Het mooiste lied over…

Het mooiste pop-anthem

Vandaag richt Goeie Nummers de schijnwerper op het pop-anthem, wat mij betreft een van de wonderlijkste verschijningen in de popmuziek, met vertegenwoordigers als You’ll Never Walk Alone (Gerry & The Pacemakers), The Final Countdown (Europe) en We Shall Overcome (Pete Seeger). Wonderlijk onder meer omdat zo’n nummer meestal niet als anthem geboren wordt, maar er gaandeweg eentje wordt.

Een andere bijzonderheid is dat een goede Nederlandse vertaling ontbreekt – afgezien van ‘volkslied’ voor ‘national anthem’. Als je ‘anthem’ opzoekt in het Van Dale Groot woordenboek Engels-Nederlands vind je alleen vertalingen als beurtzang, motet, koraal, lofzang en hymne, allemaal termen uit de kerkmuziek. De online Cambridge Dictionary daarentegen omschrijft een anthem een stuk breder: a song that has special importance for a particular group of people, an organization, or a country, often sung on a special occasion.

Ik voel de neiging om te speculeren over waarom wij Nederlanders de betekenis van hymne niet op dezelfde manier uitbreiden als men in het Angelsaksisch taalgebied heeft gedaan. Zou het zijn dat we daarvoor te calvinistisch zijn, of juist te veel van God los? Hoe het ook zij, ook hier in de Lage Landen zijn we niet vies van massaal meezingen met een rockband bij sportwedstrijden en (stadion)concerten. Denk aan Born in the USA van Bruce Springsteen, Rockin’ In the Free World van Neil Young of We Are The Champions en We Will Rock You van Queen.

Maar er zijn ook anthems die niet zozeer uitnodigen tot samenzang danwel meebrullen, maar die wel door specifieke groepen worden omarmd als verbindend lied met speciale betekenis voor speciale gelegenheden. John Lennons Imagine verenigt pacifisten, Respect (Aretha Franklin) vrouwen, I Will Survive (Gloria Gaynor) de LGBT-community, Redemption Song (Bob Marley) Afrikanen wereldwijd, My Generation (The Who) Britse jongeren geboren tussen 1945-55, Woodstock (CSN&Y) de gelijknamige Amerikaanse generatie. Maar wat is nu het mooiste pop-anthem?

Voor mij is dat een lied dat niet zo heel ver van zijn oorsprong verwijderd is, een lied dat lof zingt, hoop geeft en zich naar boven richt. Dicht bij de kerk dus, ook in de muzikale stijl: A Change Is Gonna Come van Sam Cooke, een wereldse gospelsong uit 1964. Het lied roept vanaf de eerste regel strijd en onderdrukking op: ‘I was born by the river, in a little tent / and just like the river I’ve been running ever since.’ In het derde couplet gaat Cooke specifiek in op de rassenscheiding in de VS: ‘I go to the movie and I go downtown / Somebody keep tellin’ me “don’t hang around”.’

Uiteindelijk overwint de hoop, dat maakt A Change Is Gonna Come tot een echt anthem: ‘It’s been a long a long time comin’, but I know a change is gon’ come / Oh, yes it will.’ Het lied is bijna zestig jaar oud, maar nog steeds actueel. Voor veel Amerikaanse artiesten geldt het coveren van dit nummer ook als een ultieme uitdaging: je moet veel klasse hebben om dit te durven – en het er ook nog eens goed vanaf te brengen. Voor mij staat de originele versie, met Sam Cooke’s hoogreikende tenor, nog steeds bovenaan.

Het mooiste straatliedje

De popmuziek kent talloze liedjes over straten – en toevallig zijn het ook vaak goeie nummers. Denk aan Penny Lane (The Beatles), Baker Street (Gerry Rafferty) of Dead End Street (The Kinks). Deze week ga ik op zoek naar het fraaiste lied dat ooit over een straat is gemaakt, waarbij ik me beperk tot echt bestaande straten die op stadsplattegronden voorkomen en waar we in principe overheen zouden kunnen lopen, fietsen of rijden.

