Maand: februari 2019

Vreemd volk

The Byrds hoesFolkmuziek, zowel de Britse als de Amerikaanse variant, kent een bijzondere flexibiliteit. Hoe diep de wortels van het genre ook reiken, het zuigt even gemakkelijk invloeden uit rock, country en pop in zich op (Dylan, Byrds, Fairport Convention) als uit jazz (Van Morrison, Joni Mitchell, John Martyn en, recenter, Ryley Walker). En bij de folkartiesten van nu valt vooral de bloeiende samenwerking met moderne elektronica op.

Alice in Wonderland titelMaar het allerleukste aan folk vind ik het weirde dat je er vaak in aantreft: als luisteraar ben je net als Alice die door een spiegel in een wonderwereld stapt: klein is daar groot, groot is klein, sprookjesfiguren lopen naast gewone mensen, een servies is een drumstel, de tijd stroomt trager. Even kijk je verwonderd om je heen, maar al snel is het zo logisch als wat. Vandaag op Goeie Nummers vier van die vreemde moderne folkies, drie van eigen bodem en eentje uit de VS.

Andrew Bird1De Amerikaan Andrew Bird (1973) timmert al een tijdje aan de weg. Sinds zijn solodebuut Weather Systems (2003) bracht de klassiek geschoolde multi-instrumentalist tien platen vol muzikale verrassingen uit. Bird is beïnvloed door Ierse en Schotse folk, klassieke muziek en jazz, maar werkt ook met repeterende loops. Zijn album Break It Yourself (2012) geeft een goed beeld van zijn fraaie melodieën en eigenzinnige gevoel voor humor.

Eerie Wanda2Eerie Wanda is het geesteskind van de Nederlands-Kroatische Marina Tadic. Na debuutalbum Hum (2016) verscheen onlangs opvolger Pet Towns. Centraal staan akoestische gitaar en dromerige zanglijnen, daarachter doemt af en toe een gek retro-orgeltje op, wat suggestieve percussie, flarden Beach Boys, Jefferson Airplane, Beach House, een elektrische gitaar. De liedjes lijken eenvoudig, maar suggereren steeds een dubbele bodem. Check out de nieuwe single Moon.

Eefje de VisserEefje de Visser (1986) is de enige neofolkie in dit rijtje die in het Nederlands zingt. De Utrechtse won in 2009 de Grote Prijs van Nederland in de categorie singer-songwriter en maakte tot nu toe drie goed ontvangen albums vol ingenieuze en poëtische liedjes. De zangeres-gitariste werkt steeds nadrukkelijker met elektronica en laat zich live soms louter door loops en drumcomputer begeleiden. Luister naar haar Jong.

LuwtenDe muziek van Luwten, de band van Tessa Douwstra, wordt wel knisper-folktronic genoemd, geen gekke benaming. Op het titelloze debuutalbum uit 2017 werkt Douwstra samen met geluidskunstenaar-percussionist Frank Wienk (aka Brinkbeats). Rondom Douwstra’s hypnotiserende zang, die soms doet denken aan Suzanne Vega, bouwt Wienk een minimalistisch geluidsdecor dat toch warm aanvoelt. Bekijk hier In Over My Head II, live met 14-koppige bezetting.

Alice in WonderlandBijzonder hoe deze artiesten alle vier de oude traditie koppelen aan een 21e-eeuws levensgevoel, met soundscapes die toegang bieden tot een parallelle werkelijkheid, ver weg van de moderne wereld van sociale media, drukte en sociale druk. Check gerust in, zou ik zeggen.

Nog niet verzadigd? Check out de fijne YouTube-folkplaylist Wanderlust.

 

Het mooiste lied over regen

regen in een plasAangestoken door het weer van deze week ging ik op zoek naar het mooiste poplied over regen. Wie zoiets onderneemt moet wel tegen een beetje nattigheid bestand zijn. De overvloed dus eerst maar eens ingedamd: nummers als It’s Raining Men (Weather Girls) of It’s Raining Love (Ariana Grande) vielen af – het moest gaan over eerlijke echte regendruppels. Regenboog- en onweerliedjes dus idem dito, en ook filmsongs als Singing in the Rain en Raindrops Keep Fallin’ On My Head – het liedje moest zich zonder visuele hulp kunnen redden.

schilderij ark van noachBij het doorwaden van alles wat dan overblijft, valt op dat regen echt multifunctioneel is: het kan heel verschillende, zelfs totaal tegengestelde betekenissen krijgen. De eerste: straf. De basis voor dit oerbeeld is natuurlijk de oudtestamentische zondvloed die Noach met familie en dieren in de ark wisten te overleven. Voorbeelden: oer-apocalypsnummers A Hard Rain’s A Gonna Fall (Bob Dylan) en Who’ll Stop The Rain (Creedence Clearwater Revival) en het veel recentere Dirty Rain (Andrew Combs).

regen en plantHet hemelwater kan ook groei symboliseren: Make it Rain (Anouk), Mooie Regen (Sido Martens). Of romantiek: de verliefden in Walking in the Rain With the One I Love (Barry White) en Walk Between Raindrops (Donald Fagen) voelen zich door de neervallende druppels alleen maar specialer. Zelfs aan de andere kant van een relatie, bij liefdesverdriet, komt regen van pas: het mengt zo goed met tranen dat het gebroken hart zich door het universum gekoesterd voelt: zie Rain Down on Me (Thomas Dybdahl).

