Muziekfilms

Een rockfilm die rockt

Bohemian RhapsodyHet is niet zo dat de rockfilm onlangs is uitgevonden, maar popliefhebbers kunnen tegenwoordig in de bioscoop wel hun hart ophalen. Bohemian Rhapsody (biopic Freddie Mercury/Queen) was de filmhit van vorig jaar, en daarnaast verschenen onder meer de documentaire Devil’s Pie (over soulfenomeen D’Angelo), de speelfilms A Star is Born (de 3e remake), Wild Rose (feelgood over Schotse country-zangeres), Yesterday (rom-com rondom Beatles-songs) en Rocketman (biopic Elton John).

sitting ducks speelgoedMaar nemen deze rockfilms ons als popliefhebbers en filmkijkers serieus, voegen ze echt iets toe aan onze beleving van de muziek of ons inzicht in de artiesten? Of zien de makers ons vooral als sitting ducks – meelijwekkende figuren die ongeacht de kwaliteit toch wel op de rolprent afkomen, verslaafd als we zijn aan onze popidolen en onze popnostalgie?

rocketmanOp zoek naar een antwoord ging ik naar Rocketman, de biografische speelfilm over zanger-pianist Elton John. Eerste probleem: ik ben geen echte Elton John-fan. Tweede probleem: de biopic is een buitengewoon lastig genre. Want als de film waarheidsgetrouw is, is hij vaak ook saai; maar als de regisseur wat vrijheid neemt, staan woedende fans en kritische popcritici meteen bij hem op de stoep. Gelukkig – spoiler alert – weet Rocketman-regisseur Detcher Fletcher al die klippen te omzeilen, sterker nog, hij vliegt er gewoon overheen.

Elton John hoesRocketman voert de kijker in een wervelend tempo mee door het leven van Reginald Dwight, zoals Elton John eigenlijk heet, vanaf diens vijfde tot pak ‘em beet zijn 35e levensjaar. De focus ligt op de jaren 1967-1980, de periode waarin de bebrilde artiest klassiekers als ‘Goodbye Yellow Brick Road’, ‘Sorry Seems To Be The Hardest Word’ en ‘Your Song’ produceert – en dat is fijn, want zo wordt het zwakkere songmateriaal van daarna vermeden. Het zijn ook de jaren waarin Elton John opkomt, bijna ten onder gaat en uiteindelijk weer opkrabbelt – zodat de film ook een meer universeel menselijk thema vertelt.

Elton John3Want Rocketman gaat dan wel over beroemde popartiest, de film is in de eerste plaats een ode aan de menselijke veerkracht. Het verhaal van Elton John/Reggie Dwight laat zien dat het mogelijk is om je te ontworstelen aan de erfenis van een kille, liefdeloze jeugd en aan de destructieve patronen die je kunt ontwikkelen om met die erfenis om te gaan. Dat is geen originele moraal, maar de film overtuigt op alle fronten, onder meer door de onorthodoxe, soms bijna surrealistische scènes, waarin natuurwetten worden getart.

bernie taupin en elton johnDe film is ook een ode aan de vriendschap. In dit geval een vriendschap die ontstond uit noodzaak. De 21-jarige Elton John had een geweldig talent voor melodie en harmonie – maar niet voor teksten. Bernie Taupin was een 17-jarige toondove boerenzoon met een creatieve pen die gek was op popmuziek. Een kleine krantenadvertentie was het begin van een samenwerking die beiden de kans zou geven om ver boven zichzelf uit te stijgen.

vriendschapKijkend naar de film krijg je het idee dat de liedteksten Elton John door Bernie Taupin werkelijk op het lijf werden geschreven. De nuchtere tekstschrijver kroop in de huid van zijn flamboyante en getroebleerde vriend, gaf hem zo indirect misschien ook wel wat goede raad mee. De vriendschap tussen de twee kent een paar fikse dalen, maar blijft ondertussen glansrijk overeind, alsof de film wil zeggen dat muziek de sterkste verbinding tussen mensen vormt. Dat is wat mij betreft een mooi en bevredigend inzicht.

Elton John2Toen ik de bioscoop weer uit kwam, had ik gelachen, gewalgd, gezucht, me diep verwonderd en ook een paar tranen weggepinkt. Ik snapte wat meer van de mens en de artiest Elton John en was doordrongen van een paar waardevolle levenslessen. Nog steeds geen echte fan, wel een iets ander mens. Dat doet een rockfilm die rockt.

Lang genoeg leven om te leren leven

amy winehous AMYAfgelopen zondag zag ik in de bioscoop Amy, de veelbesproken documentaire over het leven van Amy Winehouse. Toen ik twee uur later weer buiten stond, was ik behoorlijk door elkaar geschud. Vragen die in de film vaak onuitgesproken werden gesteld, spookten door mijn hoofd.

amy en blakeAllereerst de schuldvraag. Want wie was nu eigenlijk verantwoordelijk voor Amy’s ondergang? Was het haar echtgenoot Blake Fielder-Civil, de flierefluitende flapdrol die haar harddrugs leerde gebruiken? Haar vader Mitch, die meer oog had voor zijn eigen welzijn dan dat van zijn dochter? Het zijn allebei goede kandidaten, maar je kunt ook denken aan haar opportunistische manager of aan de papparazzi-hyena’s. Of misschien was het uiteindelijk, zoals zo vaak, een totaal van factoren, waarvan Amy zelf uiteindelijk de belangrijkste was.

amy winehouse 2Het is ook wel erg gemakkelijk om achteraf en vanaf de zijlijn te oordelen. Amy’s leven lijkt toch het meest – of is dat ook wijsheid achteraf? – een disaster waiting to happen, een pure tragedie. Back To Black, zoals Amy zelf al zong. De schuldvraag wijkt al snel voor ontroering en medelijden.  De meeslepende nummers in de soundtrack – sommige overbekend, maar ook enkele voor mij onbekende nummers – maken de beklemming soms zo groot dat je de zangeres wel zou willen oppakken om haar tegen zichzelf en al het andere kwaad in de wereld te beschermen.

tony bennetAmy Winehouse, zo wordt wel duidelijk, kreeg van jongs af aan thuis onvoldoende tegengas van haar moeder, en haar vader schitterde vooral door afwezigheid. Ze was ook verslavingsgevoelig en viel voor de verkeerde mannen. Er gaapte een ongelooflijke kloof tussen haar muzikale talent en haar vaardigheid om om te gaan met de roem, de druk en de verleidingen. De oude jazz-crooner Tony Bennet, die niet lang voor Amy’s dood een duet met haar opnam, vat het het mooiste samen: ‘Als je geluk hebt, leef je lang genoeg om te leren leven. Die tijd kreeg Amy niet.’

amy winehouse 3 rehabIk ging ook nadenken over mijn eigen rol als popfan of als consument van roddelnieuws. Want ik kan niet ontkennen dat dat ook voor mij een bepaalde bekoring heeft; misschien heb ik zelfs wel eens gelachen om een Amy Winehouse-grap van Jay Leno of een andere lolbroek. Het zou allicht iets helpen als we voortaan die roddelbladen links lieten liggen.

Amy zet je aan het denken en sleurt je mee door het – te korte – leven van de waarschijnlijk grootste zangeres van deze eeuw. Check it out.