Maand: juli 2018

Muziek als medicijn – Alcoholverslaving

drankfles plus glasAls we veel country- en bluesnummers mogen geloven, is de drank het geneesmiddel van eerste keus bij verdriet en eenzaamheid. Maar na de roes en de vergetelheid volgt ook altijd weer de kater. De schaamte en de nadorst. Die zich het liefst laten verdrijven door een borrel of biertje. En als dit gedrag inslijt kun je wel spreken van een serieus alcoholprobleem. Net als wanneer de fles de vaste metgezel wordt op eenzame avonden.

Mary Gauthier met gitaarMaar wie, behalve de verslaafde zelf, kan hem of haar er vanaf helpen? Familie en partner raken snel verstrikt in gevoelens van machteloosheid. Buitenstaanders bieden veel remedies maar vooral ook veel onbegrip. Ex-lotgenoten zijn in een betere positie om te helpen. Vooral wanneer ze goede liedjes schrijven, zoals de singer-songwriter Mary Gauthier (New Orleans, 1962).

Mary Gauthier met violisteGauthier, als kind geadopteerd door een ongelukkig getrouwd echtpaar, raakt op jonge leeftijd al verslaafd aan alcohol en drugs. Op haar 35e, eindelijk clean, ontdekt ze het songschrijven – naar eigen zeggen haar redding. Haar weinig opwekkende levenservaringen zet de Amerikaanse om in indringende country- en folknummers waarin ze het steevast opneemt voor de underdog en de outcast.

hoes Drag Queens In LimousinesIn I Drink (van het album Drag Queens In Limousines uit 1999) geeft Gauthier de luisteraar op wrang-humoristische wijze een paar scherpe inzichten mee. Allereerst de notie dat de drinker meestal een voorbeeld in de directe omgeving heeft – hier een vader die zich met drank, sigaretten en gefronst gelaat terugtrekt in zijn eigen cocon: Now that same frown’s in my mirror, I got my daddy’s blood inside my veins.

visIn het refrein steekt Gauthier haar (voormalige) lotgenoten nog nadrukkelijker een hart onder de riem. Vissen zwemmen, vogels vliegen, vaders schreeuwen en moeders huilen, oude mannen peinzen, zingt ze. Het is hun wezen, ze kunnen niet anders. En ik? Ik ben een drinker. Net als jij, lijkt ze te zeggen tegen wie het horen wil.

glas whiskeyGauthier doet niet aan ontkennen, bagatelliseren of romantiseren. Geen uitvluchten alsjeblieft. Aanvaarding is de sleutel. Je hoeft je niet schuldig te voelen. Als je geen drinker was, had je ook niet gedronken. Exit dat fnuikende gevoel van falen, dat je weer naar de fles doet grijpen. Sterker nog, een geliefde die jou dat slechte gevoel geeft door je te willen veranderen, da’s pas erg. Dan is een glas whiskey beter gezelschap.

startGeen wijzend vingertje, geen melodramatisch gedoe, geen hallelujah. Dit lied is geen opgepoetste levensles. Wel overtuigend. Alleen door te accepteren wie je bent kun je een begin maken met het aanpakken van je probleem. I Drink kan het begin van dat begin zijn. En waarom ook niet? Gauthier kent de kracht van muziek net zo goed uit eigen ervaring.

Beter goed gejat…

NettaDeze week was het opnieuw raak: een plagiaatdingetje in de popmuziek. Platenlabel Universal overweegt de componisten van het winnende liedje van het Eurovisie Songfestival aan te klagen, zie de Volkskrant van afgelopen woensdag. Het nummer Toy van de Israëlische zangeres Netta zou te veel lijken op Seven Nation Army van The White Stripes uit 2003.

the axis of awesomeNu wordt er in de popmuziek inderdaad lustig van andermans bordje gesnoept, om het zo maar eens te zeggen. Het is een business waarin een paar centen omgaan, en – dat moeten we als liefhebbers toegeven – originaliteit staat niet bij alle popmusici even hoog op de prioriteitenlijst. Beter goed gejat dan slecht verzonnen, lijkt soms het motto. Kijk en luister maar eens naar deze hilarische medley van de Australische comedy-act The Axis of Awesome.

james brown 2Het bijzondere van de nieuwe plagiaatzaak is dat niet melodie of tekst zonder bronvermelding overgenomen zouden zijn, maar het ritme, of de groove, zoals muzikanten dat zelf noemen. In eerste instantie vreemd, maar bij nader inzien ook weer niet. Met dank aan James Brown, George Clinton, Nile Rodgers en hun navolgers is het ritme in de popmuziek in de loop der jaren immers steeds belangrijker geworden.

marvin Gaye2De gevolgen daarvan hebben popsterren Robin Thicke & Pharrell Williams in 2015 al ervaren. De groove van hun hit Blurred Lines uit 2013 zou volgens de nabestaanden van Marvin Gaye te veel lijken op diens Got To Give It Up uit 1977 (zie ook deze post op Goeie Nummers). Tot veler verbazing en verontrusting verloren Thicke en Williams de zaak, en ook het hoger beroep, en werden ze veroordeeld tot een vergoeding van omgerekend bijna 5 miljoen euro aan de erven Gaye.