Dat betekent dat, hoe jammer ook, liedjes met willekeurige naamloze straten, bijvoorbeeld Winter Streets (Michael Talbot & The Wolfkings), Racing in the Street (Bruce Springsteen) of Dancing in the Street (Martha & the Vandellas) afvallen. Hetzelfde geldt voor nummers waarin de straat in feite een metafoor is voor een bepaald gevoel, zoals in Mercy Street (Peter Gabriel), Lonely Avenue (Ray Charles), Dirty Blvd. (Lou Reed) of Boogie Street (Leonard Cohen). We moeten helaas streng zijn.

(meer…)

Het mooiste breakup-album

De romankunst kent verschillende categorieën om boeken op inhoud of karakter in te delen: psychologische, historische en naturalistische romans, ideeën- en coming of age-romans en feelgoodromans, om er een paar te noemen. Hoe anders is dat in de popmuziek: in welke inhoudelijke categorieën kun je popalbums zoal indelen, afgezien dan van het muziekgenre, zoals rock, funk, country, indie enzovoort?

Ik kan niet meer dan twee albumcategorieën bedenken die met enige regelmaat opduiken in de kolommen van popscribenten: het protestalbum en het breakup-album. Misschien komt dat doordat popalbums in tegenstelling tot romans vrijwel altijd bestaan uit een verzameling korte stukken – vaak een stuk of 10, 12 liedjes – die in sfeer en thematiek een bepaalde afwisseling moeten bieden. Protest- en breakup-albums zijn dan de uitzondering op de regel.

(meer…)

Kunnen mensen elkaar veranderen?

Vorig jaar las ik de roman Normal People van de Ierse schrijver Sally Rooney (1991). De roman vertelt het verhaal van twee jonge mensen van rond de twintig, Marianne en Connell, die een aantal jaren en enkele tragische misverstanden nodig hebben om de ballast van hun jeugd achter zich te laten en erachter te komen dat ze toch echt voor elkaar bestemd zijn.

Zo samengevat is het een weinig opzienbarend verhaal, maar de kracht van Normal People, verschenen in 2018, zit in de meeslepende wijze waarop de groeipijnen van en de interactie tussen de twee hoofdpersonen worden weergegeven. En ook in de subtiele manier waarop het boek de lezer laat nadenken over de invloed die mensen op elkaar kunnen uitoefenen. Aan het eind van het boek stelt auteur Rooney bij monde van Marianne dat ‘mensen elkaar echt kunnen veranderen’. Op het eerste gezicht een vreemde bewering, want we weten immers allemaal dat je een ander mens niet kunt veranderen, en dat je zoiets ook niet zou moeten willen. Toch?

(meer…)

Het mooiste vogellied

Het is de tijd waarin we elke ochtend weer vogels horen, als aankondiging van de lente. Gisteren liep ik in een bos, mijn oren gespitst op het geluid van onder meer vinken en spechten, en ik moest denken aan alle bijzondere en vreemde vogels in de popmuziek. Aan bands genoemd naar vogelsoorten, zoals The Eagles, The Black Crows, Old Crow Medicine Show, The Byrds en Noel Gallagher’s High Flying Birds, om er een paar te noemen. En aan de liedjes die aan onze gevederde vrienden zijn gewijd.

Net zoals dichters van oudsher veel vogels in hun werk opvoeren, moeten de overeenkomsten tussen deze twee zingende diersoorten ook voor veel liedschrijvers te groot zijn om te negeren. Mannetjesvogels zingen onder meer om hun territorium af te bakenen en vrouwtjes te lokken. Ik ben vast niet de enige die hierin iets van het type rockzanger herkent. In elk geval zijn er flink wat vogelliedjes in de rock-‘n-roll te spotten – en er zitten hele mooie tussen.

(meer…)

Het mooiste lied over de wind

De meteorologie en de popmuziek zijn vrienden voor het leven. Tenminste, dat valt af te afleiden uit de frequentie waarin verschijnselen als storm, sneeuw, kou, hitte, regen en zonneschijn in liedjes voorkomen. Maar toen ik naar aanleiding van het weer van de afgelopen dagen op zoek ging naar de mooiste popsong over de wind, had ik toch niet verwacht dat de oogst zo groot zou zijn – en zo rijk.

