Maand: juni 2017

Een heel mensenleven

330px-SlaidCleavesEen heel mensenleven vangen in een liedje – kan dat? De Amerikaanse singer-songwriter Slaid Cleaves komt in elk geval een heel eind. Zijn liedjes passen in de Amerikaanse literaire traditie van de short story, waarin je als lezer voor korte tijd in de huid van een ander mens kruipt. Met een snelle duik in dat leven, een uitsnede als het ware, leer je (een deel van) zijn geschiedenis kennen, zijn worsteling, zijn hoop – net genoeg om het met je eigen verbeelding te kunnen aanvullen.

Edgar Allan PoeVolgens de definitie van Edgar Allan Poe, de ‘oervader’ van het genre, is de leestijd van zo’n kort verhaal een halfuur tot maximaal twee uur – Slaid Cleaves is een stuk efficiënter. Hij heeft gemiddeld maar een minuut of drie nodig. Zo snel zit je erin en leef je mee met zijn ploeteraars, achterblijvers en pechvogels – want winnaars kom je in zijn liedjes zelden tegen. Gelukkig dragen Cleaves’ anti-helden hun lot doorgaans met zo veel waardigheid en humor dat je er als luisteraar een opgewekt gevoel aan overhoudt.

hoes Ghost on the Car Radio van Slaid CleavesDe bescheiden Cleaves (Maine, 1964), uit alt.country-mekka Austin, Texas, is al meer dan twintig jaar bezig. Zijn achtste studioalbum, het onlangs verschenen Ghost on the Car Radio, toont opnieuw zijn klasse: twaalf compacte roots-liedjes, geworteld in folk en country, maar soms ook verrassend poppy, zoals in het Beatle-eske So Good To Me.

uithangbord kapperTekstueel bewijst Cleaves zijn meesterschap met zinnen als ‘I don’t need to watch the news to understand how this world’s been shaped by a drunken barber’s hand’ (Drunken Barber’s Hand) of ‘They’’ll cut down the trees and name the new streets hickory, walnut and pine’ (Hickory). En het lijkt hem allemaal zo gemakkelijk af te gaan. Zijn zinnen vallen bijna achteloos in het ritme van zijn liedjes, als de tred van een paard, en ze lijken alleen per toeval te rijmen.

tankstationNadrukkelijker dan op zijn eerdere albums dringt het achterland van het huidige Amerika zich op Ghost on the Car Radio naar de voorgrond. Het land van de Trump-stemmers, zeg maar. ‘Little Guys’ portretteert een pompbediende-garagehouder die het moderne jachtige bestaan niet meer kan bijbenen. In het samen met zijn oude makker Rod Picott geschreven Take Home Pay ontmaskert Cleaves de Amerikaanse droom: ‘Everyone knows what the catch is, it’s all about the take home pay’. Cleaves weet al deze droefenis draaglijk te houden met zijn aangename, licht-klaaglijke stem.

Slaid Cleaves2In de alt.country zijn meer sterke verhalenvertellers met een gitaar te vinden, zoals Steve Earle, Guy Clark en Townes van Zandt. Artiesten die een stuk bekender zijn dan Slaid Cleaves. Maar in kwalitatief opzicht kan hij zich met die grote namen meten. Met korte-verhalenschrijvers als Raymond Carver en James Salter ook, trouwens. Check him out.

Helemaal terug: Bill Withers

Bill WithersDe wegen van de popmuziek zijn ondoorgrondelijk. Jarenlang hoorde je niks of weinig van hem, maar de laatste tijd is Bill Withers helemaal terug. Niet zozeer de man zelf – Withers, 78 inmiddels, leeft ergens in stilte – maar zijn muziek. Die beleeft een heuse comeback zonder dat er een grote marketingcampagne aan te pas is gekomen. Dat heeft die muziek ook helemaal niet nodig.

Bill Withers met gitaarIn de jaren 70-80 was William Harrison “Bill” Withers (West-Virginia, 1938) een graag geziene gast in de hitlijsten, met nummers als Ain’t No Sunshine, Lovely Day en Just The Two of Us. In de daaropvolgende kwart eeuw raakte de Amerikaanse soulzanger echter geleidelijk uit beeld. Tot voor kort dus.

