Maand: juni 2016

Zing het dan

Chinees echtpaar Langs de oever van de YangtzeOnlangs keek ik naar een aflevering van de boeiende tv-reisserie ‘Langs de oevers van de Yangtze’ van filmer-fotograaf Ruben Terlou. Daarin ontmoet Terlou een Chinees echtpaar van middelbare leeftijd dat van huis en haard is verdreven door de aanleg van de immense Drieklovendam. Hoewel hun huidige situatie bleek afsteekt tegen vroeger, durven de man en vrouw aanvankelijk niet te klagen over de door de overheid geboden compensatie. Pas aan het eind van het gesprek, in één van de pijnlijkste scènes die ik ooit op tv heb gezien, laat de vrouw alle opgekropte woede de vrije loop in een lange, a capella gezongen aanklacht.

Charta 77De liedvorm lijkt voor deze Chinese het enig overgebleven kanaal voor de emoties en gedachten die ze niet in gewone spreektaal kan uiten. Ook in het voormalige Oostblok vormde de kunst – literatuur, strips, muziek, theater, beeldende kunst – een exclusief domein voor dingen die daarbuiten ongezegd moesten blijven maar er kennelijk toch uit moesten. Ik vroeg me af of zoiets niet ook zou gelden voor onze muziek, voor de popliedjes waar we dagelijks naar luisteren. Het gaat dan waarschijnlijk niet meteen over politiek, maar misschien wel over dingen waarvan het verboden karakter ons niet meteen zo duidelijk is.

God only knowsNou gaan popliedjes meestal over liefde, over de gevoelens van onzekerheid, onmacht, verrukking en kwetsbaarheid die daarmee gepaard gaan. Denk aan liefdesverklaringen als ‘Make You Feel My Love’ (Adele/Dylan) en God Only Knows (Beach Boys). Aan het peilloze liefdesverdriet van ‘Nothing Compares 2U’ (O’Connor/Prince) en de jaloezie van ‘I Heard It Through The Grapevine’ (Gaye). Aan de overgave van ‘Layla’ (Clapton) en Save Me (Franklin). Zou het dan kunnen dat de liefde voor ons een taboe is?

mannen met bier in kroegOp het eerste gezicht een gekke gedachte, maar probeert het eens: spreek de teksten van bovengenoemde liedjes eens hardop uit tijdens het avondeten tegen je partner, in de kroeg met vrienden, op een verjaardagsfeestje of in de lunchpauze tegen je collega’s en kijk wat er gebeurt. Er volgt weliswaar vast geen gevangenisstraf, maar kijk niet gek op als ongemak, onbegrip, hoongelach of zelfs sociale uitsluiting je ten deel vallen.

drie zingende eekhoornsIn het dagelijks leven in onze ‘vrije’ wereld heerst er wel degelijk een totalitair-achtig en bijna onzichtbaar gebod op het verzwijgen van grote oprechte woorden over liefde en kwetsbaarheid. Maar in de popmuziek zijn ze juist zeer welkom. We hebben die liedjes gewoon hard nodig om wat diep in onszelf verborgen ligt toch te uiten – en te horen uiten. Voor ons geldt, net als voor de Chinese vrouw in de documentaire over de Drieklovendam het devies: als je het niet zeggen kan, zing het dan.

5 redenen om Neil Young te gaan zien

Neil Young 2

Na een afwezigheid van drie jaar doet Neil Young binnenkort ons land weer aan. De eigenzinnige Canadese folkrocker staat op 9 juli in de Ziggo Dome in Amsterdam. Goeie Nummers geeft je 5 redenen om dit concert niet links te laten liggen.

dinosaurusVerrassing. Een dinosaurus, wordt Young (Toronto, 1945) wel genoemd. Een vos die wel zijn haren maar niet zijn streken verliest. Met of zonder dierenmetafoor, de man heeft in elk geval altijd geweigerd om zijn publiek te behagen door simpelweg zijn oude hits te recyclen. En zo werkt hij nog steeds. Het zou trouwens ook zomaar kunnen dat hij straks de Ziggo Dome op het verkeerde been zet door juist ontroerende succesnummers als ‘Heart of Gold’ of ‘Old Man’ op de setlist te zetten.

