Maand: oktober 2015

Het mooiste lied over vriendschap

May you never John MartynOntelbare liedjes zijn er gemaakt over de erotische of romantische liefde. En hoe weinig over de liefde die vriendschap heet. Uit het hoofd tel ik ze op de vingers van één hand: ‘Waiting on a friend’ (Stones), ‘Hello, Old Friend’ (Eric Clapton). ‘Old Friends’ (Simon & Garfunkel), ‘With a little help from my friends’ (Beatles) en ‘You’ve got a friend’ (Carole King). Oké, ik heb nog een vinger nodig – die is dan wel meteen bestemd voor het mooiste vriendschapslied dat ik ken: May You Never, van de Britse singer-songwriter John Martyn.

Het begint meteen al fantastisch. Vanuit het niets, ondersteund door een enkele akoestische gitaar, glijdt Martyns omfloerste stem het nummer in:

‘May you never lay your head down, without a hand to hold / May you never make your bed out in the cold / You’re just like great strong brother of mine / And you know that I love you true.’

John MartynAlsof zijn lied zelf een wapen is om zijn broeders tegen alle onheil te beschermen. De tegendraadse troubadour (1948-2009) zorgt er tegelijk voor dat het lied niet klef wordt: hij weet dat vriendschap pas iets betekent als niet iedereen jouw vriend is (‘You never talk dirty behind my back and I know that there’s those that do’) en dat elk geluk in een oogwenk kan verkeren in zijn tegendeel:

‘May you never lose your temper, if you get in a bar-room fight / May you never lose your woman overnight.’

John Martyn elektrische gitaarJohn Martyn was een rusteloze ziel, die zijn vernieuwende folk mengde met uiteenlopende stijlen als dub, rock en jazz. Hij had ook een donkere melancholische inslag, worstelde met drugs en drank en had naar eigen zeggen moeite om ‘hoofd en hart’ in balans te houden. Misschien is het veelzeggend dat hij zijn vrienden in het refrein van ‘May You Never’ een opdracht meegeeft die, zoals bij levenslessen meestal het geval is, evenzeer aan de afzender zelf gericht lijkt:

‘Please won’t you please won’t you bear it in mind: / Love is a lesson to learn in our time / Please won’t you please won’t you bear it in mind for me.’

220px-JohnMartyn‘May You Never’ doet wat alle goede folksongs doen: mensen verbinden, over de eeuwen of andere grenzen heen. Zodat we toch iets mogen begrijpen van ons raadselachtige bestaan, en we ons begrepen en gekoesterd kunnen voelen. Dit nummer is daarmee ook een prachtig statement om, zoals ik onlangs mocht ervaren, tijdens een feest met vrienden live te laten weerklinken. Hou dat alsjeblieft in gedachten.

De troubadour als ideale man

The Troubadour in LAHet is vast geen toeval dat singer-songwriters als James Taylor en Jackson Browne eind jaren 60 aan de Amerikaanse westkust hun carrière begonnen in nachtclub The Troubadour. Het archetype van de middeleeuwse dichter-zanger zit de zingende liedjesschrijver blijkbaar als gegoten, van Neil Young en Van Morrison tot Ed Sheeran en Ben Howard. Onlangs las ik zelfs over een ‘techno-troubadour’ die optrad tijdens het Amsterdam Dance Event.

220px-Perdigon_with_fiddleDe oorspronkelijke troubadour was een dichter-zanger aan Zuid-Franse hoven die zong over liefde of maatschappelijke onderwerpen, zichzelf begeleidend op luit, harp of draagbaar pijporgeltje. Tussen 1200 en 1965 zal er een romantische sausje over dat beeld heen zijn gegaan, maar afgezien van de adellijke setting en de elektrische versterking springen de overeenkomsten inderdaad snel in het oog.

