covers

Coveren volgens Angélique

Lean On Me van José JamesWie een nummer van een andere artiest covert, heeft de keuze uit twee tegenovergestelde posities – dicht bij de artiest of dicht bij zichzelf. De coveraar probeert óf de essentie van het origineel te vangen, zoals José James vorig jaar deed met het werk van Bill Withers, óf trekt het oorspronkelijke werk juist helemaal naar zich toe, zoals soulzangeres Bettye LaVette met haar Dylan-coveralbum Things Have Changed, ook vorig jaar.

Angelique KidjoVorige week luisterde ik naar Celia, het nieuwe album van Angélique Kidjo. Hierop covert de Beninese zangeres, die het marxistische regime in haar land in 1983 ontvluchtte, de muziek van de Cubaans-Amerikaanse salsa-koningin Celia Cruz (1925-2003), eveneens een banneling. Het levert een spetterende plaat op, mede door het ritme-tandem met bassiste Meshell Ndegeocello en de legendarische Fela Kuti-drummer Tony Allen. Luister maar eens naar La Vida Es Un Carnaval (of naar het origineel, ook niet mis). Of luister naar de Cruz-klassieker Quimbara, dat bij Kidjo een fascinerende afro-groove meekrijgt. (meer…)

Het gewicht van een luchtbel

hoes Scratch My Back van Peter GabrielEen cover heeft altijd een altruïstische en een egoïstische kant. Enerzijds is het een eerbetoon aan de oorspronkelijke maker, anderzijds wordt er ook goede sier gemaakt met andermans werk. De titel van Peter Gabriels cover-album Scratch my back uit 2010 maakt een spelletje van die tweeslachtigheid.

So van Peter GabrielPeter Gabriel (Woking, VK, 1950) werd bekend als de extravagante frontman van progrockband Genesis in de jaren 70 (toen dat genre nog gewoon symfonische rock heette). Solo scoorde hij in de jaren daarna grote hits als ‘Solsbury Hill’, Sledgehammer en ‘Don’t Give Up’: zelfgeschreven, meestal nogal sombere rocknummers met afro- en funkinvloeden.

hoes and I'll Scratch YoursOp Scratch My Back slaat de eigenzinnige Brit voor het eerst aan het coveren. Het album bevat een selectie van het werk van oudere en jongere artiesten – van David Bowie, Neil Young, Lou Reed en Randy Newman tot Elbow, Bon Iver, Arcade Fire en Radiohead. Gezien de albumtitel kon een antwoord niet uitblijven. In 2013 kwam and I’ll scratch yours uit, een album waarop de gecoverde artiesten op hun beurt elk een nummer van Gabriel onder handen nemen.

single The Boy in the Bubble van Paul SimonMet Scratch My Back geeft Gabriel zijn collega’s stuk voor stuk een aai over de bol door hun nummers door zijn eigen persoonlijke wasstraat te halen: zijn licht-hese, klaaglijke stemgeluid staat centraal, begeleid door sobere modern-klassieke orkestratie. Een mooi voorbeeld is zijn behandeling van Paul Simons The Boy in the Bubble, de openingstrack van diens succesalbum Graceland uit 1986.

Paul Simon elektrische gitaarVan Simon is bekend dat hij zijn diepgravende teksten vaak op bedrieglijk luchtige muziekjes plaatst, zoals bij You Can Call Me Al, ook van Graceland. Peter Gabriel maakt hier slim gebruik van deze dubbele bodem: hij ontdoet ‘The Boy in the Bubble’ van zijn ogenschijnlijke lichtheid door het nummer sterk te vertragen en van heel van ballast te ontdoen: geen drums, bas, gitaren en accordeon meer; alleen zang, piano en wat minimale orkestklanken.

hoes The Boy in the Bubble van Paul SimonEn wat een effect heeft dat. Ongelooflijk. Nooit geweten dat dat nummer zo’n fraaie melodie heeft, denk je. En zo’n intrigerende tekst ook. Over een jongen in een luchtbel. Ja, zo heet het nummer natuurlijk. Wat eenzaam eigenlijk. Maar wat nog meer? Je wordt gedwongen helemaal opnieuw naar het nummer te luisteren. Of misschien wel voor het eerst echt.

woestijnEn dan blijkt het uitbundige lied onder meer te gaan over de onstuitbare technologische ontwikkelingen die ons leven op de hele planeet ingrijpend beïnvloeden: ‘These are the days of miracle and wonder’. Over de verwarring die dat oplevert. Over geweld ook, over droogte en natuurrampen, over miljonairs die de wereld regeren. En uiteindelijk over troost, als in een wiegelied: ‘Don’t cry, baby, don’t cry’.

Peter GabrielDe verdienste van Peter Gabriel is dat hij de luisteraar de zwaarte laat voelen die Simon onder de vrolijke en dansbare Afrikaanse klanken had verstopt. Hoe hard die troost nodig is, bijvoorbeeld. Dit is coveren met een hoofdletter C. Voor wie meer wil weten, op YouTube staat een docu van een paar minuten waarin Gabriel en zijn muzikale partners over de keuze voor dit nummer vertellen.

duikenEn mocht je dieper in de tekst van The Boy in the Bubble willen duiken, lees dan deze boeiende interpretatie op het blog Every Single Paul Simon Song, waarin alle liedteksten van de Amerikaanse singer-songwriter door een onderzoekende fan op intelligente wijze onder de loep worden genomen. Voor als je even uit je eigen bubbel wilt komen.