Neil Young 4Jeugdig vuur. Young blijkt keer op keer in staat het heilige vuur in zichzelf brandend te houden. En op deze tournee krijgt de 69-jarige daarbij hulp van zijn jonge backing band Promise of the Real, met daarin onder meer de twee zonen van country-outlaw Willie Nelson. Deze jongens speelden een paar jaar geleden op hun tienerslaapkamers nog  luchtgitaar bij ‘Down By The River’ en ‘Cowgirl In The Sand’. Nu mogen ze voor het echie, en dat doen ze even enthousiast als vakbekwaam.

hoes The Monsanto Years van Neil YoungEngagement. Young schreef begin jaren ‘70 klassieke protestsongs als Ohio en ook ‘Southern Man’, dat aanleiding gaf tot een heuse rockvete met de zuidelijke rockers van Lynyrd Skynyrd. En in tegenstelling tot de meeste van zijn generatiegenoten toont hij zich in zijn muziek nog steeds maatschappelijk betrokken. Op The Monsanto Years, zijn meest recente studioalbum, laat hij andermaal horen dat popmuziek zich niet hoeft te beperken tot persoonlijke sores en gelukzaligheden.

Hernando CortesGitaarsolo’s. De technisch meest begaafde gitarist ter wereld is Young niet. Maar met zijn feedbackende melodieuze solo’s op elektrische gitaar kan hij iets wat snarensprinters als Steve Vai, Joe Satriani en Eddie van Halen niet zo gauw voor elkaar krijgen: de luisteraar kippenvel bezorgen en meevoeren naar een planeet op vele lichtjaren buiten ons zonnestelsel. Zoals in Cortez the Killer.

Neil Young (jong) met akoestische gitaarAfvinken. De minst eervolle maar evenzogoed legitieme reden. Je moet deze poplegende minstens een keer gezien hebben en die ervaring in je eigen poptempel bijzetten. Nu het nog kan. En om het wat persoonlijker te maken: mogelijk wordt Youngs concert in Ahoy van 1982, toen hij zijn publiek verraste met muziek van het niet 100% geslaagde techno-album Trans, op 9 juli a.s. voorgoed uit het geheugen gewist.

Genoeg argumenten dus om je weerzin tegen ticketorganisaties te overwinnen en over een paar weken naar de Ziggo Dome af te reizen. Voor mij in elk geval wel.

De Basvrouw

BeyoncéOp de poppodia zijn vrouwen behoorlijk in de minderheid. Het klassieke bandje bestaat nog steeds uit een kluwen opgeschoten jongens die geleidelijk veranderen in min of meer volwassen mannen, enzovoort. De vrouwen die je wel ziet, zijn bijna allemaal zangeressen – overigens vaak buitengewoon succesvol, zie Adele, Beyoncé, Rihanna, Taylor Swift en Meghan Trainor. Maar pure instrumentalistes zijn schaars.

sterke vrouwWant hoeveel vrouwelijke drummers kun jij uit je hoofd opnoemen? Hoeveel vrouwen op sologitaar? Op toetsen? Precies. En dat is best vreemd. Maar Goeie Nummers gaat niet op zoek naar verklaringen, en ook gaan we hier geen lans breken voor meer ‘sterke vrouwen’ in de popmuziek – dat laat ik allemaal graag aan anderen. Wel vandaag aandacht voor een fenomeen dat zeer tot mijn verbeelding spreekt: de vrouw op de bas.

Dan heb ik het dus niet over zingende bass babes als Meshell Ndegeocello of Esperanza Spalding, hoe virtuoos ze ook zijn. En ook niet over Suzi Quatro, Kim Gordon (Sonic Youth) of Kim Deal (Pixies, Breeders). Nee, het gaat nu even om de vrouwen wier aandacht geheel aan dit onhandige en miskende instrument gewijd is.

Tina_Weymouth_of_Talking_HeadsDeze basvrouw verscheen in de punktijd voor het eerst op het toneel, meeliftend op de bijbehorende geest van verzet en omkering. Bij de Gang of Four had je Sara Lee en er waren er nog veel meer, zo herinner ik me, maar ze zijn om de een of andere reden niet zo gemakkelijk terug te vinden. De bekendste is ongetwijfeld Tina Weymouth, die in Talking Heads een lekker hoekig en funky ritmetandem vormde met haar man, drummer Chris Frantz op drums (dat laatste bedierf de pret maar zeer gedeeltelijk).