amos leeMaar meestal betekent regen ‘gewoon’ somberheid en eenzaamheid. Logisch. Het gevoel opgesloten te zitten, twijfelend of die plensbui ooit nog ophoudt, het is voor velen herkenbaar. Voorbeelden uit eigen land: Ritme van de Regen (Rob de Nijs), Regenblues (Daniël Lohues). Van over de grens: I Can’t Stand The Rain (Ann Peebles), It Started To Rain (Amos Lee).

rainy night in georgia brook bentonHet mooiste regenlied blijft voor mij toch Rainy Night in Georgia. Vaak gecoverd en daarom misschien geen erg verrassende keuze, maar wel terecht, al was het maar als eerbetoon aan de vorig jaar oktober overleden Tony Joe White. White schreef het nummer in 1967, soulzanger Brook Benton had er in 1970 een dijk van een hit mee.

tony joe whiteTony Joe White is altijd goed met beelden, of het nu gaat om steamy windows of polk salad. In Rainy Night in Georgia wordt de zanger op zijn zoektocht naar een warm onderkomen ver van huis omringd door een koffer, autobussen, taxi’s, neonreclames en de gestaag neervallende regen. Een portretfoto van zijn geliefde biedt nog een beetje troost, en dat is ook meer dan welkom: ‘Lord, I believe it’s rainin’ all over the world’. Meer woorden waren niet nodig om dit tot een klassiek regenlied te maken.

Ken je meer onvergetelijke regenliedjes? Laat het weten bij de reactiemogelijkheid hieronder!

 

 

Hoe ver reikt de kracht van muziek?

muzieknoten2Muziek geeft troost, ontspanning, energie. Maar kan het ook genezen? Dat is de vraag die het populairwetenschappelijke tv-programma De Kennis van Nu afgelopen woensdag opwierp. Voor een antwoord ging presentator Elisabeth van Nimwegen langs bij artsen, wetenschappers, muziektherapeuten, muzikanten en patiënten.

contrabasDe aflevering opent met cabaretier Mike Boddé achter de piano en neuromusicoloog Artur Jaschke op de contrabas. Boddé vertelt hoe muziek hem door moeilijke momenten heen sleept, van stress na een moeilijk telefoongesprek tot de napijn van een kaakoperatie. Jaschke legt uit hoe hij zich tijdens het musiceren vaak afvroeg wat er eigenlijk in zijn hoofd en lijf gebeurde als hij de contrabas bespeelde. Inmiddels bestudeert hij als wetenschapper de relatie tussen muziek en brein. Ik vraag me af: kunnen wetenschap en muziek maken elkaar ook in de weg zitten?

babyincouveuseVervolgens bezoeken we een ziekenhuisafdeling waar men sinds kort muziek als pijnstiller inzet bij te vroeg geboren kinderen. Een muziektherapeute tokkelt zachtjes op een akoestische gitaar bij een baby in een couveuse. De eerste resultaten zijn positief. Metingen laten zien dat de baby’s door de muziek rustiger worden, wat hen op latere leeftijd waarschijnlijk minder gevoelig maakt voor allerlei aandoeningen. Ik vraag me af: zou dat ook bij volwassenen kunnen? Lijkt me heel welkom bij de huidige burn-outepidemie.

belabartokMet zangeres Maartje de Lint gaat Van Nimwegen langs bij Carmen, een demente oudere vrouw die duidelijk opleeft en alerter wordt door samen te zingen. Daarna bezoeken we een ziekenhuiskamer met zware patiënten die worden getrakteerd op een strijktrio met repertoire dat uiteenloopt van Papa Was A Rollin’ Stone tot stukken van Béla Bartók. Ik vraag me af: zou het niet uitmaken wat voor muziek je hoort, bijvoorbeeld de muziek uit je jeugd, je favoriete genres – of is alle muziek even medicinaal?

hersenchirurgieHet meest sensationeel is het verhaal van operazanger Ambrož Bajec-Lapajne, die letterlijk zijn leven te danken heeft aan muziek. We zien en horen hem Schuberts Gute Nacht zingen terwijl bij hem in het Universitair Medisch Centrum Utrecht succesvol een hersentumor wordt verwijderd. Omdat tijdens het zingen vrijwel alle hersengebieden actief zijn, kan de chirurg via kleine stroomstootjes precies zien waar de tumor eindigt en de hersenen van Bajec-Lapajne beginnen, zodat hij die laatste kan sparen. Ik vraag me af: zou dat net zo goed werken bij mensen die geen professioneel musicus zijn, en ook als je tijdens de operatie alleen naar muziek luistert?

muziekinhetonderwijsMooi hoe het programma de kijker binnen een halfuur bijpraat over de helende kracht van muziek. Hier kun je het terugkijken. Mooi ook om te zien hoe de wetenschap die kracht zichtbaar en meetbaar kan maken en zo het belang van goed muziekonderwijs en een gezonde muziekpraktijk ondersteunt. En ook mooi om te constateren hoe groeiende kennis altijd weer leidt tot nieuwe vragen die dringend op een antwoord wachten.

Meer weten over de geneeskracht van muziek? Klik hier. Of luister naar vijf liedjes die een remedie bieden tegen specifieke kwalen.