Maand: juli 2017

Vergeten album – Manassas

hoes ManassasDe band bestond maar twee jaar, en maakte niet meer dan twee platen, waarvan de laatste schijnbaar zonder al te veel inspiratie. Maar die eerste, daar draait het om. Het titelloze debuut-dubbelalbum van Manassas uit 1972 blijft een wonderlijk en wonderschoon album. En wonderlijk veronachtzaamd, dat ook.

Manassas1972Een jaar eerder had zanger-gitarist Stephen Stills (Buffalo Springfield, Crosby, Stills, Nash & Young) een toevallige ontmoeting met zanger/multi-instrumentalist Chris Hillman (Byrds, Flying Burrito Brothers). Na toevoeging van pedal-steelgitarist hors categorie Al Perkins, het ervaren ritmetandem Dallas Taylor en Calvin Samuels, aangevuld met percussionist Joe Lala en toetsenist Paul Harris was Manassas compleet.

vonkenIn de studio in Los Angeles ging het snel. Binnen een paar weken had het zevental genoeg nummers voor een dubbelalbum: Manassas. Het mooie is: je hoort gewoon de bijzondere chemie. Muziekmoleculen die op elkaar reageren. Vonken die overspatten. Een brandlucht af en toe. Veelzijdig ook: blues, folk, country, latin en rock – het is er allemaal, soms zelfs in verrassende combinaties. Luister maar eens naar Johnny’s Garden of It Doesn’t Matter.

hoes Layla and other assorted love songsBij al dit moois vraag je je af waarom het album en de band niet een veel grotere status hebben. Manassas is zeker zo goed als het legendarische Layla And Other Assorted Love Songs van Derek & The Dominoes (Eric Clapton) uit dezelfde periode. En live schijnt de band ongeëvenaard te zijn geweest – kijk en luister maar even naar Bound to Fall of Song of Love.

Hillman1972Misschien ging het allemaal iets te haastig bij Manassas. De samenstelling van het album is niet perfect. Een prijsnummer als Colorado zit weggestopt als tweede bandje op kantje drie. Bovendien werd er van verschillende kanten aan de bandleden getrokken vanwege lucratieve tournees en invalbeurten, dat helpt ook niet mee.

Vincent van Gogh3Belangrijker is waarschijnlijk dat Manassas gewoon te kort heeft bestaan om geschiedenis te schrijven. Daar heb je net een paar jaar meer voor nodig. Maar inmiddels zijn we 45 jaar verder, en dan denk je: wat doet het ertoe. Goede wijn moet rijpen. Genieën krijgen meestal pas na hun dood erkenning. Check ‘em out.

Stilte

stilte en ruimteDe ene stilte is de andere niet. De ene geeft rust of ruimte voor bezinning. De andere is beklemmend of ongemakkelijk, zoals in een lift of tussen collega’s op reis. Bij een rouwplechtigheid getuigt de stilte van eerbied. Tussen geliefden kan langdurig zwijgen zowel verveling  als vertrouwdheid betekenen.

Multiple_Musical_FermatasOok in de muziek blaast stilte een aardig partijtje mee, en op verschillende manieren. Zo kent de klassieke muziek de fermate, een rust die de musici langer moeten maken dan het notenschrift aangeeft. Haydn staat bekend om het vernuftig gebruik van dit middel om met de verwachtingen van de luisteraar te spelen. Componist John Cage was in 1952 zo gegrepen door de fermate dat hij het stuk 4’33” componeerde, dat bestaat uit louter 4 minuten en 33 seconden ‘stilte’.

Elvis PresleyZelfs in de bak herrie die de popmuziek doorgaans is, moet af en toe geluid ontbreken. Denk maar eens aan de oervorm van de rock-‘n’-roll, waarin het ritme eerst een paar keer moet haperen (‘One for the money, Two for the show, Three to get ready, Now go, cat, go’) voordat het pas echt weg mag stuiteren. En met de opkomst van de cd, een paar decennia later, ontstond de ultieme vorm van muziek-stilte: de ghost track, een onaangekondigd nummer dat minuten na de laatste albumtrack de luisteraar de stuipen op het lijf jaagt.