The SceneVanaf die tijd kom je op de podia vaker basmeesteressen tegen: stoere godinnen, die bijna onbeweeglijk een hele band staan op te pompen met lage dreunen die je middenrif laten klotsen. Zo pronkte in ons eigen land The Scene met bassbeest Emilie Blom van Assendelft, die betonvloeren stortte waarop van de jongens van de band zich naar hartenlust konden uitleven met hun repeterende gitaartjes.

Op de grote podia heb je sindsdien ook virtuosi als Gail Ann Dorsey, die jarenlang bij David Bowie speelde, en slap-koningin Kim Clarke van jazzfunkformatie Defunkt. En natuurlijk het talent Tal Wilkenfeld, die grootheden als Herbie Hancock en Jeff Beck begeleidde en ook haar eigen band heeft.

Yolanda Charles2.pngDe topper onder al deze sexy baspriesteressen is voor mij de Britse Yolanda Charles, die ik voor het eerst zag bij Paul Weller ten tijde van zijn album Wild Wood. Zoals ze daar stond, in Paradiso: de linkerarm half verborgen achter de lange hals van de basgitaar, de rechter nonchalant geknikt in de elleboog, de vingers soepel rustend op de dikke snaren. Relaxed, geconcentreerd, soeverein. Luister, kijk en huiver. En wil je meer? Klik dan hier.

Het spannendste intro

podium2Bij een toneelstuk heb je een decor, een lichtplan, zaallicht dat langzaam dooft. Alles om het publiek in de stemming te brengen voor het verhaal dat gaat volgen. Een popliedje moet dat helemaal zelf doen, meestal in een paar seconden of maten.

Chuck Berry

Geen wonder dat artiesten vaak veel werk maken van hun intro’s. Denk aan de spetterende gitaarlick waarmee Chuck Berry Johnny B. Goode aftrapt. Aan het open akkoord waarmee The Beatles A Hard Days Night inluiden. Of aan de manier waarop  Otis Redding met de deur in huis valt in I’ve Been Loving You Too Long.

Papa was a rolling stoneWaarschijnlijk kun je aan de intro’s van popsongs gemakkelijk een hele musicologische studie wijden. Of twee. Een onderzoeksobject dat daarin in elk geval niet mag ontbreken, is het intro van Papa Was A Rolling Stone, de #1-hit van The Temptations uit 1972. Hoor je het al, via de link of gewoon in je hoofd?

Norman WhitfieldHet nummer werd geschreven door het songschrijversduo Norman Whitfield en Barrett Strong –  ook verantwoordelijk voor Marvin Gaye’s ‘I Heard It Through The Grapevine’ en vele andere Motownhits. Naar verluidt ontstond er bij de opnames ‘Papa’ flinke animositeit tussen producer Whitfield en de band. Steen des aanstoots waren onder meer de lange instrumentale gedeeltes – The Temptations waren in essentie een zanggroep. Hoe dan ook, in de zang klinkt flink wat woede door. En dat past naadloos bij de tekst.

Temptations2Dat laatste geldt ook voor het intro, dat voor een popnummer onwaarschijnlijk lang is. Het begint met alleen drums en bas – het funky basloopje zal de rest van het nummer dragen. Daarna volgen gitaar, strijkers, trompet. Het geheel overgoten met de overweldigende psychedelische galm van begin jaren ’70. Je hoort ook elektrische piano, wah-wah-gitaar, handclaps. Vier volle minuten ingehouden drama, voordat de echte tragedie zich ontvouwt, van de gekwelde zoon die eindelijk de waarheid over zijn herkomst bij zijn moeder komt opeisen.

Temptations‘Papa Was A Rolling Stone’ gaat ergens over. Over een belangrijke waarheid die altijd voor je verborgen is gehouden. Over de bezoedeling van de naam van jouw verwekker – en dus van jouzelf. En over een situatie die voor veel (zwarte) gezinnen met afwezige vaders in de Verenigde Staten – ook nu nog – bittere realiteit is. Voor zo’n verhaal heb je een zorgvuldig opgebouwd decor nodig, en acteurs die zich kunnen inhouden tot ze de volle aandacht van het publiek hebben. Whitfield en The Temptations kregen dat ondanks – of juist dankzij – hun onderlinge wrijving op onvergetelijke wijze voor elkaar.

Heb je een tip over een ander fantastisch, curieus of waanzinnig intro? Deel hem hieronder!