NPO radio 2 Soul & Jazz LijstIn de vorige maand uitgezonden NPO Radio 2 Soul & Jazz Lijst (voorheen De Zwarte Lijst) met tweehonderd goeie nummers duikt Withers maar liefst vijf keer op. Bovendien onthult een blik op de website WhoSamples dat zijn werk de laatste jaren door een hele reeks artiesten – jong en oud – werd gecovered. Zelf hoorde ik recentelijk twee live-covers door zulke uiteenlopende artiesten als folkzanger Tim O’Brien (Grandma’s Hands) en southern rocker Matt Andersen (Ain’t No Sunshine). Vanwaar die hernieuwde belangstelling?

rock and roll hall of fame.jpgMisschien komt het doordat de zwarte singer-songwriter pas in 2015 werd opgenomen in de Rock ’n Roll Hall of Fame. Voor veel artiesten is die late erkenning misschien een extra reden om zijn werk in hun eigen repertoire op te nemen. Maar het werk zelf biedt er natuurlijk ook alle reden toe.

hoes van Use Me van Bill WithersWithers’ songs dringen altijd diep door in lichaam en ziel. Meteen. Met zijn pompende grooves en borende stem. Neem alleen maar een songtitel als ‘Who Is He And What Is He To You?’ Bob Dylan zou zeker acht coupletten van twaalf regels nodig om hebben hetzelfde te zeggen. ‘Use Me’, ook zo lekker kernachtig: ‘Keep on using me, until you use me up’, op die repeterende monotone riff die de mix van genot en uitzichtloosheid perfect uitdrukt.

parental advisoryMogelijk draagt ook Spotify bij aan Withers’ hernieuwde populariteit. Want hij is zo iemand op wiens albums best een waarschuwingssticker zou mogen prijken: geniet, maar consumeer met mate. Als je een heel album van hem achter elkaar beluistert wil je ziel gewoon graag weer even vrij zijn. De uitvinding van het streamen helpt daarbij. Luister maar naar de bovengenoemde Radio 2 Soul & Jazz playlist, vol goeie bezielde tracks, en geniet ongelimiteerd. Geef daarbij speciale aandacht aan de nummers 6 (Ain’t No Sunshine), 29 (Lovely Day), 51 (Grandma’s Hands), 143 (Harlem) en 162 (Lean On Me).

De sergeant ziet Abraham

Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club BandHet zal de meeste popliefhebbers niet zijn ontgaan: vorige week werd Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band vijftig jaar. Er kwam natuurlijk een nieuwe editie van het legendarische Beatles-album, in luxe en nog luxere varianten. Media besteedden aandacht allerlei trivia, zoals het hoesontwerp dat nooit werd gerealiseerd. Het hoogtepunt, in alle opzichten, werd gevormd door de documentaire ‘The Analogues – Sgt. Pepper 50 jaar later’ van Marcel de Vré.

Poster The AnaloguesThe Analogues, bassist Bart van Poppel voorop, hebben het in hun hoofd gehaald om alle Beatles-albums vanaf 1967 live getrouw na te maken. En met getrouw bedoelen ze: getrouw. Niet alleen de stemmen, melodieën en harmonieën, ook alle instrumenten en geluidjes moeten precies zo klinken als op de plaat. En bij Sgt. Pepper ligt dat best ingewikkeld. Want The Fab Four trokken in de studio werkelijk alles uit de kast – strijkorkesten, klavecimbels, een mellotron, gongs, een sitar, achterstevoren spelende tapes en wat al niet meer – om hun gewaagde ideeën vorm te geven. De vier Liverpudlians wisten tijdens de opnames al dat ze de muziek nooit live zouden hoeven spelen.

