2021

Smeltkroes, Stoofpot en Spons

De lof van New Orleans als muziekstad moet geregeld opnieuw bezongen worden. Bijvoorbeeld hier op Goeie Nummers. Want als er één stad aanspraak kan maken op de titel Bakermat van de Rock-‘n-Roll dan is het The Big Easy, zoals de stad in Louisiana ook wel wordt genoemd. In deze ‘noordelijkste stad van de Cariben’ (weer een ander alias) kwamen invloeden uit Cuba, Sicilië, Frankrijk en Afrika in de eerste helft van de 20e eeuw samen in een culturele en muzikale smeltkroes waaruit de jazz en de oervorm van de rock-‘n-roll ontstonden, waaruit vervolgens zo’n beetje alles in de popmuziek voortkwam.

New Orleans baarde grootheden als Louis Armstrong, Jelly Roll Morton, Fats Domino en Little Richard. Hun opvolgers hadden namen als Allen Toussaint, Dr. John, The Meters en The Neville Brothers. Zij demonstreerden dat NOLA (alias nr 4) ook een spons was voor nieuwe stijlen, met name funk. Ze voegden die ingrediënten aan de bestaande mix toe om er een typisch-Zuidelijke New Orleans-stoofpot mee te brouwen, waarin alle smaken onnavolgbaar door elkaar heen lopen en elkaar versterken.

Het mooie is dat die muzikale en culturele traditie nog steeds voortleeft en wordt vernieuwd door volgende generaties. Ze weten ook dat de lof van New Orleans geregeld opnieuw bezongen moet worden. Hieronder een paar voorbeelden uit die dampende stoofpotten van de 21e eeuw.

Shorty Trombone is pas 35 maar draait al een aardig tijdje mee in de scene van N’Awlinz (nr. 5) en daarbuiten. De trombone is zijn hoofdinstrument, maar hij zingt ook en speelt drums, orgel en tuba en doet goede dingen voor de stad. Om zijn muziek te leren kennen kijk en luister je bijvoorbeeld naar Buckjump. Geniet van de knappe los-strakke groove en verbaas je vooral over het publiek dat het klaarspeelt om hierbij doodstil in de stoeltjes te blijven zitten. Ook een prestatie.

Een andere leuke band uit The City That Care Forgot (nr. 6) is Meschiya Lake & The Little Big Horns, waarover ik eerder al eens schreef. De band laat zich inspireren door de oude Dixieland-traditie van de stad, met een centrale rol voor de tuba, maar dan op een moderne manier. Hun laatste album, Bad Kids Club, dateert alweer van 2016 maar volgens de website is de band alive and kicking voor zover je dat op dit moment van zo’n echte live-act kunt zeggen. We doen het maar even met dit filmpje.

Niet alleen muziekstijlen, ook mensen kunnen worden opgezogen in de spons die New Orleans is. Zoiets overkwam de Jon Cleary (1962) toen zijn vader in het Britse Kent thuiskwam met platen van Professor Longhair en vooral toen hij later naar de de stad zelf vertrok. De pianist, zanger en componist begeleidde onder meer B.B. King en Bonnie Raitt en groovet de laatste jaren vooral de pannen van het dak met zijn eigen band The Monster Gentleman, zoals tijdens dit toffe concert.

Cha Wa is een nieuwe band die voortkomt uit de oude traditie van New Orleans waarin de cultuur van de Native Americans en African-Americans een merkwaardig verbond met elkaar hebben gesloten, met buitenissige klederdracht en al. Dampende funk die rolt, hort, stoot, wiegt, lijkt te stoppen en dan toch weer doorrolt, dat kan alleen in New Orleans. Fijn ook dat zowel koebel, tamboerijn en andere percussie ruimhartig aan het mengsel zijn toegevoegd. Voorbeeld: My People.

Het bijzondere is dat je bij deze muziek totaal in het moment zit. De wereld buiten het hier en nu van het optreden, buiten de keuken waarin dit eten wordt bereid en opgediend, bestaat niet meer. New Orleans refereert steeds naar zichzelf, zijn voorgangers, zijn muziek, zijn tradities. Dat versterkt het idee van een cultus, een sekte bijna. Een beetje gevaarlijk ook: je komt erin door jezelf te laten opnemen in die merkwaardige keukengemeenschap. En als het eenmaal zover is, kun je dan nog terug? Dat is de vraag. Probeer het maar uit als je durft.

