The Beatles

Ik ben hier HEEL onzeker over – Help!

artikel Volkskrant 18 dec 2018 kwetsbare vloggersIn de Volkskrant van afgelopen dinsdag buigt journalist Haro Kraak zich in een mooi artikel over een recent fenomeen onder populaire vloggers of influencers: ze laten op YouTube en andere sociale media hun kwetsbare kant zien. Onzekerheid, worstelingen en depressies komen in de plaats van het perfecte plaatje van een succesvol bestaan dat tot dusver de norm was. ‘De toverwoorden van deze trend zijn kwetsbaarheid, eerlijkheid en openhartigheid,’ schrijft Kraak. ‘Die echtheid is wat de – veelal jonge – volgers het liefst willen zien.’

omslag We zijn nog nooit zo romantisch geweestOnlangs las ik het oogopenende boek We zijn nog nooit zo romantisch geweest (Lemniscaat, 2016) van filosoof en journalist Hans Kennepohl. Daarin gaat het ook al over authenticiteit. De auteur laat zien hoe achttiende-eeuwse schrijvers als Rousseau en Goethe de ideeën van de Romantiek in het publieke debat brachten. De kern van die nieuwe ideeën: de mens is van nature goed, elk mens is uniek, emotie staat boven ratio, avontuurlijkheid boven het accepteren van de status quo. Authenticiteit (trouw zijn aan jezelf) geldt als de allerhoogste waarde.

hippiebusDie romantische opvattingen, betoogt Kennepohl, zijn in de loop van de eeuwen steeds dominanter geworden. Vooral vanaf de sixties, als gevolg van de welvaartsgroei en de ontkerkelijking.

Door dit boek kreeg ik een heel nieuw beeld van mezelf. Ik bleek veel romantischer te zijn dan ik had gedacht. Oei. Dat maakte me in eerste instantie HEEL onzeker – maar ik zag meteen ook verbanden die me eerder ontgingen, in tv-reclames en maatschappelijke discussies – en ook in de popmuziek. Daar greep ik me dankbaar aan vast.

BeatlesThe Beatles waren dé trendsetters van de sixties en maakten zelf ondertussen ook een stormachtige ontwikkeling door. Vertegenwoordigden de Fab Four misschien de groeiende invloed van de romantiek in de westerse samenleving? En werden ze tijdens hun bijna tienjarige bestaan ook steeds romantischer? Help – dit zijn grote vragen waarop ik helemaal geen antwoord heb. Toch maak ik hier graag een beginnetje.

hoes Help!Vanaf 1962 veroverden The Beatles de wereld met hun inventieve en opgewekte liedjes. Een paar jaar later begonnen ze nadrukkelijk met hun muziekstijl te experimenteren. En met hun teksten. Nummer 1-hit Help! uit 1965 is daarvan het meest sprekende voorbeeld.

Waar liedjes als From Me to You en I Want to Hold Your Hand nog de gangbare cliché’s van de liefde opvoeren, kent Help! een radicaal andere toon:

‘When I was younger so much younger than today / I never needed anybody’s help in any way / But now these days are gone, I’m not so self assured / Now I find I’ve changed my mind and opened up the doors’

kurt cobainHier is iemand aan het woord die geen moeite doet om de schone schijn op te houden. Het door John Lennon geschreven en gezongen nummer toont existentiële angsten en doet dat onverbloemd. Zwakte wordt omgezet in sterkte. Lennons tenor is zowel krachtig als gekweld, een onweerstaanbare combinatie die later zou terugkomen bij verder zo uiteenlopende zangers als Kurt Cobain, Ray Lamontagne en Amy Winehouse.

logo Rolling StoneIn een interview met popmagazine Rolling Stone noemde Lennon in 1970 Help! een van zijn meest ‘echte’, niet ‘op bestelling’ geschreven Beatles-liedjes, en vanwege het eerlijke karakter ook een van zijn favoriete. Help! is authenticiteit in optima forma. De recente trend van openhartige kwetsbaarheid bij vloggers begon ruim een halve eeuw geleden bij de vier jongemannen uit Liverpool. En hoe origineel die ook waren  – ze hadden het weer van Goethe en Rousseau.

Zo, dat lucht op, ik heb alles weer op een rijtje. Ik kan er weer tegenaan!

Het einde van het intro

Sam Smith‘Spotify killed the song intro’, kopte de NRC onlangs omineus, met een vette knipoog naar Video Killed The Radio Star van The Buggles uit 1980. Wat is er aan de hand? Liedjes in de hitparade openden vroeger met gemiddeld 20 seconden instrumentale muziek om sfeer en decor voor het ophandenzijnde drama op te bouwen. Anno 2017 is dat nog maar amper 5 seconden, blijkt uit recent onderzoek van de Ohio State University. Artiesten als DJ Khaled en Rihanna (‘Wild Thoughts’) en Sam Smith (‘Too good at goodbyes’) dringen zich zelfs binnen enkele tellen bij je op met hun verhaal.

