wringt zich in alle mogelijke bochten, inclusief zelfvernedering, om de afwijzing van zijn geliefde te voorkomen:

I want you / I want to know the things you did that we do too / I want you / I want to hear he pleases you more than I do /

De telkens herhaalde liefdesbetuigingen zijn als een bezwering. En tegelijk is deze smeekbede een fraai staaltje retorica, want na de zelfverloochening draait de versmade minnaar de zaak op het juiste moment om:

Oh no my darling, not with that clown / I want you / I’m going to say it again ‘til I instill it / I know I’m going to feel this way until you kill it / I want you

elvis-costello-1Capituleren komt in zijn woordenboek niet voor. Als dat toch mocht gebeuren, dan moet zíj degene zijn die het pleit beslecht. Hoewel de zanger zich al die tijd aan de verliezende hand weet, lijkt hij er heilig van overtuigd dat zijn liefde sterk genoeg is om hem uiteindelijk zegevierend uit de strijd te laten komen. Dat hoor je. Ongetwijfeld een inspirerend voorbeeld voor teleurgestelde Amerikaanse popsterren.

Het nieuwe album van Spinvis (2)

spinvis 3Bijna een jaar geleden schreef ik hier over het nieuwe album van Spinvis, nom de plume van muzikant Erik de Jong. Of eigenlijk over het gemis aan dat nieuwe album. Want de opvolger van tot ziens, Justine Keller uit 2011 liet nogal op zich wachten. Zozeer dat ik wat koortsig begon te dromen over het onverwachte verschijnen van een spiksplinternieuw Spinvis-album.

spinvis 5Inmiddels zijn we bijna een jaar verder. Nog steeds niets. Nergens ook maar een spoor van nieuwe liedjes van de voormalige postbode uit Nieuwegein. En wat doe je als je geen grip kunt krijgen, dan ga je zoeken naar verborgen tekens. Nou ja, verborgen? Een zoektocht op internet brengt me bij Volkskrant-journalist Fabian de Bont die, mogelijk geteisterd door eenzelfde onrust, begin juni met De Jong sprak voor de rubriek ‘Waar is … mee bezig?’

plantjesEn wat bleek? Spinvis was in juni voornamelijk ‘in zijn binnenwereld’ bezig. En die binnenwereld wil bij hem zeggen: de studio in het souterrain van zijn huis! Elke dag was hij daar korte tijd aan het opnemen, helemaal in zijn eentje!! Afstand nemend en twijfelend, zei hij, zoals bij een groeiend veld met plantjes!!! Voor een album dat hij in december af wilde hebben!!!!

hoesje SpinvisOMG, december, dat is nu al bijna. Waarom heb ik dit niet zien aankomen? De tekenen waren achteraf toch overduidelijk. Spinvis hanteert gewoon een algoritme. In 2002 verscheen zijn titelloze debuutalbum, dat direct door het plafond van de Nederlandstalige popmuziek schoot, in 2005 kwam Dagen Van Stro, Dagen Van Gras, in 2011 gevolgd door tot ziens, Justine Keller.

fokke-en-sukke-algoritmeOp al die schijfjes koppelt hij alledaags-poëtische zinnetjes aan originele muziekjes die akelig verslavend zijn. Dat blijft elke keer hetzelfde. Maar het interval tussen opeenvolgende albums verandert steeds: eerst 3, toen 6 en nu dus 5 jaar! Logisch. De plaat hierna zal dus in 2020 verschijnen, die daarna in 2022, dan 2029 enzovoort. Als je het eenmaal ziet, is het zo simpel.

heel-goed-nieuws-lyrics-spinvisEen beetje luisteraar had deze boodschap mogelijk al uit Spinvis’ werk afgeleid, verstopt in nummers als Voor Ik Vergeet, Ik Wil Alleen Maar Zwemmen of Heel Goed Nieuws, als je de muziek deels achterstevoren afspeelt. Maar goed, die nieuwe plaat komt dus volgende maand. En dat is echt heel goed nieuws. Zelfs als die onverhoopt komende maand nog níet zou verschijnen, maar ietsje later. Het komt goed. Zo belangrijk is zo’n algoritme nou ook weer niet.

spinvis met bandBovendien kunnen we ons in dat geval troosten met de oudejaarsshow die Spinvis en een aantal Utrechtse vrienden op 28 december a.s. geven in TivoliVredenburg, onder de titel We Vieren Het Toch. Alles Verandert! Laat je vooral niet gek maken door die lange radiostiltes. Doe ik ook niet.

Het mooiste uitro

liefde-op-het-eerste-gezichtZe zeggen dat de eerste indruk bij ontmoetingen allesbepalend is. Maar andersom is ook waar: het laatste beeld dat je van iemand krijgt, is wat blijft hangen. Hetzelfde geldt voor liedjes. Over de entree van liedjes ging het op dit blog al eerder. Vandaag over de manier waarop het podium verlaten wordt: het uitro.

kwalitaria-1Het uitro lijkt een ondergeschoven kindje. Het begint al bij het woord zelf. Een mix van Latijn en Nederlands, zoiets als Kwalitaria of Doehetzelvia. Het staat niet in Van Dale of Groene Boekje. Zelfs in het Engels is outtro niet officieel erkend. En dan hebben we het nog niet over de spelling waarover we geen keuze willen maken, met één of twee t’s.

Belangrijker: luisterend naar popliedjes dringt zich de gedachte op dat met name het ding zelf niet al te veel aandacht krijgt. Alsof intro en middenstuk zo’n beetje alle creativiteit hebben opgesoupeerd. Globaal zie je slechts vier soorten eindes:

Dat is het zo’n beetje. Veel variatie is er niet in te bekennen. Terwijl de luisteraar wel met dat slotakkoord achterblijft nadat de laatste klanken zijn weggestorven…

the-buoys-give-up-your-guns-roodSoms vormt het uitro echter een belangrijk – zo niet het belangrijkste – deel van een lied. Give Up Your Guns van The Buoys is daar een mooi voorbeeld van. De romantische outlaw-song met zijn rijke strijkerspartijen, in 1972 een behoorlijke hit in ons land, lijkt gemaakt te zijn voor het uitgesponnen uitro met door elkaar heen dwarrelende fluit-, viool- en gitaarpartijen.

hoes-layla-and-other-assorted-love-songsEen ander bijzonder voorbeeld is Layla van Eric Clapton/Derek and The Dominoes uit 1970. Na het intro met de beroemde gitaarriff krijg je eerst een uptempo beginstuk met twee getourmenteerde coupletten en refreinen. Dan, na ongeveer drie minuten, vertraagt de muziek om over te gaan in iets heel anders dat er toch helemaal bij hoort. De piano begint een nieuw akkoordenschema, de jankende slide van Duane Allman valt in en vier minuten lang maakt heftige liefdespijn plaats voor puur instrumentale melancholie. Wow.

Ken je nog meer nummers met bijzondere uitro’s? Deel ze hier op Goeie Nummers.