Meer goeie nummers uit de noordelijkste stad van Cariben horen? Op de Spotify-playlist van Goeie Nummers vind je de genoemde liedjes plus nog een paar extra.

Meer tamboerijn

Er zijn instrumenten in de popmuziek die nooit de erkenning krijgen die ze verdienen. De triangel. De koebel. En ook de tamboerijn hoort daarbij: een muziekinstrument dat waarschijnlijk vooral wordt geassocieerd met saaie muzieklessen op de basisschool en vage gospelkoortjes op straat. Ten onrechte. De tamboerijn is een onmisbaar radertje in de machinerie van de popmuziek dat tegelijkertijd nauwelijks opvalt. Hoe kan dat?

Eerst dat onopvallende. Misschien zit hem dat deels in het uiterlijk. De kleine platte trommel met losse mini-bekkens, officieel ‘schelringen’ genoemd, heeft niets van het sierlijke van de gitaar of het imposante van een drumstel, piano of orgel. De tamboerijn (in Oudnederlands: ‘beltrom’) heeft wel een lange geschiedenis in de volksmuziek, maar daar heb je qua uitstraling weinig aan in de rock-‘n-roll.

(meer…)

Met welke popster deel jij je verjaardag?

Wist je dat je in een groep van twintig mensen een kans van 41,1% hebt dat er minstens twee mensen dezelfde verjaardag hebben? En in een groep van dertig mensen zelfs 70,1%? Meer dan je dacht waarschijnlijk. Dit geinige weetje haalde ik uit de column van Ionica Smeets in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. Altijd leuk voor op feestjes als we die ooit weer gaan hebben, en ik moest ook denken aan een dik boek over ‘de geheime taal van verjaardagen’ dat ik lang geleden onder ogen kreeg.

The Secret Language of Birthdays beschrijft 366 persoonlijkheidsprofielen op basis van een mix van astrologie, numerologie, intuïtie en tarot. Ik geloof natuurlijk totaal niet in die dingen, maar natuurlijk toch meteen naar mijn eigen geboortedag: 2 oktober. En daar viel mijn oog, tussen enkele zeer herkenbare inzichten over de sterke en zwakke kanten van mijn karakter, op een lijstje beroemdheden met dezelfde geboortedag.

Het lijstje bevatte diverse historische figuren die iets hadden betekend in de wereld, zoals Mahatma Ghandi, Koning Richard III van Engeland en Groucho Marx. En ook: Sting. Omdat popartiesten mijn speciale belangstelling hebben, ging op de pakkend getitelde site I Hope To Die Before I Get Old op zoek naar artiesten die op diezelfde dag geboren zijn. Wie ik daar vond: Don McLean. Gillian Welch. Brittany Howard. En Sting natuurlijk. Alle vier klasse-artiesten, en net als ik bij het 2-oktoberclubje. Jee.

Ik werd een beetje stil bij de gedachte dat Don, Sting, Brittany en Gillian en ik alle vijf jaarlijks op 1 oktober moeilijk de slaap kunnen vatten en de dag erna alle vijf tegelijk bezig zijn met kaarsjes uitblazen. Nu ik dit weet voel ik meer een connectie met hen. Ik zie ook de overeenkomsten tussen ons opeens veel beter. De voorkeur voor melodieuze of juist meer monotone zanglijnen, de snellere of juist tragere ritmes, de balans tussen traditie en vernieuwing. Alle puzzelstukjes lijken op de een of andere manier eindelijk in elkaar te passen.

Eerst waren het gewoon vier gave artiesten, maar ik voelde toch altijd een bepaalde afstand. Nu zie ik Don, Gor (Sting heet eigenlijk Gordon), Britt en Gill als een soort vrienden, mensen die ik met meer dan gewone belangstelling volg bij alles wat ze voortaan in hun leven doen. Misschien kan ik ook een keer op de gastenlijst komen, af en toe een appje met een leuk kattenfilmpje.

