Het mooiste lied over…

Hulp vragen

In reactie op de coronaperikelen schieten overal in Nederland en de rest van de wereld de hulpinitiatieven als paddenstoelen uit de grond. Dat is heel mooi om te zien, en tegelijkertijd valt op dat het aanbod tot nu toe de vraag ruimschoots overstijgt. Hoe zou dat komen? Zijn er echt zo weinig mensen die hulp kunnen gebruiken?

Volgens psychologen is de oorzaak van de mismatch waarschijnlijk een andere: hulp geven is vele malen gemakkelijker dan het vragen of hulp aannemen. Want hulp vragen wordt toch vaak als een nederlaag ervaren of levert het knagende gevoel op dat je een ander met jouw sores belast. Dat is zonde, te meer omdat het desastreus is om te lang te wachten, want dan wordt het steeds moeilijker om uit de shit te komen. Zouden er geen popliedjes zijn die mensen helpen om de moeilijke taak om hulp te vragen?

De eerste die me te binnen schiet, is Billy Swann. Hij had begin jaren 70 een dijk van een hit met I Can Help. Het lekker deinende nummer, met dat vrolijk zeurende orgeltje, laat mij voelen hoe heerlijk het moet zijn om degene te zijn die zijn diensten kan aanbieden. Knoop dit in je oren als je assistentie zoekt – je doet er iemand een ongelooflijk plezier mee als je zijn of haar hulp aanneemt.

hoes Help!Beatle John Lennon zag al vroeg in dat hij het in zijn eentje niet kon redden. In 1965 schreef hij Help!, misschien wel de eerste popsong over de fundamentele onzekerheid van de naoorlogse generatie. Een paar jaar later deed de Beatle het nog eens dunnetjes over met With A Little Help From My Friends. De boodschap: iedereen heeft soms een helpende hand nodig, je hoeft het niet allemaal altijd alleen te doen of te kunnen.

Dat je je niet altijd bescheiden hoeft op te stellen, liet Van Morrison in 1974 horen in Help Me, een cover van Sonny Boy Williamson. ‘Bring me my night shirt, put on your morning gown / If you don’t help me I’m gonna find me someone else’. Gebiedende wijs, ultimatums, dat werk. Het moet je liggen, maar de aanpak is best verfrissend.

Mick Hucknall van Simply Red hield in Money’s Too Tight To Mention (1985) eerst zijn hand op bij de bank, toen bij zijn broer en zijn vader. Overal nul op het rekest. Want dat hoort ook bij hulp vragen – accepteren dat je verzoek niet altijd wordt ingewilligd. Maar wat het nummer vooral toont, is hoe gewoon hulp vragen is.

De frontman van Simply Red verzon dit natuurlijk niet helemaal zelf, hij borduurde voort op Sam Cooke’s oer-hulpnummer A Change Is Gonna Come, hier in de onovertroffen versie van Aretha Franklin. De ik-figuur in deze soulklassieker is bijna aan het eind van haar Latijn. ‘Then I go to my brother, and I asked him Brother, could you help me please’ / he said Good Sister, I’d like to but I’m not able, / And when I looked around I was right back down on my bended knees.’ Ondanks de tegenslagen blijft de grondtoon optimistisch: ‘A change is gonna come’. Aan de trotse en waardige houding kun je je ook vasthouden. Goed weekend, pas goed op jezelf en elkaar!

Sociale afstand

Het buzz-woord van de afgelopen week was ongetwijfeld ‘social distancing’, het bewaren van gepaste sociale afstand. Er wordt veel heil van verwacht. Het coronavirus zelf, de informatiestroom en de maatregelen grijpen diep in ons leven in. Er is soms paniek of angst, maar vaker zien we nieuwe uitingen van saamhorigheid, al of niet digitaal. Zoals in Italië, waar buurtgenoten vanaf hun balkon met elkaar musiceren.