platenspelerOorzaak is natuurlijk weer Spotify en andere streamingdiensten. Artiesten moeten meteen de aandacht van de luisteraar pakken, anders kunnen ze het vergeten. Waar de luisteraar vroeger helemaal naar de platenspeler moest lopen om de naald ‘met veel gevoel’ naar het volgende trackje te brengen of naar de cd-speler om het knopje in te drukken, kun je tegenwoordig met een achteloos swipe-je door naar het volgende nummer op de playlist.

deur intrappenDie ontwikkeling is op zich begrijpelijk, maar het is tegelijk ook best triest dat die artiesten allemaal zo lomp met de deur in huis moeten vallen. Waar blijft zo de intimiteit en het vertrouwen tussen de artiest en de fan? Inderdaad. Foetsie. En deze teloorgang komt, zoals eerder besproken, bovenop die van de fade-out en die van de unieke menselijke zangstem door die vermaledijde autotune.

BeatlesToch is het te gemakkelijk om ons door treurnis te laten overweldigen. Een intro als dat van ‘Hotel California’ of Papa Was A Rolling Stone zullen we weliswaar niet zo gauw meer tegenkomen, maar ook in de goeie ouwe tijd had je al liedjes die met bijzonder weinig omhaal begonnen. The Beatles deden dat bijvoorbeeld in ‘She Loves You’, ‘All My Loving’ en A Hard Days Night – mede omdat een singletje destijds maximaal 2.34 minuut mocht duren.

Joe Jackson met saxofoon 2Joe Jackson, in een later tijdperk, kon er ook wat van. Breaking Us In Two (1982) geeft je minder dan 1 seconde om je geestelijk open te stellen voor zijn liefdesperikelen. ‘Happy Ending’ (1984) minder dan 4 seconden. In Love at First Light (2003) sta je als luisteraar zelfs al op 2 seconden achterstand als het nummer nog moet beginnen.

Clint Eastwood2Ik geloof dat het Clint Eastwood was die in een van zijn westerns zei: ‘It’s not the gun, it’s the man behind the gun.’ Zo is het ook met intro’s. De voorbeelden van Beatles en Jackson laten zien dat het helemaal niet erg hoeft te zijn als artiesten met de deur in huis vallen. Het gaat erom met wat voor deur ze dat doen en op welke manier. En natuurlijk om wat ze daarna zoal te vertellen hebben.

tipHeb je een tip voor een mooi of bijzonder ‘met-de-deur-in-huis-intro’? Deel hem hier op Goeie Nummers!

5 argumenten tegen de Stones

Stones recentWaar je ook kijkt of luistert, overal worden The Rolling Stones tegenwoordig op een huizenhoog voetstuk gezet. In het tv-programma Zomergasten prezen auteurs Peter Buwalda en Annejet van der Zijl de oude rockers de hemel in, afgelopen zaterdag zong cabaretier Hans Teeuwen hun lof in Volkskrant Magazine. Onlangs onthulden twee min of meer toevallige tafelgenotes me ook nog dat Mick Jagger voor hen het toppunt van woeste aantrekkingskracht was. Waarom zijn die Rollende Stenen opeens voor iedereen het einde? Bij mij roept deze massale verering een duiveltje wakker. Hij komt met vijf goede redenen om een hekel aan Stones te hebben:

  1. hoes SatisfactionDe Stones zijn in wezen imitators. Ze ontleenden hun naam aan een nummer van bluesgigant Muddy Waters en werden beroemd door zwarte Amerikanen na te doen. De legendarische mondharmonicaspeler Sonny Boy Williamson gaf als commentaar: ‘Those English boys, they want to play the blues real bad. And they do – real bad.’
  2. Mick & Keith (of ‘keef’, zoals fans de onverbeterlijke piraat schijnen te noemen) hebben in hun tijd een paar onverwoestbare krakers geschreven. Ik noem een Satisfaction, een Tumbling Dice, een Hand of Fate. Helaas, sinds Miss You (1978) staat het duo creatief gezien vrijwel droog.
  3. Dat kan niet gezegd worden van de bankrekening van de band. Door eindeloos te blijven touren strijken de heren astronomische bedragen op. Zo verpesten ze de markt voor jonge artiesten die nog wel iets te melden hebben en een bescheiden boterham willen verdienen. ‘Roll Over, Jagger-Richards’, zou ik de miljonairs willen toeroepen.
  4. BeatlesDe Beatles en de Stones zijn sinds jaar en dag communicerende vaten. Lof voor de een gaat ten koste van de ander. En het waren John, Paul, George en Ringo die met z’n viertjes binnen tien jaar de popmuziek van kleur, gezicht en gedaante deden veranderen. De Stones pakken tegenwoordig dus de eer die de Fab Four in feite toekomt.
  5. Dan het belangrijkste: Mick Jagger heeft een reputatie-issue van formaat. Ooit zei hij meermaals dat hij liever dood zou zijn dan op zijn vijfenveertigste nog ‘Satisfaction’ te zingen. Hoe kunnen we hem dan nu nog geloven als hij ‘Angie, I still love you baby’ of iets anders zingt?

logo StonesIedereen die zich op een feestje of borrel wil onderscheiden met een tegendraadse popmening kan hier vrijelijk uit putten. Je kunt natuurlijk ook laten horen waarom de Stones wél een plaats op de Olympus verdienen.