Het mooist lijkt me als we een keer samen onze gemeenschappelijke verjaardag kunnen vieren, met al onze eigen vrienden erbij. Een beetje groot, in een tuin bij een van Stings landhuizen. Leuk. En dat we dan een gelegenheidscombo formeren met de heer des huizes natuurlijk op bas, de rest zang en gitaar, en dat ik dan de koebel voor mijn rekening neem. Ik weet zeker dat we elkaar goed aanvoelen, niet voor niets allemaal Weegschalen, dus uitgebalanceerd en goed kunnende luisteren. In gedachten hoor ik de fenomenale muziek van de 2Octobers al uit de speakers komen, staande ovaties … extra buiging voor de fans…

Ho. Ik ging een beetje te veel op in mijn fantasie, geloof ik. Sorry. Hoe kwam ik ook alweer op dit onderwerp? O ja, die column van Ionica Smeets. Waarin ze vertelt hoe verrassend groot de kans is dat je iemand treft die op dezelfde dag… O. Ja. Die kansberekening is wel een dompertje. De 2-oktoberclub is vast minder select dan ik dacht. Nou ja, het geeft ook niet. Al met al was het een boeiend uitstapje waarin ik mijn band met een paar bijzondere artiesten heb versterkt en nieuwe verbanden ben gaan zien.

Ben jij ook benieuwd met welke popartiesten jij je verjaardag deelt? Kijk op I Hope I Die Before I Get Old. Ik wens je veel nieuwe vrienden toe!

Kunnen mensen elkaar veranderen?

Vorig jaar las ik de roman Normal People van de Ierse schrijver Sally Rooney (1991). De roman vertelt het verhaal van twee jonge mensen van rond de twintig, Marianne en Connell, die een aantal jaren en enkele tragische misverstanden nodig hebben om de ballast van hun jeugd achter zich te laten en erachter te komen dat ze toch echt voor elkaar bestemd zijn.

Zo samengevat is het een weinig opzienbarend verhaal, maar de kracht van Normal People, verschenen in 2018, zit in de meeslepende wijze waarop de groeipijnen van en de interactie tussen de twee hoofdpersonen worden weergegeven. En ook in de subtiele manier waarop het boek de lezer laat nadenken over de invloed die mensen op elkaar kunnen uitoefenen. Aan het eind van het boek stelt auteur Rooney bij monde van Marianne dat ‘mensen elkaar echt kunnen veranderen’. Op het eerste gezicht een vreemde bewering, want we weten immers allemaal dat je een ander mens niet kunt veranderen, en dat je zoiets ook niet zou moeten willen. Toch?

(meer…)

3 x Engeland

Toen ze nog bij de EU hoorden konden we ze vaak wel schieten, die eigenwijze Britten. Toen ze aan de Brexit gingen doen nog meer. Maar nu ze zich in overdrachtelijke zin zeker 200 mijl van ons verwijderd hebben, beginnen we die excentrieke eilanders toch wel een beetje te missen. Het is misschien ook daarom dat ik de laatste weken behoorlijk verslingerd ben geraakt aan drie vrij recente acts uit het VK: Snowpoet, Sault en Arlo Parks.

Snowpoet laat zich moeilijk in een hokje stoppen. De pers maakt wel vergelijkingen met Björk, maar wat mij betreft is de IJslandse zangeres een stuk minder aards dan dit Londense duo. Hun recente album Wait For Me bevat folkachtige popsongs met sterke melodische hooks, ingebed in subtiele elektronica. Er zit iets mysterieus in, iets dat sluimert maar ook kan opflakkeren en misschien zelfs uitbarsten. Grootste troef van Snowpoet is zangeres Lauren Kinsella, die afwisselend intiem, ontwapenend, afstandelijk en groots klinkt. Ze houdt je als luisteraar als het ware aan een touwtje, zodat je aandacht steeds opnieuw naar haar toe wordt getrokken. Luister bijvoorbeeld naar Roots.

(meer…)

Het mooiste vogellied

Het is de tijd waarin we elke ochtend weer vogels horen, als aankondiging van de lente. Gisteren liep ik in een bos, mijn oren gespitst op het geluid van onder meer vinken en spechten, en ik moest denken aan alle bijzondere en vreemde vogels in de popmuziek. Aan bands genoemd naar vogelsoorten, zoals The Eagles, The Black Crows, Old Crow Medicine Show, The Byrds en Noel Gallagher’s High Flying Birds, om er een paar te noemen. En aan de liedjes die aan onze gevederde vrienden zijn gewijd.