Bart van Poppel aan mengpaneelThe Analogues doen dat dus wel. In de documentaire zien Van Poppel gebogen over dikke boekwerken over The Beatles, op reis door Europa op zoek naar de meest obscure instrumenten. Want het moet wel echt zijn, zegt hij, dus geen synthesizers. We zien hem met medebandlid Diederik Nomden de tracks van Sgt. Pepper minutieus uitpluizen en digitaal nabootsen om ze daarna met de hele band weer helemaal analoog tot leven te wekken en tenslotte instuderen voor soepel draaiende theateroptredens met blazers en orkest. Waanzinnig.

FitzcarraldoDe documentaire gaat niet in op de diepere beweegredenen van Van Poppel en de andere bandleden. Daarover mogen we fantaseren. Het is liefde voor de unieke muziek van The Beatles, dat moet wel. En het nabootsen van de ingewikkelde stukken is ongetwijfeld ook een mooie uitdaging voor deze ervaren popmuzikanten. Maar ik moest ook denken aan de Werner Herzog-film Fitzcarraldo uit 1982.

Bart van Poppel met gitaarIn Fitzcarraldo laat een Europese koloniaal (een meesterlijke Klaus Kinski) midden in het Amazonegebied een enorme stoomboot door lokale indianenstammen over een steile bergkam slepen, met als uiteindelijk doel om in de wildernis een opera door Caruso op de planken te brengen. De onderneming van The Analogues heeft ook zoiets maniakaals. Willen ze misschien stiekem hun grote voorbeelden naar de kroon steken door het onspeelbare album toch te spelen? En zichzelf zo onsterfelijk maken. Net als bij de koloniaal in Fitzcarraldo vertelt de blik in de ogen van Bart van Poppel niet zozeer een verhaal van ambitie maar van regelrechte obsessie.

Of The Analogues in hun opzet slagen? Kijk naar deze concertregistratie en oordeel zelf. In elk geval verdienen ze een standbeeld voor hun poging.

R.I.P. Midnight Rider

Gregg AllmanAfgelopen zaterdag overleed weer een grote rockmuzikant. Nu Gregg Allman, 69 jaar oud. We wennen er al aan, zo lijkt het. Misschien scheelt het ook als je wist dat de zanger-toetsenist al eens een levertransplantatie onderging. Maar toch. Met Allman gaat een van de grootste rockzangers verloren, en de enige nog levende peetvader van de Southern Rock.

Duane Allman2De Allman Brothers Band, aangevoerd door Greggs broer Duane op slidegitaar, waren tot begin jaren 70 een zoekende rockband, tot ze hun roots ontdekten: blues en country, die ze vervolgens combineerden met stevige rock en een vleug jazz. In korte tijd groeide de dynamische band uit tot een live-sensatie: twee drummers, stuwende bas, twee virtuoze gitaristen die virtuoos en langdurig duelleerden maar ook subtiel konden samenspelen – met een repertoire van sterke zelfgeschreven nummers en goedgekozen bluescovers. Dat was niet eerder zo vertoond.

Gregg Allman jong met gitaarNaast Duane’s slide – en zonder de andere bandleden tekort te willen doen – was Greggs stem voor mij de absolute trekker in de muziek van de Allmans. Grommen en uithalen, dat kon-ie, maar ook binnen één regel overschakelen naar melodieus en klaaglijk. Groot en klein. Bravoure en kwetsbaarheid. Luister maar eens naar Not My Cross To Bear. Of het door hemzelf geschreven Please Call Home. Of in het subtiel groovende The Midnight Rider, waarmee de band in 1972 doorbrak.

hoes Live at the Fillmore EastMet drie klassieke albums – The Allman Brothers Band, Idlewild South en vooral Live At The Fillmore East – veroverden de Allmans een definitieve plek in het pantheon van de popmuziek. Zozeer zelfs dat de band de voortijdige dood van leider Duane in 1974 overleefde en tot een paar jaar geleden bleef toeren en platen maken. Geen discussie – de Allmans waren gewoon de beste van alle, vaak steengoeie, bands die tot op de dag van vandaag onder de vlag van de Southern Rock acteren.

Gregg Allman achter toetsenHet hoofdstuk Allman Brothers mogen we nu als gesloten beschouwen. Na meer dan veertig jaar is Gregg zijn oudere broer achterna gegaan. We gaan hem missen. R.I.P. Midnight Rider.