Spotify

Ondergedompeld in R.E.M.

onderdompeling eendAls eigentijdse muziekluisteraar ben je vooral een zapper. Als het huidige liedje niet bevalt ga je naar het volgende, hoppend van de ene artiest naar de andere, door de genres heen. Een uitstekende manier om je beperkte luistertijd efficiënt te besteden – maar persoonlijk dompel ik me liever voor langere tijd onder in één soort muziek. Door naar een heel album (!) te luisteren of, liever nog, me een aantal dagen achter elkaar (!!) onder te dompelen in het oeuvre van een bepaalde groep of artiest – mits dat natuurlijk sterk en interessant genoeg is.

Van Morrison met lichte hoedVaak gaat het dan om een artiest die in de loop van de tijd uit mijn playlist was verdwenen en door een of andere aanleiding weer op mijn pad komt. Zo verdiepte ik me een tijdje geleden in Van Morrisons album Keep Me Singing (2016) – om vervolgens weer dagenlang door Ierland te dwalen met Van the Man en zijn vroege meesterwerken Astral Weeks, Moondance en Veedon Fleece.

r.e.m. kleurEn zo was ik de afgelopen week bijna steeds diep into R.E.M., nu naar aanleiding van een interview dat ik hield met de Utrechtse Nederamericanaband The Yearlings (hun album Skywriting komt uit in november, lekkere muziek hoor, hou ze in de gaten), voor wie R.E.M. een grote inspiratiebron is.

R.E.M. Losing My ReligionDe duik in de wereld van Michael Stipe c.s. leverde onverwachte indrukken op. De indieband uit Georgia fungeerde in de media vooral als onderwerp van een muziekpolitieke discussie (‘is R.E.M. niet te commercieel geworden?’) of als wegbereider voor bands als Nirvana en Pearl Jam. Maar wie anno 2018 gewoon naar ze gaat luisteren, wordt getroffen door de  ontzettend sterke liedjes en het tijdloze karakter van hun eigenzinnige mix van sixties folkrock en seventies/eighties new wave.

farfisa orgelNeem bijvoorbeeld Begin The Begin, zo’n melodieus punky nummer waarop R.E.M. het patent heeft, met een gepassioneerde tekst waaruit afkeer én liefde spreekt. Of Stand, met vette rock-‘n-rollriff van Buck en een lekker Farfisa-achtig orgeltje. Of Finest Worksong, – let op dat verrassende baswerk van Mike Mills op het eind. Of het tedere Imitation of Life, met weer zo’n vage tekst om in te verdwalen. Het etiket ‘nineties alternative rock’ blijkt totaal niet meer te passen – dit zijn moderne klassiekers. Met R.E.M. eiste de combinatie Melancholie + Kracht voorgoed zijn plek op in de rock-‘n-roll.

11076831_bcdc79d83c_z R.E.M. Pinkpop 1989Tijdens mijn duiktocht dacht ik terug aan R.E.M.’s optreden op Pinkpop 1989 – hoog in mijn persoonlijke Concert-Top 10 – waar frontman Stipe fungeerde als Sjamaan, Voorganger en Martelaar ineen. Halverwege de meeslepende set scheurde hij zijn shirt kapot, en waar zoiets bij andere acts aanstellerig zou overkomen, was het daar op het podium in Landgraaf volkomen geloofwaardig. Rock-‘n-roll doet ertoe, dat was het effect. En datzelfde gevoel had ik vandaag toen ik weer uit het water kwam en mijn veren uitschudde.

Het einde van het intro

Sam Smith‘Spotify killed the song intro’, kopte de NRC onlangs omineus, met een vette knipoog naar Video Killed The Radio Star van The Buggles uit 1980. Wat is er aan de hand? Liedjes in de hitparade openden vroeger met gemiddeld 20 seconden instrumentale muziek om sfeer en decor voor het ophandenzijnde drama op te bouwen. Anno 2017 is dat nog maar amper 5 seconden, blijkt uit recent onderzoek van de Ohio State University. Artiesten als DJ Khaled en Rihanna (‘Wild Thoughts’) en Sam Smith (‘Too good at goodbyes’) dringen zich zelfs binnen enkele tellen bij je op met hun verhaal.

platenspelerOorzaak is natuurlijk weer Spotify en andere streamingdiensten. Artiesten moeten meteen de aandacht van de luisteraar pakken, anders kunnen ze het vergeten. Waar de luisteraar vroeger helemaal naar de platenspeler moest lopen om de naald ‘met veel gevoel’ naar het volgende trackje te brengen of naar de cd-speler om het knopje in te drukken, kun je tegenwoordig met een achteloos swipe-je door naar het volgende nummer op de playlist.

deur intrappenDie ontwikkeling is op zich begrijpelijk, maar het is tegelijk ook best triest dat die artiesten allemaal zo lomp met de deur in huis moeten vallen. Waar blijft zo de intimiteit en het vertrouwen tussen de artiest en de fan? Inderdaad. Foetsie. En deze teloorgang komt, zoals eerder besproken, bovenop die van de fade-out en die van de unieke menselijke zangstem door die vermaledijde autotune.

