Maand: juni 2018

Uit m’n bubbel – latin

kaart zuid midden amerikaDe kop van deze blogpost is een ietsie-pietsie misleidend. Want hoewel ik het meest luister naar singer-songwriters en ouderwets-goeie soul, dringt er al geruime tijd muziek uit Zuid- en Midden-Amerika inclusief de Cariben door in mijn bubbel. En in de jaren 80 zong ik nota bene in een latinrockband. Maar afgezien van reggae besteedde Goeie Nummers er tot nog toe weinig aandacht aan. Ten onrechte.

Celia Cruz en Tito Puente nog vrij jongDaarom vandaag een paar namen, en dan om te beginnen maar meteen die van de grootsten: percussionist-bandleider Tito Puente en zangeres Celia Cruz. Ergens in de jaren 90 zag ik de peetvader en -moeder van de mambo en de salsa samen in een grote festivaltent op de Dam in Amsterdam – een spetterend optreden dat ik nooit zal vergeten. Inmiddels zijn beiden helaas niet meer onder ons.

De toptijd van de SalsaEn een jaar of wat geleden presenteerde de Volkskrant de cd-verzamelbox De Toptijd van de Salsa, samengesteld door jazz-expert Koen Schouten: vijf wereldplaten uit de jaren 60 en 70 van Eddie Palmieri, Ray Barretto, Willie Colón & Rubén Blades, Héctor Lavoe en de Fania All Stars. Voor mij was die Cubaans-Amerikaanse kruisbestuiving die salsa heet toen nog totaal onbekend en nieuw. En totaal top.

Maite HonteléHedendaagse salsa –  ook heel tof – wordt onder meer gemaakt door Afrikando, Issac Delgado en de half-Nederlandse trompettiste Maite Hontelé.  Tik die namen in YouTube of Spotify en ga luisteren. Aan het weergaloze Pasaporte van Alexander Abreu en Havana D’ Primera mag je überhaupt niet voorbijgaan – ook niet als je ‘gewoon niet zoveel met latin en salsa hebt’ – dan heb je maar even gewoon wel wat met latin en salsa!

corazonDe reden waarom het hier bij Goeie Nummers ondanks al dat moois bijna nooit over latin gaat: ik spreek maar twee woorden Spaans. Corazon is hart en amor liefde, verder kom ik niet. Daarom luister ik naar die merengues, rumba’s, mambo’s, cumbia, son enzovoort alsof het te gekke dansbare instrumentale jazz is waarin ook de stemmen instrumenten zijn. Muziek waaraan je je met lijf en leden overgeeft en je hoofd thuislaat. Heerlijk.

Dias Latinos2Volgend weekend kun jij dat allemaal ook gaan doen! Van vrijdag 29 juni tot en met zondag 1 juli vindt in mijn woonplaats Amersfoort  festival Dias Latinos plaats. Drie dagen live-muziek, dans, vervoering, de rest. De meeste namen op het programma zeggen me net zoveel als de teksten van de liedjes. En dat maakt dus helemaal niets uit.

 

Foute artiesten in je platenkast

kamer met veel muziekHun portretten hingen in je jongens- of meisjeskamer aan de wand, hun albums stonden in je kast. Je bewonderde ze, zette ze op een voetstuk en nam dat geïdealiseerde beeld meestal verder met je mee. En als dan op een gegeven moment uitkomt dat je popheld een mens is met al te menselijke of zelfs ronduit nare eigenschappen, kan dat hard aankomen.

John LennonVerschillende artiesten kwamen in de loop der tijd in opspraak: Phil Spector (machtswellust, moord), U2 (belastingontwijking), James Brown, Ike Turner, John Lennon, Lindsey Buckingham, R. Kelly (sexueel en huiselijk geweld), Boef (vrouwonvriendelijke uitspraken) en Dotan (trollen). Uitsluitend mannen trouwens, ik ken geen vrouwelijke artiesten die zich aan dit soort dingen schuldig hebben gemaakt.

de Volkskrant - logoWat doet zoiets met je waardering voor de muziek van die gevallen helden? Kun je er nog met een goed gevoel naar luisteren of knaagt er toch steeds iets? Journaliste Esma Linnemann gaf een tijdje geleden in de Volkskrant een inkijkje in haar worsteling met dit vraagstuk, onder de kop ‘Mijn platenkast staat vol met verkrachters en moordenaars, maar ik blijf de muziek luisteren’.

pijlen 2Linneman richt haar pijlen niet op individuele artiesten en hun songteksten, maar op het systeem waarvan ze onderdeel zijn: de muziekindustrie, een branche waarin grote ongelijkheid tussen mannen en vrouwen bestaat. Maar er is ook een andere reden waarom ze weigert de ‘foute mannen’ uit haar muziekbeleving te verbannen: geniale muziek overstemt nu eenmaal alles.

