Paul McCartney

Joni Mitchell in The Great American Songbook

Joni MitchellIk grijp de 76e verjaardag van Joni Mitchell, eergisteren, graag aan om een groter vraagstuk bij de kop te vatten waarin zij een opvallende rol speelt. Een vraagstuk waar ik niet goed vat op krijg en dat me daarom maar niet loslaat.

paul mccartneyHet begon met Paul McCartney. De Brit stootte begin jaren 60 samen met de andere Beatles de populaire crooners van zijn tijd in één beweging van hun troon. Huppakee, zonder pardon in de bak met ‘oud en afgedaan’. Maar in 2012 kwam Macca doodleuk met Kisses on the Bottom (ik heb hem niet bedacht, toch sorry voor het noemen van deze titel), een easy-listening-album waarop hij eer betoont aan de belegen ballroom- en dancehall-muziek van vóór The Beatles.

Bob Dylan 2Vervolgens Bob Dylan. Als een jonge hond ging hij indertijd heilige huisjes met de sloophamer te lijf, en daarna pleegde hij heiligschennis door ‘elektrisch’ en ‘in de Here’ te gaan. Diezelfde Dylan maakte in 2015 Shadows in the Night, een album vol Frank Sinatra-covers. Sinatra, de verpersoonlijking van het muziekestablishment waarmee Dylan ooit afrekende, werd hier volkomen serieus, zonder een zweem van ironie gecoverd.

retromaniaWat was hier gaande? Was dit voor McCartney en Dylan misschien een manier om hun jeugdzonden een halve eeuw na dato goed te maken? Of maakten deze retro-platen van oude rocksterren deel uit van het grote achteromkijken dat popjournalist Simon Reynolds al constateerde in zijn boek Retromania? Het zou allebei kunnen, maar een paar weken terug las ik een andere, waarschijnlijk betere verklaring.

Brandi Carlile2Op 14 oktober gaf de Amerikaanse zangeres Brandi Carlile in Los Angeles een integrale uitvoering van Joni Mitchells album Blue uit 1971, voor een publiek met vele beroemdheden, waaronder het 75-jarige popicoon zelf. Volgens popjournaliste Ann Powers, in een boeiend artikel op NPR, is het veelzeggend dat de Blue-uitvoering plaatsvond in de Disney Hall, de thuisbasis van het Los Angeles Philharmonic.

The Real BookPowers betoogt dat popmuziek door de wereld van klassiek en jazz lang als minderwaardig is beschouwd, maar dat die tijd zo langzamerhand voorbij is. Een album als Blue lijkt opgenomen te worden in het ‘repertoire’: muziek die keer op keer door nieuwe vertolkers tot leven wordt gewekt en opnieuw wordt geïnterpreteerd, net als de klassieke werkstukken van Mozart, Bach en Beethoven of de jazzstandards uit The Real Book.

hoes BlueBlue wordt nu klassiek, tijdloos, een ‘standaard’ waaraan we andere muziek kunnen ijken, zegt Powers. Ze vergelijkt Mitchell zelfs met Shakespeare: net als bij de Bard resoneren haar poëtische woorden in de hoofden van vele mensen en helpen ze hen hun leven beter te begrijpen, zoals ‘I am on a lonely road and I am travelling, travelling, travelling’ (All I Want) of ‘songs are like tattoos’ (Blue) – woorden die vooral werken, voeg ik er dan aan toe, door de fantastische muziek waaraan ze zijn vastgeklonken.

Buste van BeethovenHet leuke is dat dit artikel ook een verhelderend licht werpt op de twee merkwaardige platen van McCartney en Dylan. We moeten die albums niet zien als goedmakertjes of jeugdsentiment maar als strategische zetten: de artiesten plaatsen zichzelf met deze eerbetonen in een grotere traditie. Een vorm van bescheidenheid – met als ultiem doel natuurlijk om een klassieke status voor zichzelf te verwerven. Deze sneaky opzet verwondert me bij deze sluwe ouwe vossen totaal niet, en tegelijkertijd steun ik hun doel volledig. Zet de bustes van Mitchell, McCartney en Dylan maar naast die andere boven de haard.

Het mooiste huwelijkslied

McCartney over McCartneyOnlangs nam ik een bijna twee weken durende duik in leven en werk van Paul McCartney. Ondertussen luisterde ik naar mijn eigen playlist met dertien van zijn albums. En een van de dingen die dan opvalt, is hoe vaak – en hoe knap – de ex-Beatle zingt over die in de popmuziek zo vaak veronachtzaamde periode in een liefdesrelatie: het huwelijk.

hoes McCartneyOp elk album van de gevierde Liverpudlian is minstens één liedje te vinden dat de stabiele langdurige liefde viert. Zo bevat McCartneys solodebuut uit 1970, toen hij net met zijn Linda getrouwd was, niet alleen The Lovely Linda, Momma Miss America, maar ook het bekende Maybe I’m Amazed.