BeatlesToch is het te gemakkelijk om ons door treurnis te laten overweldigen. Een intro als dat van ‘Hotel California’ of Papa Was A Rolling Stone zullen we weliswaar niet zo gauw meer tegenkomen, maar ook in de goeie ouwe tijd had je al liedjes die met bijzonder weinig omhaal begonnen. The Beatles deden dat bijvoorbeeld in ‘She Loves You’, ‘All My Loving’ en A Hard Days Night – mede omdat een singletje destijds maximaal 2.34 minuut mocht duren.

Joe Jackson met saxofoon 2Joe Jackson, in een later tijdperk, kon er ook wat van. Breaking Us In Two (1982) geeft je minder dan 1 seconde om je geestelijk open te stellen voor zijn liefdesperikelen. ‘Happy Ending’ (1984) minder dan 4 seconden. In Love at First Light (2003) sta je als luisteraar zelfs al op 2 seconden achterstand als het nummer nog moet beginnen.

Clint Eastwood2Ik geloof dat het Clint Eastwood was die in een van zijn westerns zei: ‘It’s not the gun, it’s the man behind the gun.’ Zo is het ook met intro’s. De voorbeelden van Beatles en Jackson laten zien dat het helemaal niet erg hoeft te zijn als artiesten met de deur in huis vallen. Het gaat erom met wat voor deur ze dat doen en op welke manier. En natuurlijk om wat ze daarna zoal te vertellen hebben.

tipHeb je een tip voor een mooi of bijzonder ‘met-de-deur-in-huis-intro’? Deel hem hier op Goeie Nummers!

Waar ís de muziek eigenlijk?

IMAG0945Mijn huis kan enigszins rommelig overkomen. In elk geval qua muziekdragers. Naast de uitgebreide verzameling enen-en-nullenmuziek op mijn pc heb ik aardig wat cd’s, lp’s en – ja, echt – cassettebandjes, elk uit het bijbehorende tijdvak. Alles bij elkaar een stapel waar je u tegen zegt.

IMAG0948Maar wat doe ik eigenlijk nog met al die platen, schijfjes en tapes, nu ik gratis of voor weinig via Spotify, Deezer of Apple Music toegang heb tot tientallen miljoenen liedjes? Waarom gooi ik al die spullen niet weg? Het zou een hoop ruimte besparen. Bovendien, ik zet nog maar zelden een cassette of lp op, en cd’s ook al minder. Binnen afzienbare tijd klinkt er hier in huis waarschijnlijk alleen nog muziek uit de Grote Liedjeswolk.

IMAG0946Toch doe ik dat niet, die ‘nutteloze’ geluidsdragers weggooien – en daarin blijk ik niet uniek te zijn. Tech-journalist Marc Hijink van NRC Q gaf onlangs een mooie verklaring van dit fenomeen, op basis van zijn eigen ervaringen. Hijink stelt dat bij popmuziek de homo sentimentalis in de mens sterker is dan de homo economicus. Die lp’s en cd’s van hem heeft hij namelijk wel bewust uitgekozen en betaald. Die oude albums zeggen dus iets over hem. Dat maakt ze waardevoller dan de miljoenen onbekende tracks in de Grote Wolk.

hoes Live! van Bob MarleyVoor mij komen ook de herinneringen erbij: het gevoel vóór de aankoop, het trotse bezit, soms nervositeit dat de plaat misschien toch zou tegenvallen. Vaak kocht ik zo’n lp na veel wikken, wegen en geld tellen. Mijn eersteling was ‘Live!’ van Bob Marley & The Wailers – nog steeds een steengoed album trouwens. Die plaat beluisterde ik in de platenzaak tweemaal van voor naar achter op de koptelefoon voordat ik de knoop doorhakte. Ik weerstond de blikken van de verkoper. 17 gulden 95 was niet niks, ja?

grote wolk met blauwe luchtEn dan is er nog iets. Al die geluidsdragers staan bij mij verspreid over woon-, slaap- en werkkamer, in een logische indeling die alleen ik begrijp. Ze hebben stuk voor stuk de plek die hen toekomt, ik weet ze blind te vinden. Dat mis ik allemaal met die immense Wolk die ergens – God weet waar – tussen ons in hangt.

zigeunerjongenOndanks de onmiskenbare zegeningen van Spotify en Co zal er daarom veel moeten gebeuren voor ik al die cassettes, lp’s en cd’s de deur uitdoe. En mocht iemand dat eventueel in de toekomst voorstellen, dan komen daar onverkwikkelijke taferelen van, dat weet ik nu al. De gevoelsmens is in mij sowieso al wat sterker aanwezig dan de economische mens – maar zeker als het om popmuziek gaat.

Herkenbaar?