The White Stripes 3Maar hoe nu verder met Toy en Seven Nation Army? Hebben de klagers een zaak of is de gelijkenis vergezocht? Dat oordeel zal uiteindelijk – als de zaak doorgaat – aan de rechter zijn. Niets let ons echter om een eigen mening te vormen. Luister zelf: dit is Netta, dit zijn The White Stripes. Wat mij betreft is er geen twijfel mogelijk over de uitkomst. Maar wat vind jij? Laat het hieronder weten.

— De komende zes weken verschijnt Goeie Nummers eens per twee weken, op vrijdag rond een uur of vier. Veel leesplezier!

Albumverjaardag – Music From Big Pink

Bob Dylan 2In het voorjaar van 1966 trok Bob Dylan zich terug in de landelijke omgeving van het kunstenaarsdorpje Woodstock, op een paar uur afstand van New York. Weg van de muziekbusiness en de persmuskieten, misschien ook weg van de herinneringen aan de wereldtournee van het afgelopen jaar, met publiek dat hem uitschold voor verrader omdat hij ‘elektrisch was gegaan’.

330px-The_Big_Pink_(crop)In het najaar voegden The Hawks, Dylans uit Canada afkomstige begeleidingsband, zich bij hem. Gitarist Robbie Robertson huurde met zijn vrouw Dominique een eigen woning; bassist Rick Danko, pianist Richard Manuel en organist Garth Hudson betrokken samen voor 125 dollar per maand een groot vrijstaand huis in West Saugerties dat in de volksmond ‘Big Pink’ werd genoemd.

hoes The Basement TapesHet grote huis herbergde onder meer een ruime kelder, en die veranderde dus al snel in een repetitieruimte annex opnamestudio. En in die sfeer van ongekende vrijheid en afzondering ontstond iets wat je wel een nieuw muziekgenre kunt noemen. Dylan en de vier Canadezen – plus de uit Arkansas afkomstige drummer Levon Helm, die zich met zijn oude Hawks-maten had herenigd – putten diep uit de rijke folk-, country-, blues- en gospeltradities van hun land. En maakten daar vervolgens gloednieuwe en bezielde rock-‘n-roll van. De  nummers die ze spelenderwijs opnamen zouden in 1975 officieel verschijnen als The Basement Tapes.

hoes Music From Big PinkMaar de eerste versie van The Basement Tapes kwam al uit op 1 juli 1968: Music From Big Pink van The Band, zoals The Hawks zich inmiddels waren gaan noemen. Vandaag precies een halve eeuw geleden. Het album bevat drie (deels) door Dylan geschreven nummers uit de keldersessies, maar is toch op en top The Band, met de stemmen en composities van Helm, Manuel, Danko en Robertson en klassiekers als The Weight en Chest Fever.

Greil MarcusMusic From Big Pink sloeg in als een bom, in de VS en daarbuiten. De muziek bood iets waar de rockwereld op dat moment naar snakte, aldus de bekende Amerikaanse criticus Greil Marcus. Het album opende een vergeten wereld, een oer-Amerika dat in de voorgaande decennia onzichtbaar was geworden, maar onder de radar was blijven bestaan: the Old Weird America. Dylan en The Band groeven die ondergrondse stroming op en wekten haar tot leven.

330px-The_Band_-2005710053-En wat bijzonder was, hun muziek was dan wel doordesemd van de traditie, maar allesbehalve nostalgisch. De wereld van boeren, gokkers, zwervers en eenzame oude vrijsters die ze bezongen was in de eerste plaats hard, angstig en onzeker. Omstandigheden die ook Amerikaanse stedelingen in de tweede helft van de 20e eeuw bekend voorkwamen – en blijkbaar ook die in Europa.

latte macchiatoDe betekenis van The Band en Music From Big Pink is moeilijk te overschatten. Hun stijl – ongepolijst, authentiek en tijdloos – ging lijnrecht in tegen de gladde en vluchtige oppervlakkigheid van veel andere popmuziek. The Band was daarmee de belangrijkste inspiratiebron van de latere alt.country- of americana-stroming, met bands als Wilco, Los Lobos, Old Crow Medicine Show, The Gourds en The Drive-By-Truckers. Sterker nog, er loopt een bijna rechte lijn van het bebaarde vijftal naar de hipstergeneratie van nu, al werd er in die tijd nog weinig latte macchiato maar des te meer alcohol gedronken.

downloadBig Pink is de plaat waarmee dat allemaal begon. Hij zou gevolgd worden door The Band’s titelloze tweede album, met evergreens als The Night They Drove Old Dixie Down, Upon Cripple Creek en When You Awake. En nog veel meer moois. Reden om Music From Big Pink vandaag maar weer eens op te zetten en te denken aan het moment dat heden en verleden elkaar weer ontmoetten. In de popmuziek.