Zijn er popliedjes die ons nu kunnen helpen? Het eerste antwoord is: een volmondig ja. We hoeven niet zoals in de 19e eeuw samen te komen om muziek te kunnen beleven – er staat ons een gigantische bibliotheek van liedjes ter beschikking die we op elk moment en op elke plek kunnen afspelen. Maar zijn er liedjes die specifiek raad of steun bieden bij social distancing? (meer…)

Het mooiste wandelliedje

Wandelen is hot. Filosofen als Aristoteles, Rousseau en Nietzsche zweerden er al bij, en ze krijgen nu postuum bijval van de wetenschap. De gunstige effecten van wandelen blijken enorm: je wordt er fitter, slanker en rustiger van, je mentale veerkracht, geheugen en denkkracht verbeteren met sprongen, kortom wandelaars leven langer en gelukkiger.

Het andere goede nieuws, in elk geval voor mij, is dat de relatie tussen wandelen en muziek behoorlijk innig is. Muziek kan parkinsonpatiënten weer in beweging brengen. Blaaskapellen hebben een maat nodig om op te marcheren en wandelsporters in de jaren 50 zongen monter van ‘De paden op, de lanen in’ om het tempo erin te houden. En in de jazz heb je natuurlijk de walking bass.

Maar wat heeft de popmuziek met wandelen, bestaan er ook echte popwandelliedjes in de pop? vroeg ik me af. En ja, dat bleek inderdaad het geval. De muziekverzameling op mijn pc leverde al meer dan tweehonderd nummers met wandel-titels op. Ik ging in die lijst op zoek naar het mooiste wandelliedje.

Wat me als eerste opviel: een aantal van mijn topfavoriete artiesten bleken echte wandel-adepten. In sommige gevallen, zoals bij Fats Domino, was dat best verrassend, bij anderen – John Hiatt, James Taylor, Richard Thompson en Neil Finn (Crowded House) – iets minder.

Veel sterke nummers onder die walking songs, maar wat was nou de mooiste? Voor mij: Walking Song van Kate & Anna McGarrigle, en dan niet alleen vanwege de titel. Het lied, geschreven en gezongen door Kate McGarrigle (1946-2010) en afkomstig van Dancer With Bruised Knees uit 1977, is een wonder van songschrijfkunst en lijkt op geen enkel ander nummer dat ik ken.

Voor een wandelnummer is het tempo van Walking Song behoorlijk traag. Hier wordt niet gemarcheerd of een blokje om gelopen – dit is een lange, lange zwerftocht, zonder haast. Twee mensen wandelen door de stad, op het platteland, door bossen, over bergpaden, in de winter, in de zomer, terwijl ze zichzelf steeds meer blootgeven en elkaar steeds beter leren kennen.

En jij loopt mee. Je gaat van de boom waarin ze hun initialen kerven naar de besneeuwde boerderijen in Canada en Spaanse villa’s in Mexico. Walking Song is een roadmovie met de benenwagen, barstensvol leven. Het gaat over de wereld om ons heen én over de persoonlijke geschiedenissen die we met ons meedragen. Over architectonische bezienswaardigheden én over honger, dorst en seks. Het Hoge en het Lage. Eeuwige liefde en sportschoenen.

En bovenal gaat het over conversatie. Lopen en praten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden – is het daarom dat die twee woorden in het Engels zo mooi rijmen? Walking Song is ook een bezwering: zolang we blijven lopen en met elkaar blijven praten zal ook de liefde voortduren. ‘This song like this walk I find hard to end,’ zingt Kate dan ook. Maar het lied kan niet eindeloos doorgaan, dat beseft ze, daarom sluit ze af met de mooiste liefdesverklaring ooit:

‘Be my lover or be my friend / In sneakers or boots or regulation shoes / Walking beside you I’ll never get the walking blues.’

Balsem voor de ziel. 

Ken jij een ander mooi wandelliedje? Deel het hieronder!

Het mooiste Valentijnslied

Aan het eind van de Middeleeuwen begonnen we de sterfdatum van een 3e- of 4e-eeuwse bisschop, de heilige Valentinus, te koppelen aan de liefde. Anno 2020 spelen winkeliers en online retailers volop in op deze oude christelijke traditie. En of je het nou leuk vindt of niet, popmuzikanten blazen ook op dit gebied hun partijtje mee. Logisch, de halve popmuziek draait tenslotte om de liefde. Maar hoe vind je te midden van al die liefdesliedjes het mooiste Valentijnslied?

