1973

Sorry – vergeten!

forgotten birthdayVorige week ging Goeie Nummers over verschillende muzikale spijtbetuigingen. Vandaag moet ik zelf door het stof. Een verjaardag vergeten, twee weken geleden al. Mijn gebruikelijke excuus ‘dat ik gewoon geen hoofd heb om dat soort dingen te onthouden’ bleek ditmaal onvoldoende. Bij deze zeg ik dus sorry, sorry en probeer ik het goed te maken met Aandacht.

Dixie Chicken van Little FeatDe verjaardag van Dixie Chicken, daar ging het om. Topplaat van de Amerikaanse southern rock-topband Little Feat, verschenen op 25 januari 1973. Louter topummers, in een originele mix van blues, rock, country, ragtime, New Orleans-funk en jazz. 45 jaar is ze inmiddels, onze Southern Belle. Wat ouder geworden natuurlijk, maar nog altijd beeldschoon.

Little Feat 2De tweede bezetting van Little Feat, van 1972 tot 1979, is zo’n typisch geval van ‘het geheel is meer dan de som der delen’. Een cult-band, zonder hits, maar wel bewonderd door publiek, critici en vooral collega-muzikanten. Een acquired taste ook, vanwege hun uitwaaierende stijl: frontman Lowell George, met uniek melodieus-bluesy stemgeluid en dito slidegitaar; de ervaren sessie-gitarist Paul Barrère; het veelzijdige toetsenbeest Bill Payne; de driekoppige ritmesectie die vette grooves neerlegt ‘zonder die te spelen’. Het bezielde samenspel van het sextet geldt sindsdien als een soort heilige graal voor veel andere popmuzikanten, van Robert Plant en Phish tot Sheryl Crow en de Tedeshi Trucks Band.

Lowell GeorgeIn 1979 sloeg het noodlot toe. De zwaarlijvige en zwaargebruikende George bezweek op 34-jarige leeftijd aan een hartaanval. Little Feat stortte in elkaar, en pas jaren later durfden de andere leden de band nieuw leven in te blazen, zoals Bill Payne destijds aan popjournalist Geert Henderickx toevertrouwde. Vanaf die tijd zou de band nog verschillende goeie platen en tournees maken zonder hun voormalige frontman echter helemaal te kunnen doen vergeten.

Little FeatDixie Chicken is het derde en wat mij betreft meest consistente studio-album uit Little Feat’s toptijd. Geen zwakke plekken te vinden, vanaf de meezingbare titeltrack tot het afsluitende instrumentaaltje ‘Lafayette Railroad’. Speciale vermelding voor de dwarsfluit in het bluesy Juliette, een geweldig werkende combinatie die gek genoeg weinig school heeft gemaakt in de rock-‘n-roll.

Bonnie Raitt en Emmylou HarrisLittle Feat was ook een ijzersterke podium-act, met zoveel muzikale bagage dat er volop ruimte was voor improvisatie. Luister naar de live-versies van vier topstukken van het verjarende album: Dixie Chicken, met Bonnie Raitt en Emmylou Harris als achtergrondkoortje (!), Fat Man in the Bathtub, de Allen Toussaint-cover On Your Way Down en het heerlijk funkende Two Trains.

Conclusie: 45 is het nieuwe 25.

 

 

 

 

 

 

 

 

Stilte

stilte en ruimteDe ene stilte is de andere niet. De ene geeft rust of ruimte voor bezinning. De andere is beklemmend of ongemakkelijk, zoals in een lift of tussen collega’s op reis. Bij een rouwplechtigheid getuigt de stilte van eerbied. Tussen geliefden kan langdurig zwijgen zowel verveling  als vertrouwdheid betekenen.

Multiple_Musical_FermatasOok in de muziek blaast stilte een aardig partijtje mee, en op verschillende manieren. Zo kent de klassieke muziek de fermate, een rust die de musici langer moeten maken dan het notenschrift aangeeft. Haydn staat bekend om het vernuftig gebruik van dit middel om met de verwachtingen van de luisteraar te spelen. Componist John Cage was in 1952 zo gegrepen door de fermate dat hij het stuk 4’33” componeerde, dat bestaat uit louter 4 minuten en 33 seconden ‘stilte’.

Elvis PresleyZelfs in de bak herrie die de popmuziek doorgaans is, moet af en toe geluid ontbreken. Denk maar eens aan de oervorm van de rock-‘n’-roll, waarin het ritme eerst een paar keer moet haperen (‘One for the money, Two for the show, Three to get ready, Now go, cat, go’) voordat het pas echt weg mag stuiteren. En met de opkomst van de cd, een paar decennia later, ontstond de ultieme vorm van muziek-stilte: de ghost track, een onaangekondigd nummer dat minuten na de laatste albumtrack de luisteraar de stuipen op het lijf jaagt.