Net zoals dichters van oudsher veel vogels in hun werk opvoeren, moeten de overeenkomsten tussen deze twee zingende diersoorten ook voor veel liedschrijvers te groot zijn om te negeren. Mannetjesvogels zingen onder meer om hun territorium af te bakenen en vrouwtjes te lokken. Ik ben vast niet de enige die hierin iets van het type rockzanger herkent. In elk geval zijn er flink wat vogelliedjes in de rock-‘n-roll te spotten – en er zitten hele mooie tussen.

(meer…)

Geluk of mensenrecht?

In de Volkskrant van afgelopen woensdag stond een opvallend nieuwsbericht over een ‘zangrel’: voorvechters van vrouwenrechten in Afghanistan waren in opstand gekomen tegen een aangekondigd verbod op zingen in het openbaar voor meisjes boven de twaalf jaar. Onder de hashtag #IAmMySong gingen al snel vele filmpjes van zingende meisjes rond op de sociale media.

Het bericht trof me. Hoe zou het zijn wanneer de machthebbers mij vanwege mijn sekse zouden verbieden om in het openbaar te zingen. Moeilijk om me zoiets voor te stellen, omdat zingen in onze westerse samenleving niet geassocieerd wordt met zonde en ook omdat algemene beperkingen voor mannen hier ondenkbaar zijn.

(meer…)

Het mooiste lied over de wind

De meteorologie en de popmuziek zijn vrienden voor het leven. Tenminste, dat valt af te afleiden uit de frequentie waarin verschijnselen als storm, sneeuw, kou, hitte, regen en zonneschijn in liedjes voorkomen. Maar toen ik naar aanleiding van het weer van de afgelopen dagen op zoek ging naar de mooiste popsong over de wind, had ik toch niet verwacht dat de oogst zo groot zou zijn – en zo rijk.

Wind blijkt als popthema nog populairder dan regen: de harde schijf van mijn de pc roept al meer dan honderd titels op. En dan heb ik de liedjes waarin het stormt nog buiten beschouwing gelaten. En wat een sterke liedjes zijn het ook vaak. Alsof de wind de liedjesschrijvers extra inspiratie heeft ingeblazen.

(meer…)

Je bent veertien

Onlangs liep ik met een volgeladen winkelkarretje in de plaatselijke Plus-supermarkt, mijn ogen gericht op de schappen met vuilniszakken. Opeens hoorde ik, net boven het winkelgeroezemoes uit, de uit duizenden herkenbare klanken van On the Border van Al Stewart: ´The fishing boats go out across the evening water’. Dat exotische beeld mengde zich instant met jaren 70-behang, een langwerpige jongenskamer, een pick-up, het gevoel dat er een leven voor me lag waarin alles kon gebeuren, in Spanje of andere exotische plaatsen. De boodschappen waren even helemaal vergeten.

Ik moest terugdenken aan een mooi artikel in The Times waarop een vriend me een tijdje geleden attendeerde. De Britse popjournaliste Caitlin Moran (1975) beschrijft hierin hoe ze in een doe-het-zelfzaak plotseling volschiet bij het horen van Tracy Chapmans hit Fast Car uit 1988. Een Proustiaanse stroom herinneringen aan haar tienertijd welt op, vooral aan de vlucht-fantasieën van de getroebleerde puber die ze was. Verborgen achter haar mondkapje zingt ze de tekst nu met beverige stem mee.

(meer…)

Kwetsbaarheid

Minister Bruno Bruins persconferentie maart 2020. Fotocredit: Phil Nijhuis

Op 18 maart 2020 zakte minister van Medische zorg Bruno Bruins in de Tweede Kamer voor het oog van de camera’s in elkaar tijdens het beantwoorden van kritische vragen van het parlement. Een dag later trad hij af vanwege oververmoeidheid. Hij was in zekere zin het eerste bekende slachtoffer van de corona-epidemie.

Nu, bijna een jaar later, kijk ik naar een foto van Bruins tijdens een persconferentie over het coronavirus. De foto moet niet lang voor zijn afscheid zijn genomen. Hier stond de minister nog rechter, maar het is moeilijk om naar deze foto te kijken zonder de kennis over het vervolg erbij te gebruiken.

(meer…)