Je moet je in elk geval niet laten leiden door songtitels. Zowel David Bowie (op Brand New Day uit 2013) als James Taylor (op Never Die Young uit 1988) maakte een nummer met de titel Valentine’s Day – en beiden gaan over moord en doodslag! Misschien kunnen we beter eerst even teruggaan naar de bron, de legende van Sint-Valentijn.

Volgens de overlevering kreeg bisschop Valentinus op een dag bezoek van een jong paar, een heidense soldaat en een christelijke vrouw, met het verzoek om hen te huwen. De wet verbood destijds zo’n verbintenis, maar omdat de bisschop de liefde zwaarder vond wegen dan de wetten van de keizer in Rome, voldeed hij aan hun verzoek. Met voorspelbare en voor hem rampzalige gevolgen.

Voor mij is het mooiste Valentijnslied dan ook niet per se de meest romantische popsong, maar een lied waarin het draait om moed, om het doorbreken van maatschappelijke scheidslijnen omwille van de eeuwigdurende liefde. Welke popsong steekt er in dit opzicht bovenuit?

Mijn gedachten gingen eerst naar het ultieme onmogelijke-liefdeslied Somewhere uit West Side Story: twee geliefden die de vijandschap tussen hun beider clans trotseren om bij elkaar te kunnen zijn. Maar deze musicalsong, met melodieën ontleend aan Tsjaikovski en Beethoven, is mij toch net iets te ver van mijn rock-‘n-rollbed.

Mijn mooiste Valentijnslied is heel wat minder theatraal: het ontsproot aan de schrijvershand van outlaw-countryster Merle Haggard (1937-2016): Irma Jackson. Dit nummer over interraciale liefde verscheen op zijn album Let Me Tell You About a Song uit 1972, maar was al een paar jaar klaar. De reden: platenlabel Capitol achtte het onderwerp te controversieel om het uit te brengen.

De verteller in Irma Jackson verhaalt hoe hij en Irma als kinderen altijd probleemloos met elkaar omgingen, maar hoe de houding van de buitenwereld veranderde toen er liefde in het spel kwam:  ‘we grew up too quickly in a world that draws a line / Where they say Irma Jackson can’t be mine’.

Hoewel het karakteristieke country-huppeltje anders doet vermoeden, is dit een Valentijnslied met een donker randje. Voor de twee geliefden loopt het niet goed af. De omstandigheden dwingen Irma te vertrekken. Maar de zanger beseft dat hij altijd van haar zal blijven houden. Zo is is Irma Jackson het perfecte lied voor 14 februari: een levensechte liefdestragedie in iets meer dan twee minuten, waarin de liefde op de een of andere manier toch zegeviert. En onderhuids heeft het lied voor ons 21e-eeuwers misschien nóg een hoopvolle boodschap: dat het nu niet meer geschreven zou worden.

Wie overigens niet van Valentijnsdag maar wel van goeie muziek houdt, heeft misschien iets aan dit lijstje fraaie anti-liefdesliedjes. Goed weekend!

Wat zegt een bijnaam?

Ruud GullitEen goeie bijnaam doet veel. Ruud Gullit werd ‘De Zwarte Tulp’ genoemd, Eddy Merckx ‘De Kannibaal’. Jan Marijnissen was ‘Het Orakel uit Oss’, Margaret Thatcher ‘The Iron Lady’ en Angela Merkel was eerst ‘Das Mädchen’ en daarna ‘Mutti’. Allemaal aanduidingen die de publieke figuren nog wat extra boven andere stervelingen doen uitstijgen en tegelijkertijd de emotionele afstand tussen volk en icoon verkleinen.