Miles Davis 3Stilte kan ook door een instrumentalist worden ingezet, door de plek waar de luisteraar iets verwacht met opzet leeg te laten. Trompettist Miles Davis was daar een meester in. Luister maar eens naar zijn versie van Cindy Laupers ‘Time After Time’. Davis (1926-1991) laat je steeds even in het luchtledige hangen en plukt je dan, net voordat je ter aarde dreigt te storten, als een soort Superman uit de lucht.

FreddieKingEen andere stiltekunstenaar is de Texaanse blueszanger en –gitarist Freddie King. King (1934-1976) had grote invloed op Engelse bluesgitaristen als Eric Clapton en Jeff Beck en stond bekend om zijn showmanship. Hij kon behoorlijk tekeergaan op zijn Gibson, maar minstens zo belangrijk was wat King in zijn solo’s wegliet. Luister en kijk maar eens hoe hij in Have You Ever Loved A Woman, in 1973 een keurig Europees publiek gaandeweg in vervoering brengt, vooral door de lege ruimte tússen zijn noten. De ene stilte is de andere niet.

Muziek als medicijn: spijt

senecaSpijt is een indringer die zich doorgaans moeilijk laat verdrijven. Filosofen van de stoïcijnse levenskunst beweren dat dergelijke nare gevoelens het gevolg zijn van denkfouten en dat je zo’n fout door logisch redeneren kunt rechtzetten. Maar zonder me met Seneca c.s. te willen meten, vraag ik me af of muziek in dit geval niet veel meer uithaalt dan de ratio.

jackson-browne-nuLuister maar naar These Days van Jackson Browne, van zijn album For Everyman uit 1973. De Amerikaanse singer-songwriter, tegenwoordig een montere 68-jarige die oogt alsof de tijd hem al twee decennia met rust heeft gelaten, was destijds nog een vroegoude jongeling die vaak met de handen in het haar zat. Gelukkig voor ons.

hoes-for-everyman-van-jackson-browneBrowne begint de fraaie ballad, die door zangeres Nico als eerste werd opgenomen (in 1967 al),  vrijwel meteen met een biecht: ‘These days I seem to think a lot / About the things that I forgot to do / For you  / And all the times I had the chance to’. Om even later te verhalen van zijn angst om te leven naar zijn eigen hoge verwachtingen; het is alsof Browne vijftig jaar geleden al de burn-outmaatschappij van de 21e eeuw beschrijft.

david-lindleyDe zanger heeft gelukkig naast problemen ook oplossingen: hij wandelt veel, spreekt weinig, en gaat af en toe zitten om na te denken. Tegenwoordig noemen we dit zelfreflectie, popscribenten plakken er ook wel het etiket ‘navelstaren’ op. De kern is dat de zanger niet vlucht voor zijn gevoelens, maar zijn blik er juist onverschrokken op richt. Het helpt natuurlijk dat hij hierbij wordt geruggesteund en opgetild door begeleiders als snarenwonder David Lindley op slidegitaar.

de-denkerBrownes remedie lijkt wonderwel te slagen. In het laatste couplet zingt hij: ‘I’ll keep on moving / Things are bound to be improving these days’. Om assertief af te sluiten met ‘Don’t confront me with my failures / I had not forgotten them.’ Met andere woorden, wrijf het er niet in, ik zie het allemaal onder ogen; geef me gewoon een paar dagen om met mezelf in het reine te komen.

drakeJackson Browne schreef dit doorleefde lied al in 1964 of 1965, op zijn zestiende nota bene. Het werd intussen tientallen keren gecovered, en getuige de creatieve cover van hiphopper Drake van vorig jaar is de kwaal – en het recept – van ‘These Days’ van alle tijden.

Het mooiste huwelijkslied

McCartney over McCartneyOnlangs nam ik een bijna twee weken durende duik in leven en werk van Paul McCartney. Ondertussen luisterde ik naar mijn eigen playlist met dertien van zijn albums. En een van de dingen die dan opvalt, is hoe vaak – en hoe knap – de ex-Beatle zingt over die in de popmuziek zo vaak veronachtzaamde periode in een liefdesrelatie: het huwelijk.

hoes McCartneyOp elk album van de gevierde Liverpudlian is minstens één liedje te vinden dat de stabiele langdurige liefde viert. Zo bevat McCartneys solodebuut uit 1970, toen hij net met zijn Linda getrouwd was, niet alleen The Lovely Linda, Momma Miss America, maar ook het bekende Maybe I’m Amazed.