Fantastische misverstanden

Eric Clapton 4Vorige week schreef ik in Goeie Nummers dat het – in tegenstelling tot wat we zelf vaak denken – vrijwel onmogelijk is om niet naar liedteksten te luisteren. In reactie daarop vertelden mensen me dat sommige goeie nummers voor hen onverteerbaar werden toen ze de inhoud ervan tot zich door lieten doordringen, zoals bij ‘Right Next Door’ van Robert Cray of ‘Wonderful Tonight’ van Eric Clapton.

Sommige mensen willen sowieso niet weten waar de teksten van hun favoriete nummers precies over gaan. Ze vinden het fijn om de ruimte tussen wat ze wel en niet begrijpen op te vullen met hun eigen interpretatie. Als je het nummer helemaal begrijpt, verliest het dat hele speciale dat bij jou hoort.

Wrong wayNog een stap verder gaat het als je iets domweg verkeerd verstaat. Soms heeft dat te maken met het nummer zelf: een stukje tekst is zo moeilijk te verstaan dat hele volksstammen het verkeerd begrijpen, zonder het door te hebben. Want je hersens willen er in zo’n geval automatisch voor zorgen dat de tekst voor je eigen verstand toch klopt. En zo krijgt het tekstfragmentje een heel andere betekenis dan bedoeld. Dit noemt men een mondegreen, in het Nederlands ook wel een Mama appelsap.

Jimi Hendrix 2Er zijn verschillende websites aan dit fenomeen gewijd. Op Infographic.nl vind je een aantal hilarische voorbeelden. Zoals bij Adèle: ‘Should I give up or should I just keep chasing pavements’ (penguins). Of Jimi Hendrix: ‘Excuse me while I kiss the sky’ (kiss this guy) uit ‘Purple Haze’. Bij The Beatles wordt ‘the girl with kaleidoscope eyes’ al gauw the girl with colitis goes by (‘Lucy In The Sky With Diamonds’)

non non rien n'a changéHoe slechter je een taal kent, hoe meer kans natuurlijk op mooie misverstanden. Als kind zong ik enthousiast mee met ‘Non Non Rien N’a’Changé van Les Poppys. Ik was ervan overtuigd dat de regel toet-toet a kont u nwee iets met een auto en billen te maken had, twee zeer interessante onderwerpen voor een achtjarige jongen. Het was toch wel een teleurstelling toen mijn vader me de werkelijke betekenis van het nummer uitlegde.

Heb jij ook een mooi voorbeeld van een fraai creatief misverstand dat je wilt delen? Laat het los op Goeie Nummers!

Covers die het origineel doen verbleken

trompetIn het vorige bericht in Goeie Nummers haalde ik een beetje uit naar artiesten die bij hun eigen nummers te veel leunen op hun inspiratiebronnen. Sorry. Vandaag steek ik dan maar de loftrompet over mensen die expliciet het werk van anderen naspelen. Meester-coveraars. Artiesten die een lied volledig naar zich toe trekken, het zich helemaal eigen weten te maken. Soms verdwijnt het origineel zelfs in de schaduw van hun cover. Een paar voorbeelden.

joe cockerJoe Cocker maakte With A Little Help From My Friends van The Beatles onsterfelijk. In de oorspronkelijke versie blijven Lennons prikkelende vragen door het huppelende ritme steeds luchtig. Wat doet Cocker? Hij wijzigt niet alleen de cadans, maar laat de vragen stellen door een soulkoortje en geeft zelf met zijn machtige strot de antwoorden, als een gekwelde held in een Griekse tragedie. Van ironisch commentaar naar existentiële oerkreet.

E,W&FIn 1978 haalden de mannen van Earth, Wind & Fire ook een nummer van de Fab Four flink door de wasstraat. Zozeer dat je het in eerste instantie nauwelijks herkent. Hun retestrakke funk & jazz-behandeling met spetterende blazers brengt de verborgen groove van Got To Get You into My Life heel verrassend naar boven. Songwriter McCartney was zeer te spreken over deze versie.

adeleAdele waagde zich op haar debuutalbum 19 uit 2008 aan een nummer van een andere rocklegende. Met succes: ze tilt Dylans Make You Feel My Love uit 1997 naar grote hoogten. De verschillen tussen de twee versies zijn niet zo opvallend als bij de twee andere covers, maar de Britse zangeres geeft het nummer maximale emotionele impact, door de fraaie melodie en akkoorden extra te benadrukken. En ze heeft natuurlijk ook een Stem.

stralenDe aanpak van deze covers is heel verschillend, maar ze maken alle drie dat je verwonderd bij jezelf denkt: wat een goed nummer, ik had nooit gehoord dat dit er ook nog in zat. Ken jij andere covers die de originele uitvoering ook zo doen verbleken en tegelijk het liedje extra laten stralen? Deel je tips op Goeie Nummers!