Bruce SpringsteenPopartiesten kunnen hier natuurlijk niet bij achterblijven – denk aan ‘The Fab Four’ (The Beatles), ‘Your Majesty’ (Mick Jagger), ‘The Boss’ (Bruce Springsteen) en ‘The Queen of Soul’ (Aretha Franklin). Veelzeggende bijnamen, maar net als bij moppen en broodjeaapverhalen is de herkomst vaak in nevelen gehuld. Niemand kan of wil precies vertellen wie de naam heeft verzonnen, wanneer en waarom. (meer…)

Het mooiste lijstjeslied

Cole PorterHet genre gaat terug op antieke dichters als Homerus en Hesiodos, en werd begin deze eeuw uitgewerkt door musicalcomponisten als Cole Porter, Irving Berlin en Steven Sondheim. Maar ook de songwriters van Disneyfilms wisten wel raad met de list song. Niet zo vreemd ook, want een goed lijstje is goud waard: het zegt veel in weinig woorden, is lekker concreet en biedt volop mogelijkheden voor rijm, humor en de suggestie van oneindigheid. Je vraagt je af waarom eigenlijk niet alle liedjes lijstjesliedjes zijn.

Route 66Ook voor popmuzikanten is een rijtje een prima kapstok. Bobby Troup trapt in 1946 af met het onverwoestbare (Get Your Kicks on) Route 66, waarin hij de steden tussen Chicago en L.A. opsomt. Bob Dylan zet die trend door met onder meer Seven Curses, Subterranean Homesick Blues en All I Really Want To Do. En als je erop gaat letten, zie je de lijstjesliedjes overal. (meer…)

Sterren en ballen

sterren bij filmrecensie low resKranten en tijdschriften zijn het de afgelopen jaren steeds meer gaan doen: sterren of ballen toekennen aan boeken, platen, films, tentoonstellingen, theatervoorstellingen enzovoort. Vaak tegen de zin van de recensenten zelf, trouwens. Eén ster of bal betekent iets als ‘mislukt’, vijf staat voor ‘meesterwerk’. Het systeem is bedoeld als dienst aan de lezer, maar als je een beetje nadenkt, besef je dat die lezer juist de dupe is.

mediocrity excellenceTen eerste is de ene recensent scheutiger met sterren dan de andere, en dat maakt vergelijken moeilijk. Verder is er onbedoelde inflatie: drie sterren voor een album in de Volkskrant betekent volgens de redactie ‘goed’, maar blijkt in de praktijk op de krantenlezers over te komen als ‘middelmatig’. Zodat recensenten weer sneller voor vier sterren gaan kiezen. (meer…)

Het mooiste brieflied

brief 2Wie schrijft er tegenwoordig nog brieven? We corresponderen tegenwoordig via Whatsappjes, mailtjes en social media – en die goeie ouwe brief verdwijnt langzaam uit beeld. Maar tegelijkertijd betreuren we die ontwikkeling. We hebben nog steeds behoefte aan vormen van communicatie die niet zo vluchtig zijn, en we zijn nog blijer dan vroeger met een persoonlijke brief of kaart. De Canadese indieband Arcade Fire wijdde in 2010 zelfs een fraai nummer aan dit thema, We Used To Wait.

luchtpostAls tiener wisselde ik lange brieven uit met twee Twentse meisjes die ik op een fietsvakantie langs de vaderlandse jeugdherbergen had ontmoet. Later gingen dichtbeschreven luchtpostbrieven heen en weer tussen Nederland en Israël, op van die dunne blauwe velletjes. Elke brief werd bewaard en gekoesterd. En je deed echt je best op zo’n epistel – elke letter telde. Het is ongetwijfeld vanwege die emotionele lading dat brieven zo vaak in popliedjes voorkomen. (meer…)

Het mooiste liedje over de maan

man op de maanVijftig jaar geleden, op 16 juli 1969, vertrok de Apollo 11 van de aarde, en vier dagen later stond er voor het eerst een mens op de maan. Die historische gebeurtenis wordt dezer dagen uitgebreid herdacht. Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman werd zo verleid tot een fraaie beschouwing over de opvallende parallellen tussen de maanlanding en de al even grensverleggende progrock van begin jaren 70. Maar hoewel technisch gezien dus een stuk dichterbij dan daarvoor, bleef de maan in de popmuziek sindsdien toch voornamelijk fungeren als de vertrouwde en vooral onbereikbare metgezel die ze altijd was geweest.