James Brown 4En daarmee pakt de journaliste wat mij betreft het probleem bij de strot. Want als je de artiest verwerpt, verlies je ook zijn muziek. En dat wil je niet. Daarvoor is de muziek je gewoon te dierbaar. Om die reden trek ik zelf het liefst een dikke streep tussen artiest en werk: ik wil zo min mogelijk van ze weten. Dat is natuurlijk wel een beetje laf, en bovendien: aan sommige feiten kun je helemaal niet onttrekken.

Brian Wilson 2Maar waar trek je vervolgens de grens? Wat vergeef je een artiest en wat niet? Zelfdestructie (een Amy Winehouse, een Keith Richards, een Brian Wilson) kan nog wel door de beugel, daar doe je verder niemand kwaad mee (als je de schade aan hun omgeving even negeert). En dingen als diefstal, vandalisme, kleinzieligheid of achterbaksheid kan ik meestal ook nog wel vergeven (het zijn tenslotte rocksterren). Bovendien: een grote artiest heeft wel iets meer vrijheid dan een mindere, toch?

standbeeld popartiestJe merkt het wel, er is flink wat gedraai nodig om dit popliefhebbersdilemma op te lossen. We willen onze muziek gewoon niet kwijt. Punt. En misschien komt dat gedraai ook doordat we ons een beetje medeplichtig voelen. Wanneer de artiest als mens van zijn sokkel tuimelt, komt dat toch deels doordat wij hem er zelf op hebben gehesen, met alle torenhoge verwachtingen van dien.

Nana AdjoaEen van de remedies tegen deze tweestrijd is het opkomen voor gelijkheid in de rockindustrie. Zoals vorige week gebeurde op muziekfestival Best Kept Secret in Hilvarenbeek. Daar bestond de lineup voor de helft uit vrouwen – een unicum in festivalland. Hoewel ik niet zo warmloop voor quota en ik ook niet geloof in garanties tegen het Kwaad, kan een vrouwvriendelijker klimaat allicht een stuk helpen. En dat een quotum de kwaliteit en originaliteit geenszins in de weg hoeft te zitten, bewijzen bijvoorbeeld de BKS-acts Warpaint en Nana Adjoa. Goeie artiesten voor in je platenkast.

 

Moet het album doormidden?

Bob LefsetzHiphopartiesten als Kaye West en Pusha T. brachten onlangs albums van iets meer dan twintig minuten uit. Een kwestie van luiheid of gebrek aan creativiteit? Zeker niet, betoogt de spraakmakende Amerikaanse muziekblogger Bob Lefsetz: het is gewoon slim – en helemaal van deze tijd.

geldHoewel wij popliefhebbers vooral geïnteresseerd zijn in magische liedjes en halfgoddelijke artiesten, weten we allemaal dat rock-‘n-roll ook gewoon een business is. En ook dat die business door technologische ontwikkelingen in de laatste decennia behoorlijk is opgeschud. Eerst door de enen en nullen, toen door het branden en peer-to-peer sharen en ten slotte het streamen.

Donald Fagen hoes The NightflyWat we ons vaak niet realiseren, is dat de technologie altijd al heeft bepaald hoe we naar muziek luisteren. Dat het Perfecte Popliedje (Penny LaneGod Only Knows) zo’n drie minuten duurt, en het Klassieke Album (The Nightfly, Sgt. Pepper) ongeveer veertig, is namelijk geen metafysisch of natuurlijk gegeven, maar het gevolg van een technische toevalligheid. Meer muziek paste er gewoon niet op een grammofoonplaat(je). (Hoe Bob Dylan er toch regelmatig bijna een uur op wist te persen is een verhaal apart, daarover een andere keer meer.)

niet geboeidDe compact disc bood vanaf de jaren 80 meer ruimte. Dat hebben we geweten. Less is more was nog niet uitgevonden. Vaak stond er, vooral in de beginperiode, zo’n vijftig tot tachtig minuten muziek op het schijfje. Het maakte vooral duidelijk dat niet elk liedje beter wordt als je het langer maakt en dat niet elke oprisping van een artiest de weg naar het publiek zou moeten proberen te vinden.

haastige spoedNu het streamen de muziekbusiness voor een groot deel heeft overgenomen, houden veel artiesten toch nog vast aan de oude vertrouwde albumlengte. Niet handig, zegt Lefsetz. Mensen hebben geen tijd meer om zo lang achter elkaar te luisteren. Twintig minuten, dat lukt nog wel., en dan kun je je vrienden toch laten weten dat de nieuwe plaat van die coole artiest echt te gek is. Met dit korte format kan de artiest bovendien geregeld weer de vluchtige aandacht van het moderne poppubliek trekken.