220px-Gustave_dore_crusades_troubadours_singing_the_glories_of_the_crusadesDe belangrijkste overeenkomst is evenwel dat de middeleeuwse singer-songwriters met hun liederen over de hoofse liefde een nieuwe levenshouding vertegenwoordigden, een nieuw mannelijkheidsideaal, dat zich in de elfde en twaalfde eeuw geleidelijk over de hele hofsamenleving verspreidde. In de hoofse minne ‘neemt’ de man de vrouw niet zomaar, hij onderwerpt zich juist aan haar, hij ontwikkelt en cultiveert zijn verliefdheid, tot in het absurde toe: de liefde is bij voorkeur onvervuld, de geliefde onbereikbaar.

James TaylorVanaf daar is een directe lijn te trekken naar de sixties. Ook in die tijd is er van alles aan het verschuiven, waaronder de verhouding tussen de sexen. En wie vertegenwoordigen de bijbehorende nieuwe man beter dan de gevoelige singer-songwriters, met hun zelftwijfel en melancholie? James Taylor, Neil Young, Graham Nash, David Crosby – hun liedjes zijn hoofser dan hoofs. (Overigens worden de nieuwe idealen ook nadrukkelijk uitgedragen door Joni Mitchell, Carole King, Carly Simon en vele andere vrouwelijke artiesten -, maar daarover een andere keer.)

hoes Real Men Joe JacksonSindsdien trok er een schier eindeloze stroom Ideale Mannen aan ons voorbij. Na de fijnbesnaarde ridder kwam de oerman, de metroman, de ruwe bolster met blanke pit, de nerd – ja, die ook -, en wat dies meer zij. Bij elk daarvan kunnen we wel een exemplarische popartiest aanwijzen. Er was een troubadour met een scherp maatschappelijk oog voor nodig om al die verwarring raak te typeren. Al in 1982 vroeg Joe Jackson zich op muzikale wijze af hoe we tussen alle stereotypen en ideaaltypen de echte man nog van de Echte Man kunnen onderscheiden.

De band-opstelling®: voor meer succes en levensgeluk

familieopstelling 2Moderne psychotherapeuten en coaches, zo heb ik begrepen, werken onder meer met zogeheten familieopstellingen. Door te kijken naar ‘waar iemand vandaan komt’ proberen ze relaties tussen familieleden en eventuele knelpunten te herkennen en die laatste zo mogelijk weg te nemen. Graag presenteer ik op Goeie Nummers een nieuwe, eigentijdse therapievorm: de Band-opstelling®. Het is eigenlijk vreemd dat niemand daar eerder mee gekomen is. Popgroepen vormen immers een reflectie van diepgewortelde patronen van intermenselijke verhoudingen in onze cultuur.

IMAG0117De Band-opstelling® onderscheidt de volgende archetypes: zanger, drummer, bassist, gitarist en toetsenist. (Blazers, achtergrondzangeressen, percussionisten en andere extraatjes laten we hier kortheidshalve buiten beschouwing.) Hieronder worden de vijf kernfiguren van het model kort toegelicht.

Liam GallagherZanger. Mannetje. Ook als het een vrouw is. Koeioneert en delegeert, maar is niet te beroerd om als buffer en boksbal tussen de band en de rest van de wereld te fungeren. Gelegaliseerde exhibitionist. Als mens niet altijd heel fijn. Prototypes: Liam Gallagher (Oasis), Mick Jagger (Stones).

Animal (Muppets)Drummer. Kan een hele band in een lekker strak keurslijf zetten, maar is meestal gewoon ADHD, gediagnosticeerd of niet. Onderdrukt zijn waanzin door alle ledematen tegelijk te bewegen. Als dat niet lukt, kan hij anderen meesleuren in zijn val. Prototypes: Keith Moon (Who), Animal (Muppets).

Bill WymanBassist. Introvert. Onbeweeglijk. Stoïcijns. Stil water, diepe grond. Krijgt het instrument soms toegewezen omdat hij ‘daarop het minst kwaad kan doen’ – een gevaarlijke misvatting. Fungeert soms tevens als roadie. Prototype: Bill Wyman (Stones).

Duane AllmanGitarist. Speelt hij slaggitaar (a), dan is dat omdat hij geen leadgitaar mag spelen. Maar hij zal ze eens wat laten zien als hij solo gaat en ze het zonder hem moeten doen. Prototype: Noel Gallagher (Oasis). Is hij sologitarist (b), dan wentelt hij zich doorgaans in zijn eigen voortreffelijkheid. De gitaar is het verlengstuk van zijn ego en wat al niet meer. Maar, eerlijk is eerlijk, hij kan het publiek in vervoering brengen. Prototypes: Jan Akkerman, Duane Allman (Allman Brothers).

