Maand: juli 2015

Waarop mogen we hopen?

Velvet MusicPakweg een jaar geleden viste ik uit de bak met koopjes bij Velvet Music – de enige overgebleven echte platenzaak in mijn woonplaats – een cd van Freedy Johnston: This Perfect World. Freedy Johnston, dat was toch die zanger van Can You Fly? Dat album had ik in de jaren ’90 aardig grijsgedraaid. In de tussentijd was de folkrocker flink weggezakt op m’n playlist, maar voor die paar euro ging het schijfje natuurlijk mee.

Freedy Johnston 1Zoals het soms gaat, kwam de plaat vrij snel en vrijwel onbeluisterd in het cd-rek terecht. Tot een toeval hem ruim een maand geleden weer in de speler deed belanden. En daar zit-ie nog steeds. Want This Perfect World is, net als Can You Fly, een verslavend album.

Raymond Carver

Raymond Carver

De liedjes van Freedy Johnston (eigenlijke naam: Fred Fatzer, Kansas, 1961) zijn immer melancholiek. Maar anders dan bij artiesten als Kurt Cobain, Tim Hardin of Neil Young (de oude Neil Young, toen hij nog jong was) krijg je nooit de indruk dat de singer-songwriter zelf depri is. Johnston past eerder in de Amerikaanse traditie van de short story. Net als auteurs Raymond Carver en Tobias Wolff kruipt hij in de huid van kleine krabbelaars, mensen die net iets te hoog reiken en vallen, buitenstaanders wier liefde versmaad wordt, voor wie de Amerikaanse droom niet goed uitpakt.

Freedy Johnston 2En Johnstons verschoppelingen ontkennen niets. Ze zijn zich volop bewust van hun misstappen. Ze twijfelen hoeveel hoop ze in hun situatie nog mogen koesteren. Maar het mooie is dat ze die hoop nooit helemaal laten varen. En dat ze zich hun waardigheid niet laten ontnemen. Integendeel, deze buitenstaanders vragen hun medemensen om steun, vergeving, een nieuwe kans of alleen maar een eerlijk oordeel. Zoals de hoofdpersoon in Bad Reputation, die ondanks zijn slechte naam en zeven jaar afwezigheid zijn jeugdliefde voor zich hoopt te winnen.

hoes This Perfect WorldHoewel de meesten van ons zich er niet steeds van bewust zijn, weten we echt wel dat ons leven een stuk slechter had kunnen uitpakken. En dat het dat met wat pech alsnog kan doen. Ook in Europa, dat de laatste decennia in veel opzichten meer op de ruige VS is gaan lijken. Freedy Johnston laat ons voelen hoe kostbaar en broos het weefsel is dat ons omgeeft. En dat mededogen en waardigheid onmisbaar zijn voor een leefbare wereld. Luister maar naar zijn This Perfect World. Of naar Tearing Down This Place. Check him out.

Kippenvel – ‘I Don’t Believe’ van Paul Simon

hoes Surprise van Paul SimonIn 2006 maakte Paul Simon samen met geluidstovenaar Brian Eno het album Surprise, waarop folk en elektronica een verrassend verbond aangaan. De plaat bevat zo’n nummer waarvan je nauwelijks begrijpt hoe het er kan zijn: I Don’t Believe. Twee contrasterende muzikale thema’s – het ene quasi-lieflijk, het andere ronduit verontrustend – wisselen elkaar onnavolgbaar af. En in de tekst neemt Simon ons mee op een emotionele achtbaanrit, met beklemmende scènes en wrange humor.

Hans en GrietjeHet nummer begint sprookjesachtig en hoopvol: ‘acts of kindness … lead us past dangers’. Maar bijna meteen meldt de zanger dat hij daar niet in gelooft. Net als de broodkruimels van Hans en Grietje bieden die daden van medemenselijkheid uiteindelijk geen bescherming. Wat stellen die immers voor, tegenover de oerkrachten die ons universum beheersen?

Paul Simon geel shirtWe weten dat Paul Simon (New Jersey, 1941) graag existentiële vragen in zijn popsongs stopt, maar dit is wel erg ingewikkeld. Gelukkig geeft hij dan de aanleiding prijs: ‘I got a call from my broker / The broker informed me I’m broke / I was dealing my last hand of poker / My cards were useless as smoke.’ De zanger blijkt volkomen blut te zijn. En terwijl zijn geliefde en zijn kinderen van een prachtige zomeravond genieten, zich niet bewust van het onheil, voelt hij zich verraden en verloren.

In het volgende couplet herpakt hij zich enigszins: het kan toch niet dat een mensenleven niets voorstelt? Een hart zo gevuld met liefde en schoonheid kan toch niet zomaar verdwijnen, alsof er nooit iets is geweest? Twijfel is op dat moment voor hem nog de beste remedie: ‘Maybe’s the exit that I’m looking for’.

Dan een nieuwe wending: de effectenmakelaar belt weer. Het was allemaal loos alarm, het geld is er nog. ‘He hopes that my faith isn’t shaken’. Een prachtig alledaags zinnetje – de man moest eens weten.

kudde schapenDe opluchting is natuurlijk groot. Maar belangrijker nog, de crisis lijkt de aartstwijfelaar te hebben wakker geschud: ‘I don’t believe we were born to be sheep in a flock / To pantomime prayers with the hands of a clock.’ Met andere woorden: ‘We zijn geen kudde makke schapen die zwijgend de wijzers van de klok rondduwen, wachtend op hulp van boven, maar ieder mens doet ertoe.’

Paul Simon rood shirtIn iets meer dan 4 minuten laat de singer-songwriter ons eerst voelen hoe het is om in dat duistere oord van wanhoop te verkeren, om ons dan als een tovenaar mee terug te voeren naar de uitgang. Kippenvel.

Voor wie meer wil, hier vind je mooie besprekingen door ‘Another Paul’ van vrijwel alle liedjes van Paul Simon.