Paul & Linda McCartney.jpgHoewel hij de moeilijkere kanten van het getrouwd-zijn niet helemaal schuwt, zoals in ‘We Got Married’ van Flowers in the Dirt uit 1998, vinden sommigen zijn ‘silly love songs’ toch te zoetsappig. Die mensen zijn dan echter vergeten dat in de liefde en in de muziek alles geoorloofd is – en dit dus ook.

hoes Red Rose SpeedwayEen van Macca’s mooiste huwelijksliedjes is wel My Love, van het Wings-album Red Rose Speedway uit 1973. Het begint zo:

And when I go away / I know my heart can stay with my love / it’s understood / It’s in the hands of my love / and my love does it good

Paul & Linda McCartney3Paul en Linda McCartney kregen het in die tijd aardig voor hun kiezen. Híj werd in de publieke opinie verantwoordelijk gehouden voor het uiteenvallen van The Beatles, zíj werd in de Britse media uitgemaakt voor yankee golddigger, en haar muzikale bijdrage aan Wings werd gefileerd. Hun relatie lijkt er alleen maar sterker door te zijn geworden:

And when the cupboard’s bare / I’ll still find something there with my love / It’s understood / it’s everywhere with my love / And my love does it good

Geen liefdestwijfel hier, geen onrustig verlangen, hoogstens verwondering over zoveel liefde. En die verwondering begint al plaats te maken voor een rotsvast vertrouwen.

hartMaar die tekst is misschien niet eens zo belangrijk. Luister maar eens naar de instrumentale versie van My Love op Standing Stone, het orkestwerk van Sir Paul uit 1997, een jaar voor Linda’s dood. Dan hoor je waar de kracht van dit goeie nummer zit: daar waar die bij McCartney altijd zit. In de melodie, die in het hoofd van de luisteraar blijft hangen en toch eeuwig fris klinkt. Die vertelt je ook zonder woorden dat het tussen jullie wel goed zit.

Iets meer huwelijk graag

stream I Love You HoneybearDe popmuziek kent heel veel liedjes – zelfs hele albums – over het einde van relaties. Daar schreef ik al eens over. Ook het hartstochtelijke prille begin komt geregeld uitgebreid aan bod, zoals op het recente I Love You Honeybear  van Father John Misty, een bijzonder groeibriljantje. Leuk, die aandacht voor aanvang en slot van de liefde, maar waarom zijn er zo weinig liedjes die gaan over de situatie waar zo veel mensen zich een groot deel van hun volwassen leven in bevinden: de min of meer stabiele relatie – al of niet met dezelfde partner?

huwelijk 2Aan de andere kant, misschien is dat wel logisch. Rock & roll richt zich natuurlijk van oudsher op het uitzonderlijke. En als er weinig schokkends gebeurt, is er minder te melden. Een goede langdurige relatie is met andere woorden leuker om te hebben dan om naar te luisteren.

oud gelukkig stelToch vraag ik me af of het niet eens tijd wordt om dit taboe te doorbreken. Het is vreemd dat een laagdrempelige kunstvorm als de popmuziek zo’n groot deel van onze menselijke ervaringen links laat liggen. In een bestendige liefdesrelatie komen toch ook volop momenten van hoop, twijfel, verrukking en inzicht voor? Om nog maar niet te spreken van herkenbare conflicten en mooie oplossingen. Die passen echt wel in een mooi liedje. Nu de popmuziek inmiddels zelf de leeftijd des onderscheids heeft bereikt, vind ik het hoog tijd om wat meer huwelijk toe te laten.

Paul & Linda McCartneyEr zijn artiesten die laten zien dat het wel degelijk kan. Paul McCartney bijvoorbeeld – die is er zelfs zo’n beetje specialist in. Als Beatle bedreef hij al opgewekt huwelijkstherapie met het nog immer fris klinkende ‘We Can Work It Out’. Later vierde hij het gezinsleven in nummers als ‘Put It There’, This One en ‘We Got Married’ (alle drie op Flowers In The Dirt, 1989).

Eric_Clapton_Wonderful_tonightEric Clapton kan het ook. Hij schreef een nummer dat ik lang heb verafschuwd: Wonderful Tonight. Een eenvoudig en herkenbaar verhaaltje over een stel dat samen naar een feestje gaat en weer thuiskomt. Veel bijzonders gebeurt er niet. Behalve dat de ik-figuur, de man, beseft hoezeer hij zijn geliefde waardeert – en dat ook tegen haar zegt. ‘Wonderful Tonight’ is misschien wat zoet, maar het werkt ontegenzeggelijk.

Er zijn vast meer van dit soort goeie nummers – of zelfs hele albums – die de waarde van de lange betekenisvolle relatie vertolken. Heb je een goeie tip, deel hem op dit blog!