Coveren uit weemoed

bachWe zijn zo gewend geraakt aan popartiesten die hun eigen liedjes zingen, dat we bijna vergeten dat dat in de muziek allesbehalve gewoon is. In de klassieke muziek worden veel oude stukken steeds opnieuw uitgevoerd door steeds weer nieuwe musici, steeds net even anders. En in de jazz is het gemeengoed om standards van decennia geleden tot leven te wekken door ze al improviserend binnenstebuiten te keren of ondersteboven te houden.

BeatlesTot de jaren 60 was het ook in de popmuziek eerder regel dan uitzondering om stukken van anderen te zingen. Bing Crosby, Frank Sinatra, Elvis Presley, ze werkten allemaal zo. Maar in het decennium van Beatles, Stones en Beach Boys werd popmuziek langzaam serieus. Het werd kunst. En daar hoorde authenticiteit bij. Serieus te nemen artiesten schreven hun eigen liedjes. Wie alleen uitvoerend bezig was, kwam lager op de ladder te staan. En dat is best gek. Want artiesten die in staat zijn om de (verborgen) schoonheid van een liedje volledig naar boven te halen, zijn bijzonder waardevol – en behoorlijk schaars.

bonnie-raitt-3Joe Cocker is zo iemand. Hij trok onder meer ‘With A Little Help From My Friends’ (The Beatles) en ‘Ruby Lee’ (Bill Withers) overtuigend naar zich toe. Bonnie Raitt kan het ook. Met haar soepele, licht-hese alt maakte ze prachtige liedjes als ‘You Can’t Fail Me Now’ (Loudon Wainwright III) en Dimming of the Day (Richard Thompson) nog mooier dan ze al waren.

sweet-en-hoffsEen nummer coveren kan iets hebben van ‘dat kan ik ook’, of ‘dat kan ik beter’, maar het is tegelijk altijd een eerbetoon. Dat horen we ook bij het onverwachte koppel Matthew Sweet en Susanna Hoffs. De voormalige powerpop-prins en de ex-Bangle hebben het coveren zo’n beetje tot hun handelsmerk gemaakt. Op drie albums, getiteld Under the Covers Vol. 1, Vol. 2 en Vol. 3 (uit 2007, 2009 en 2013) laten ze hun niet geringe talenten los op hun favoriete nummers uit de jaren 60, 70 en 80.

hoes-under-the-covers-vol-2Het cover-duo kiest vooral voor melodieuze nummers met licht-gruizig, fraai gitaarwerk. Nummers van Dylan, Young, Beatles, Velvet Underground, Bowie, Fleetwood Mac, The Faces, R.E.M., Tom Petty en The Smiths. Vol. 3, gericht op het decennium waarin beide artiesten zelf hun carrière begonnen, bevat ook wat minder bekende tracks.

hoes-under-the-covers-vol-3Met hun afwijkende, maar fraai bij elkaar passende stemmen blijven Sweet en Hoffs dicht bij de oorspronkelijke versies. Ze zoomen in op wat die liedjes zo tijdloos en geliefd maakt. Luister maar eens naar hun live-versie van Neil Youngs Cinnamon Girl. Of naar Roxy Musics More Than This, waarbij de toetsen en galm van het origineel gelukkig wel wat zijn ingetoomd. Alles aan deze drie albums ademt oprechte liefde voor de liedjes – en weemoed om een tijdperk dat voorbij is. Ik ben benieuwd wanneer Vol. 4 uitkomt, en of ze deze lijn kunnen doortreken naar de jaren 90. Check ‘em out.

Covers die het origineel doen verbleken

trompetIn het vorige bericht in Goeie Nummers haalde ik een beetje uit naar artiesten die bij hun eigen nummers te veel leunen op hun inspiratiebronnen. Sorry. Vandaag steek ik dan maar de loftrompet over mensen die expliciet het werk van anderen naspelen. Meester-coveraars. Artiesten die een lied volledig naar zich toe trekken, het zich helemaal eigen weten te maken. Soms verdwijnt het origineel zelfs in de schaduw van hun cover. Een paar voorbeelden.

joe cockerJoe Cocker maakte With A Little Help From My Friends van The Beatles onsterfelijk. In de oorspronkelijke versie blijven Lennons prikkelende vragen door het huppelende ritme steeds luchtig. Wat doet Cocker? Hij wijzigt niet alleen de cadans, maar laat de vragen stellen door een soulkoortje en geeft zelf met zijn machtige strot de antwoorden, als een gekwelde held in een Griekse tragedie. Van ironisch commentaar naar existentiële oerkreet.

E,W&FIn 1978 haalden de mannen van Earth, Wind & Fire ook een nummer van de Fab Four flink door de wasstraat. Zozeer dat je het in eerste instantie nauwelijks herkent. Hun retestrakke funk & jazz-behandeling met spetterende blazers brengt de verborgen groove van Got To Get You into My Life heel verrassend naar boven. Songwriter McCartney was zeer te spreken over deze versie.

adeleAdele waagde zich op haar debuutalbum 19 uit 2008 aan een nummer van een andere rocklegende. Met succes: ze tilt Dylans Make You Feel My Love uit 1997 naar grote hoogten. De verschillen tussen de twee versies zijn niet zo opvallend als bij de twee andere covers, maar de Britse zangeres geeft het nummer maximale emotionele impact, door de fraaie melodie en akkoorden extra te benadrukken. En ze heeft natuurlijk ook een Stem.

stralenDe aanpak van deze covers is heel verschillend, maar ze maken alle drie dat je verwonderd bij jezelf denkt: wat een goed nummer, ik had nooit gehoord dat dit er ook nog in zat. Ken jij andere covers die de originele uitvoering ook zo doen verbleken en tegelijk het liedje extra laten stralen? Deel je tips op Goeie Nummers!