Miles Davis 3Stilte kan ook door een instrumentalist worden ingezet, door de plek waar de luisteraar iets verwacht met opzet leeg te laten. Trompettist Miles Davis was daar een meester in. Luister maar eens naar zijn versie van Cindy Laupers ‘Time After Time’. Davis (1926-1991) laat je steeds even in het luchtledige hangen en plukt je dan, net voordat je ter aarde dreigt te storten, als een soort Superman uit de lucht.

FreddieKingEen andere stiltekunstenaar is de Texaanse blueszanger en –gitarist Freddie King. King (1934-1976) had grote invloed op Engelse bluesgitaristen als Eric Clapton en Jeff Beck en stond bekend om zijn showmanship. Hij kon behoorlijk tekeergaan op zijn Gibson, maar minstens zo belangrijk was wat King in zijn solo’s wegliet. Luister en kijk maar eens hoe hij in Have You Ever Loved A Woman, in 1973 een keurig Europees publiek gaandeweg in vervoering brengt, vooral door de lege ruimte tússen zijn noten. De ene stilte is de andere niet.

De sexy drummer

zwarte kaketoeHet was een klein berichtje in de media van afgelopen week: zwarte kaketoes in Noord-Australië blijken te kunnen drummen – met speciaal aangepaste stokjes en peulen slaan ze zelfbedachte ritmes op boomstammen. Mocht je na het lezen van deze zinnen alleen denken ‘oké, rare jongens die Australiërs maar dat wisten we al’, lees dan even verder, want het is heel interessant.

voetstukVoor biologen is dit nieuws belangwekkend omdat het laat zien dat deze diersoort twee bijzondere vaardigheden combineert: gereedschap gebruiken, net als apen en kraaien, en muziek maken, net als walvissen en zangvogels. Ons beeld van de dierenwereld is hiermee weer een stukje rijker geworden, en het voor onszelf als mens opgerichte voetstuk is opnieuw een paar centimeter lager geworden. Ook nuttig.

zwarte kaketoe met hanekamMaar wat nog interessanter is, ook voor wie zijn onderzoekende blik vooral op de menselijke soort richt, is dat die drummende vogels altijd mannetjes zijn, en dat die hun beats pas inzetten als er vrouwtjes in de buurt zijn. Het werkt ongeveer zo: het mannetje gaat op zijn ‘eigen’ boom zitten drummen, terwijl hij ondertussen ook nog fluit en gorgelt. Soms vult hij dit aan met dansjes of zet hij zijn hanenkam even op. Vrouwtjeskaketoes blijken gevoelig te zijn voor dit gedrag. En als er eentje echt onder de indruk is, vliegt ze naar hem toe en gaat meedrummen. Het vervolg laat zich uittekenen.

Levon HelmDeze ontdekking zou weleens het antwoord zou kunnen zijn op die belangrijke vraag die ons al zo lang bezighoudt, die naar de oorsprong van de muziek. En eigenlijk verbaast deze verklaring ook niet. Ik moest bijvoorbeeld meteen terugdenken aan actrice Annet Malherbe, een paar jaar geleden Zomergast bij de VPRO. Ze koos toen onder meer een fragment uit The Last Waltz, het gefilmde afscheidsconcert van The Band uit 1978. Nadat Levon Helm een gloedvolle versie van hun Up On Cripple Creek ten beste had gegeven, bekende Malherbe dat de zingende drummer voor haar het toppunt van sexy was.

singlet DrummerBevestiging voor de hypothese dat de paringsdans de basis van de muziek is, komt ook uit mijn eigen even lange als bescheiden muziekcarrière. Het is mij – zanger-gitarist – opgevallen dat je je in de frontlinie op het podium kunt uitsloven als een malle, maar dat het uiteindelijk steevast de drummer is – de gast die ergens achteraan zo’n beetje de maat heeft proberen vast te houden – die aan het eind van de avond zeg maar het meest vriendschappelijk omgaat met de mooiste vrouwen uit het publiek. Tegen al dat soort slagwerkertjes zeg ik nu: pas maar op – je plaats kan zomaar geworden ingenomen door een kaketoe.