Wind blijkt als popthema nog populairder dan regen: de harde schijf van mijn de pc roept al meer dan honderd titels op. En dan heb ik de liedjes waarin het stormt nog buiten beschouwing gelaten. En wat een sterke liedjes zijn het ook vaak. Alsof de wind de liedjesschrijvers extra inspiratie heeft ingeblazen.

Het is verbazingwekkend hoeveel menselijke eigenschappen de wind in popliedjes krijgt toegeschreven. Hij kan de gedaante aannemen van zwoele verleider en mysterieuze helper, maar ook die van nietsontziende verwoester en spookachtige bedreiger. Die grote variatie heeft vast te maken met het onzichtbare en onvoorspelbare karakter van het weersverschijnsel, denk ik. Kan het toeval zijn dat Bob Dylan, ‘s werelds meest ongrijpbare popartiest, er zo vaak over zingt (Blowin’ in the Wind, Idiot Wind, Trade Winds)?

De wind mag dan onzichtbaar zijn, je hoort hem wel. Hij fluistert, spreekt, jankt, jammert, brult, verspreidt geruchten. In Kimmie Rhodes’ The Wind Was Talking hoort haar moeder er stemmen in, net als in Little Feat’s Voices on the Wind. In Don’t Listen To The Wind (Buddy Miller), The Wind Cries Mary (Jimi Hendrix) en Howlin’ Wind (Graham Parker) huilt de wind dreigend, alsof hij al ons nietige stervelingen belachelijk wil maken, vergelijkbaar met de stille kracht in Couperus’ roman.

Maar het hoeft niet allemaal zo zwaar te zijn. De wind is ook symbool van vrijheid – hij kan tenslotte op elk moment omslaan en een nieuwe richting kiezen. Voor vrijbuiter JJ Cale moet hij een soulmate zijn geweest: Call Me The Breeze is zo’n beetje zijn lijflied, en Anyway the Wind Blows (‘easy come, easy go’) een variatie op dat thema. Bij Texaan Guy Clark (Magnolia Wind) en americana-Brit Nick Lowe (Soulful Wind) fungeert een zoel briesje zelfs als postillon d’amour.

Gezien de ligging van ons land is het niet verwonderlijk dat wind in de Nederpop een grote rol speelt. In de jaren 70 stond Maggie McNeal vol in de westenwind (Terug naar de kust), net als The Cats (One Way Wind) en Haarlemmer Boudewijn de Groot fietste er waarschijnlijk ‘met dat kind’ tegenin (Jimmy). In recenter jaren hetzelfde beeld. Hedendaagse vaderlandse liedjesschrijvers als Daniël Lohues (Zodat Ok Bij Mij De Wind Goed Stiet), Broeder Dieleman (Leve de wind), JW Roy (Nu de wind me draagt), De Kik (Je bent als de wind) en Henny Vrienten (Zelfs de wind) verwerkten het thema stuk voor stuk in gloedvolle liedjes.

Maar wat is nou het mooiste lied over de wind? Voor mij uiteindelijk toch het lied dat deze week het eerste bij me opkwam: David Bowie’s Wild Is the Wind, van zijn album Station To Station uit 1976. Een buitenbeentje in zijn werk: het is een van zijn zeldzame covers. En tegelijk past het naadloos in zijn eigen liedjes. Oorspronkelijk geschreven door Dimitri Tiomkin and Ned Washington voor de gelijknamige film uit 1957, werd het in dat jaar een bescheiden hit voor Johnny Mathis. Daarna volgden talloze covers, waaronder de bekende van Nina Simone uit 1959. Bowie, die haar in 1975 ontmoette, nam zijn versie een jaar later op als een tribuut aan Simone.

Zoals wel vaker maakte ik kennis met deze muziek via mijn oudere broer. Op Bowies Station To Station stonden meer fantastische nummers, zoals Golden Years en TVC 15, maar Wild Is the Wind sprong eruit: die ongebruikelijke romantische akkoorden die eindeloos door leken te kunnen gaan, en vooral de manier waarop Bowie zich overgaf aan het lied en aan de liefde. De zanger is wild en ongetemd als de wind, bezweert hij, en hij wil zijn geliefde meevoeren, optillen, net zo lang totdat ze samen de wind worden, of nee, verder nog, totdat ze één worden, als ritselende bladeren aan een boom. En zo worden ook wij op de muziek meegevoerd, verder en verder. Zet hem nog een keer op en zweef weg op de wervelingen van Wild Is the Wind.