hoes ziggy stardustAls deze trend doorzet, wordt het tijd om inwendig afscheid te nemen van het album zoals we het altijd hebben gekend. Maar kun je je voorstellen dat een Berlin of een Ziggy Stardust evenveel impact zou hebben als ze half zo lang zouden duren? Kunnen dat soort Grote Albums dan überhaupt nog gemaakt worden?

gebroken lpMaar de strijd om het definitieve albumformat voor de 21e eeuw is nog niet beslecht. Want ondertussen is ook het vinyl aan een behoorlijke comeback bezig. Vlak de  lp nog niet uit. Ik ben benieuwd hoe dat gaat aflopen. Niet de popindustrie maar het publiek heeft tenslotte het laatste woord. Hoe denk jij over een album van twintig minuten – of minder? Mogen we dat nog een album noemen?

Albumverjaardag – Songs for Beginners

hoes Songs for Beginners van Graham Nash47 is geen jubileumgetal, maar de verjaardag van Songs for Beginners, dat verscheen op 28 mei 1971mag wat mij betreft elke keer gevierd worden. De bescheidenheid die uit de titel sprak maakte de critici mogelijk blind voor de pure klasse van Graham Nash’ solodebuut, maar terugkijkend en -luisterend moet je constateren dat het in al zijn eenvoud en directheid gewoon een meesterwerk is. Een uniek breakupalbum ook.

The HolliesNash, geboren in 1942 in Noord-Engeland, maakte eerst furore in de popgroep The Hollies. In 1969 stak hij over naar de VS. Daar hoopte hij zich bij nieuwe vlam Joni Mitchell te voegen en nieuwe muzikale wegen in te slaan, aangestoken door de sfeer van vrijheid en creativiteit die  aan de Amerikaanse westkust heerste.

CSNYIn een recent BBC-interview verhaalt Nash hoe een taxi hem vanaf het vliegveld naar het huis aan Lookout Mountain Avenue in Los Angeles bracht – het huis dat hij later met CSNY zou vereeuwigen in Our House op hun klassieker Déjà Vu. De Brit verwachtte daar alleen Mitchell aan te treffen, maar David Crosby (ex-The Byrds) en Stephen Stills (ex-Buffalo Springfield) waren er ook, experimenterend met wat nieuwe zelfgeschreven liedjes. Toen de drie mannen hun stemmen een kwartier later magisch lieten samenvloeien was zijn teleurstelling snel vervlogen. De rest is popgeschiedenis.

1974_joni_mitchellHet huis in Laurel Canyon was een idylle: twee jonge getalenteerde mensen die onder de Californische zon musiceerden, elkaar liefhadden en vrienden ontvingen. En het kon dus ook niet blijven duren. In juni 1970 verbrak Mitchell de relatie, Nash achterlatend met een gebroken hart. Zij zou over hem zingen in nummers als ‘My Old Man’ en ‘River’ van haar klassieker Blue. Nash maakte Songs for Beginners.

hoes dubbelelpee Crosby Nash low res bijgesnedenHet was een van de eerste albums die ik als puber kocht, de helft van een dubbelelpee – de andere helft was David Crosby’s solodebuut If I Could Only Remember Your Name. Totaal contrasterende platen: Crosby’s uitgesponnen acid-folkstukken tegenover de elf kraakheldere ambachtelijke popsongs van Nash. Er zaten heel wat weken zakgeld in die dubbelaar, maar hij was het waard.

CSNY2Het bijzondere van Songs for Beginners: het is een breakup- en doorstartplaat ineen. Je voelt Nash’ diepe pijn, maar ook de veerkracht van een working class Brit die zichzelf uit het moeras omhoog trekt: Someone is gonna take my heart, Noone is gonna break my heart again, zingt hij in het intrieste én glorieuze I Used To Be A King, met bovenaardse pedal steel van Jerry Garcia (Grateful Dead). En op de dag dat de relatie met Mitchell definitief stukliep schreef hij het ontwapenende Simple Man, en speelde het diezelfde avond nog live met CSNY.

hoes Military MadnessNash weet zich op het album omringd door fantastische muzikanten die zich volledig inleven in zijn songs. Dat moet ook hebben geholpen. Luister naar het hartverscheurende Sleep Song. Of naar Military Madness, de nog immer actuele protestsong die zo heerlijk meebrult. En verwonder je erover dat uit zulke ellende zoiets moois kan ontstaan.