The LauDie combinatie van vertrouwdheid en onbereikbaarheid blijkt songwriters eindeloos te inspireren. Van evergreens als Blue Moon en How High the Moon tot recenter werk van Norah Jones (Shoot the Moon) en Dawes (Moon in the Water). Nachtmens Thé Lau was eraan verknocht, getuige Scene-liedjes als Volle Maan, Maan en Kind van de Maan. Gitarist John Zorn maakte in 2017 zelfs een heel album geïnspireerd op de maanvisioenen van William Shakespeare (1564-1616). (meer…)

Het mooiste lied over regen

regen in een plasAangestoken door het weer van deze week ging ik op zoek naar het mooiste poplied over regen. Wie zoiets onderneemt moet wel tegen een beetje nattigheid bestand zijn. De overvloed dus eerst maar eens ingedamd: nummers als It’s Raining Men (Weather Girls) of It’s Raining Love (Ariana Grande) vielen af – het moest gaan over eerlijke echte regendruppels. Regenboog- en onweerliedjes dus idem dito, en ook filmsongs als Singing in the Rain en Raindrops Keep Fallin’ On My Head – het liedje moest zich zonder visuele hulp kunnen redden.

schilderij ark van noachBij het doorwaden van alles wat dan overblijft, valt op dat regen echt multifunctioneel is: het kan heel verschillende, zelfs totaal tegengestelde betekenissen krijgen. De eerste: straf. De basis voor dit oerbeeld is natuurlijk de oudtestamentische zondvloed die Noach met familie en dieren in de ark wisten te overleven. Voorbeelden: oer-apocalypsnummers A Hard Rain’s A Gonna Fall (Bob Dylan) en Who’ll Stop The Rain (Creedence Clearwater Revival) en het veel recentere Dirty Rain (Andrew Combs).

regen en plantHet hemelwater kan ook groei symboliseren: Make it Rain (Anouk), Mooie Regen (Sido Martens). Of romantiek: de verliefden in Walking in the Rain With the One I Love (Barry White) en Walk Between Raindrops (Donald Fagen) voelen zich door de neervallende druppels alleen maar specialer. Zelfs aan de andere kant van een relatie, bij liefdesverdriet, komt regen van pas: het mengt zo goed met tranen dat het gebroken hart zich door het universum gekoesterd voelt: zie Rain Down on Me (Thomas Dybdahl).

amos leeMaar meestal betekent regen ‘gewoon’ somberheid en eenzaamheid. Logisch. Het gevoel opgesloten te zitten, twijfelend of die plensbui ooit nog ophoudt, het is voor velen herkenbaar. Voorbeelden uit eigen land: Ritme van de Regen (Rob de Nijs), Regenblues (Daniël Lohues). Van over de grens: I Can’t Stand The Rain (Ann Peebles), It Started To Rain (Amos Lee).

rainy night in georgia brook bentonHet mooiste regenlied blijft voor mij toch Rainy Night in Georgia. Vaak gecoverd en daarom misschien geen erg verrassende keuze, maar wel terecht, al was het maar als eerbetoon aan de vorig jaar oktober overleden Tony Joe White. White schreef het nummer in 1967, soulzanger Brook Benton had er in 1970 een dijk van een hit mee.

tony joe whiteTony Joe White is altijd goed met beelden, of het nu gaat om steamy windows of polk salad. In Rainy Night in Georgia wordt de zanger op zijn zoektocht naar een warm onderkomen ver van huis omringd door een koffer, autobussen, taxi’s, neonreclames en de gestaag neervallende regen. Een portretfoto van zijn geliefde biedt nog een beetje troost, en dat is ook meer dan welkom: ‘Lord, I believe it’s rainin’ all over the world’. Meer woorden waren niet nodig om dit tot een klassiek regenlied te maken.

Ken je meer onvergetelijke regenliedjes? Laat het weten bij de reactiemogelijkheid hieronder!