Maand: november 2019

Joni Mitchell in The Great American Songbook

Joni MitchellIk grijp de 76e verjaardag van Joni Mitchell, eergisteren, graag aan om een groter vraagstuk bij de kop te vatten waarin zij een opvallende rol speelt. Een vraagstuk waar ik niet goed vat op krijg en dat me daarom maar niet loslaat.

paul mccartneyHet begon met Paul McCartney. De Brit stootte begin jaren 60 samen met de andere Beatles de populaire crooners van zijn tijd in één beweging van hun troon. Huppakee, zonder pardon in de bak met ‘oud en afgedaan’. Maar in 2012 kwam Macca doodleuk met Kisses on the Bottom (ik heb hem niet bedacht, toch sorry voor het noemen van deze titel), een easy-listening-album waarop hij eer betoont aan de belegen ballroom- en dancehall-muziek van vóór The Beatles.

Bob Dylan 2Vervolgens Bob Dylan. Als een jonge hond ging hij indertijd heilige huisjes met de sloophamer te lijf, en daarna pleegde hij heiligschennis door ‘elektrisch’ en ‘in de Here’ te gaan. Diezelfde Dylan maakte in 2015 Shadows in the Night, een album vol Frank Sinatra-covers. Sinatra, de verpersoonlijking van het muziekestablishment waarmee Dylan ooit afrekende, werd hier volkomen serieus, zonder een zweem van ironie gecoverd.

retromaniaWat was hier gaande? Was dit voor McCartney en Dylan misschien een manier om hun jeugdzonden een halve eeuw na dato goed te maken? Of maakten deze retro-platen van oude rocksterren deel uit van het grote achteromkijken dat popjournalist Simon Reynolds al constateerde in zijn boek Retromania? Het zou allebei kunnen, maar een paar weken terug las ik een andere, waarschijnlijk betere verklaring.

Brandi Carlile2Op 14 oktober gaf de Amerikaanse zangeres Brandi Carlile in Los Angeles een integrale uitvoering van Joni Mitchells album Blue uit 1971, voor een publiek met vele beroemdheden, waaronder het 75-jarige popicoon zelf. Volgens popjournaliste Ann Powers, in een boeiend artikel op NPR, is het veelzeggend dat de Blue-uitvoering plaatsvond in de Disney Hall, de thuisbasis van het Los Angeles Philharmonic.

The Real BookPowers betoogt dat popmuziek door de wereld van klassiek en jazz lang als minderwaardig is beschouwd, maar dat die tijd zo langzamerhand voorbij is. Een album als Blue lijkt opgenomen te worden in het ‘repertoire’: muziek die keer op keer door nieuwe vertolkers tot leven wordt gewekt en opnieuw wordt geïnterpreteerd, net als de klassieke werkstukken van Mozart, Bach en Beethoven of de jazzstandards uit The Real Book.

hoes BlueBlue wordt nu klassiek, tijdloos, een ‘standaard’ waaraan we andere muziek kunnen ijken, zegt Powers. Ze vergelijkt Mitchell zelfs met Shakespeare: net als bij de Bard resoneren haar poëtische woorden in de hoofden van vele mensen en helpen ze hen hun leven beter te begrijpen, zoals ‘I am on a lonely road and I am travelling, travelling, travelling’ (All I Want) of ‘songs are like tattoos’ (Blue) – woorden die vooral werken, voeg ik er dan aan toe, door de fantastische muziek waaraan ze zijn vastgeklonken.

Buste van BeethovenHet leuke is dat dit artikel ook een verhelderend licht werpt op de twee merkwaardige platen van McCartney en Dylan. We moeten die albums niet zien als goedmakertjes of jeugdsentiment maar als strategische zetten: de artiesten plaatsen zichzelf met deze eerbetonen in een grotere traditie. Een vorm van bescheidenheid – met als ultiem doel natuurlijk om een klassieke status voor zichzelf te verwerven. Deze sneaky opzet verwondert me bij deze sluwe ouwe vossen totaal niet, en tegelijkertijd steun ik hun doel volledig. Zet de bustes van Mitchell, McCartney en Dylan maar naast die andere boven de haard.

Albumverjaardag: Tom Petty – Wildflowers

WildflowersExact 25 jaar geleden, op 1 november 1994, verscheen Wildflowers, het tiende studioalbum van Tom Petty (1950-2017), als we soloalbum Full Moon Fever (1989) en zijn Heartbreakers-platen samenvoegen. Voor Petty’s fans geldt Wildflowers als zijn beste – vlak voor Damn the Torpedoes – getuige een poll van rockmagazine Rolling Stone uit 2013. Waaraan verdient dit album die toppositie, en wat horen we als we er nu anno 2019 naar luisteren?

plakkaat Berliner MauerHet eerste dat opvalt is dat het lijkt alsof er veel meer tijd verstreken is dan die kwart eeuw. Zo is het tenminste voor mij. Het waren zulke andere tijden. Midden jaren 90, toen ik Wildflowers vaak op mijn walkman draaide als ik naar mijn werk forensde, zaten we volop in de liberalisering. De Muur was gevallen, de markt was heilig, er werd gezegd dat we ons aan het einde van de geschiedenis bevonden. In ons land, en de rest van de westerse wereld, hing een vreemde triomfalistische sfeer en ikzelf was niet zo lang daarvoor aan mijn werkzame bestaan begonnen, dus al met al liep ik nogal verweesd rond in de wereld. (meer…)