Paul & Linda McCartney.jpgHoewel hij de moeilijkere kanten van het getrouwd-zijn niet helemaal schuwt, zoals in ‘We Got Married’ van Flowers in the Dirt uit 1998, vinden sommigen zijn ‘silly love songs’ toch te zoetsappig. Die mensen zijn dan echter vergeten dat in de liefde en in de muziek alles geoorloofd is – en dit dus ook.

hoes Red Rose SpeedwayEen van Macca’s mooiste huwelijksliedjes is wel My Love, van het Wings-album Red Rose Speedway uit 1973. Het begint zo:

And when I go away / I know my heart can stay with my love / it’s understood / It’s in the hands of my love / and my love does it good

Paul & Linda McCartney3Paul en Linda McCartney kregen het in die tijd aardig voor hun kiezen. Híj werd in de publieke opinie verantwoordelijk gehouden voor het uiteenvallen van The Beatles, zíj werd in de Britse media uitgemaakt voor yankee golddigger, en haar muzikale bijdrage aan Wings werd gefileerd. Hun relatie lijkt er alleen maar sterker door te zijn geworden:

And when the cupboard’s bare / I’ll still find something there with my love / It’s understood / it’s everywhere with my love / And my love does it good

Geen liefdestwijfel hier, geen onrustig verlangen, hoogstens verwondering over zoveel liefde. En die verwondering begint al plaats te maken voor een rotsvast vertrouwen.

hartMaar die tekst is misschien niet eens zo belangrijk. Luister maar eens naar de instrumentale versie van My Love op Standing Stone, het orkestwerk van Sir Paul uit 1997, een jaar voor Linda’s dood. Dan hoor je waar de kracht van dit goeie nummer zit: daar waar die bij McCartney altijd zit. In de melodie, die in het hoofd van de luisteraar blijft hangen en toch eeuwig fris klinkt. Die vertelt je ook zonder woorden dat het tussen jullie wel goed zit.

Het mooiste lied over vriendschap

May you never John MartynOntelbare liedjes zijn er gemaakt over de erotische of romantische liefde. En hoe weinig over de liefde die vriendschap heet. Uit het hoofd tel ik ze op de vingers van één hand: ‘Waiting on a friend’ (Stones), ‘Hello, Old Friend’ (Eric Clapton). ‘Old Friends’ (Simon & Garfunkel), ‘With a little help from my friends’ (Beatles) en ‘You’ve got a friend’ (Carole King). Oké, ik heb nog een vinger nodig – die is dan wel meteen bestemd voor het mooiste vriendschapslied dat ik ken: May You Never, van de Britse singer-songwriter John Martyn.

Het begint meteen al fantastisch. Vanuit het niets, ondersteund door een enkele akoestische gitaar, glijdt Martyns omfloerste stem het nummer in:

‘May you never lay your head down, without a hand to hold / May you never make your bed out in the cold / You’re just like great strong brother of mine / And you know that I love you true.’

John MartynAlsof zijn lied zelf een wapen is om zijn broeders tegen alle onheil te beschermen. De tegendraadse troubadour (1948-2009) zorgt er tegelijk voor dat het lied niet klef wordt: hij weet dat vriendschap pas iets betekent als niet iedereen jouw vriend is (‘You never talk dirty behind my back and I know that there’s those that do’) en dat elk geluk in een oogwenk kan verkeren in zijn tegendeel:

‘May you never lose your temper, if you get in a bar-room fight / May you never lose your woman overnight.’

John Martyn elektrische gitaarJohn Martyn was een rusteloze ziel, die zijn vernieuwende folk mengde met uiteenlopende stijlen als dub, rock en jazz. Hij had ook een donkere melancholische inslag, worstelde met drugs en drank en had naar eigen zeggen moeite om ‘hoofd en hart’ in balans te houden. Misschien is het veelzeggend dat hij zijn vrienden in het refrein van ‘May You Never’ een opdracht meegeeft die, zoals bij levenslessen meestal het geval is, evenzeer aan de afzender zelf gericht lijkt:

‘Please won’t you please won’t you bear it in mind: / Love is a lesson to learn in our time / Please won’t you please won’t you bear it in mind for me.’

220px-JohnMartyn‘May You Never’ doet wat alle goede folksongs doen: mensen verbinden, over de eeuwen of andere grenzen heen. Zodat we toch iets mogen begrijpen van ons raadselachtige bestaan, en we ons begrepen en gekoesterd kunnen voelen. Dit nummer is daarmee ook een prachtig statement om, zoals ik onlangs mocht ervaren, tijdens een feest met vrienden live te laten weerklinken. Hou dat alsjeblieft in gedachten.