Rick WakemanToetsenist. Zit verschanst achter vestingwerken van synthesizers en (elektrische) piano’s. Werkt op zijn hotelkamer aan complexe akkoordenschema’s terwijl de anderen feestvieren. Neigt ertoe het totaalgeluid te verstikken onder kamerbrede tapijten. Prototypes: Rick Wakeman (Yes), Ray Manzarek (Doors).

succes3De kracht van de Band-opstelling® is dat het wezen van de persoonlijkheid en de onderlinge relaties in een oogopslag zichtbaar worden. Zie jij jezelf er al tussen? En kun je anderen in je omgeving ook in het model plaatsen? Het moet haast wel, want 95% van de mensen behoort tot een van deze vijf categorieën. Met deze erkenning ontstaat de basis van waaruit iedereen het eigen handelen kan richten naar optimaal succes, levensgeluk en het realiseren van zijn volle potentieel.

Binnenkort start hier op Goeie Nummers de aanmelding voor de eerste Band-opstelling®-sessies in Nederland. Laat deze unieke kans niet voorbijgaan – er zijn nog een paar plaatsen over!

Ontdekkingen (2)

hoofddekselsEigenlijk zou ik bloggen over een nieuwe veelbelovende vorm van ‘muziektherapie’, maar ik werd afgeleid door eerst de tv en toen door mijn agenda. Daarom een verhaal over twee ontdekkingen van de afgelopen jaren: mannen van dezelfde generatie, met herkenbare hoofddeksels, die allebei de jazz diep in het grote hart dragen.

tvOp tv bij Nieuwsuur zag ik Remco Campert een van zijn gedichten voordragen, onder muzikale begeleiding van de saxofonist met bril en hoedje die het afgelopen decennium zo veel heeft bijgedragen aan het vaderlandse jazzklimaat: Benjamin Herman. En in m’n agenda, zag ik blij verrast, staat voor volgende week een andere muzikale held op mijn programma: de man met de zwarte helm-muts-pet die je hart doet smelten met zijn fluwelen stem: Gregory Porter.

Benjamin Herman van links opzijAltsaxofonist en bandleider Benjamin Herman (Londen, 1968), in 2008 trouwens uitgeroepen tot Nederlands Best Geklede Man, blaast niet alleen prachtige melodieuze solo’s, je komt hem ook op allerlei plekken in verschillende bands tegen. Een overal waar je hem ziet, straalt hij een ongelooflijk coole jaloersmakende welwillendheid en klasse uit. Met zijn eigen combo en met zijn werk voor Typhoon of Remco Campert. Of met zijn New Cool Collective natuurlijk, die energieke fusiongroep die je van je sokken blaast met een mix van funk, afro, be-bop en balkan. Daarbij: als ik zijn ontwapenend-stuiterend-stotterende aankondigingen hoor, komt er vanzelf een brede grijns op m’n gezicht, daar kan ik niets aan doen. #happy

Gregory PorterAls een soort reusachtige teddybeer, zo staat Gregory Porter (Los Angeles, 1971) op het podium. Onder dat hoofddeksel schijnt een geheim schuil te gaan, de man praat er niet over, laten we het maar vergeten, het is gewoon een handelsmerk. Maar die stem, dat is zijn echte handelsmerk. Ik zag eens een filmpje waarop de Amerikaanse souljazz-zanger het beroemde ‘You Send Me’ van Sam Cooke coverde. Bij andere uitvoeringen van die klassieker denk je: mooi gedaan hoor, maar geef mij toch maar Sam. Niet dus bij Gregory. Aanstaande donderdag 8 oktober mag ik hem zien optreden in Tivoli in Utrecht. #geluksvogel

Beide mannen mag je eigenlijk niet te missen. Dat hoeft ook niet, ze zijn niet ver weg en ze houden van optreden. Dus ik zou zeggen: check ‘em out!