Meer liedjes over de wind horen? Op de Spotify-playlist van Goeie Nummers zijn alle genoemde liedjes handzaam op een rij gezet.

Het mooiste Valentijnslied

Aan het eind van de Middeleeuwen begonnen we de sterfdatum van een 3e- of 4e-eeuwse bisschop, de heilige Valentinus, te koppelen aan de liefde. Anno 2020 spelen winkeliers en online retailers volop in op deze oude christelijke traditie. En of je het nou leuk vindt of niet, popmuzikanten blazen ook op dit gebied hun partijtje mee. Logisch, de halve popmuziek draait tenslotte om de liefde. Maar hoe vind je te midden van al die liefdesliedjes het mooiste Valentijnslied?

Je moet je in elk geval niet laten leiden door songtitels. Zowel David Bowie (op Brand New Day uit 2013) als James Taylor (op Never Die Young uit 1988) maakte een nummer met de titel Valentine’s Day – en beide liedjes blijken bij nadere beluistering over moord en doodslag te gaan! Misschien kunnen we beter eerst even teruggaan naar de bron, de legende van Sint-Valentijn. (meer…)

Het mooiste sneeuwlied

In een popsong kan regen veel verschillende dingen betekenen: somberheid en tegenslag maar ook vrijheid en ontlading. Wind wijst vaak op veranderlijkheid maar ook op verkoeling. Van de meteorologische verschijnselen in liedjes is sneeuw misschien wel het meest eenduidige én het meest positieve: het staat voor plezier en schoonheid. Maar bij mijn zoektocht naar het mooiste sneeuwlied merkte ik dat artiesten toch verschillende aspecten van de fraaie sneeuwkristallen bezingen.

Denk je aan sneeuwliedjes, dan denk je waarschijnlijk in eerste instantie aan populaire kerstkrakers als Jingle Bells of White Christmas. In deze nummers staat sneeuw voor pret, jolijt, gezelligheid en saamhorigheid. We glijden op een arrenslee door een wit landschap, werpen een blik vanuit het warme knusse huis op kinderen die buiten een sneeuwpop maken of sneeuwballen gooien. Deze positieve clichés leveren echter niet gauw een lied van bijzondere kwaliteit op.

(meer…)

Het mooiste herfstlied

Gezien de temperaturen van de afgelopen tijd is de herfst nu echt wel aangebroken. Een jaargetijde dat de gemoederen verdeelt. Sommige mensen bloeien op als de bladeren vallen, maar bij de meesten dreigt toch vooral neerslachtigheid en melancholie. En tegelijkertijd zijn maar weinig mensen ongevoelig voor de kleurenpracht van een herfstig loofbos. Voor popmuzikanten, een mensensoort die hypersensitief is voor gemoedsbewegingen, biedt het najaar dus een buitenkans. Welke artiest maakte er het mooiste lied over?

Liefhebbers van de herfst kunnen hun hart ophalen aan deze funksoulkraker uit 1978: September van Earth, Wind & Fire. Tekstschrijver Maurice White lijkt de komst van het najaar als het begin van een heel fijn feestje te beschouwen. Als je het nummer opzet, is de kans daarop ook behoorlijk groot. Maar verder heeft de pro-herfstgroep niet al te veel keuze aan goeie nummers. (meer…)

Het mooiste lied voor vader

vaderdagOvermorgen is het Vaderdag. Daarom is Goeie Nummers deze week op zoek gegaan naar een passende popsong om af te spelen als je hem zondagochtend, zeg maar, ontbijt op bed brengt. En hoewel er flink wat goeie vader-nummers bestaan, bleek het geen eenvoudige opgave om een echt goed vaderdaglied te vinden.

loudon wainwright met een gitaarSinger-songwriter Loudon Wainwright III heeft waarschijnlijk meer dan welke artiest ook over gezinsrelaties geschreven, onder meer over zijn vader. Maar in liedjes als Older Than My Old Man Now en Surviving Twin slaat hij de spijker zo nauwkeurig op de kop dat de gezelligheid er enigszins onder lijdt. En wat ook niet echt stemmingsverhogend werkt – de zanger zingt over een vader die er niet meer is. (meer…)