2020

Beste Curtis,

Curtis Mayfield 2Allereerst: sorry dat ik je nu pas schrijf in plaats van twee weken geleden, op 27 december 1999, precies 25 jaar na je vertrek naar de pophemel. Een moeilijk afscheid was het, negen jaar na het bizarre ongeluk in New York toen een lichtbalk precies op je nek terechtkwam en je bijna totaal verlamd raakte. Laten we het daar niet meer over hebben.

Traveling SoulNiet dat alle moeilijke dingen nu van tafel zijn. Ik ben nog een beetje in shock na het lezen van jouw levensverhaal, zoals opgetekend door je zoon Todd in Traveling Soul. The Life of Curtis Mayfield. Mijn beeld van jou is gekanteld en nog niet tot stilstand gekomen. Ik realiseer me dat ik je minder goed kende dan ik dacht, en dat je anders was dan ik dacht. En niet per se beter.

Mijn oude beeld was dat van een strijdlustige en wijze soulman. En deels klopte dat beeld ook wel: als zanger, gitarist en liedjesschrijver was je een moedige artiest die recht deed aan de positie van zwarte Amerikanen. Iemand die in zijn subtiele funk- en soulliedjes steeds de verbinding zocht. Maar achter de schermen, privé en zakelijk, zag ik nu een wispelturige, gesloten en overheersende figuur die het vertrouwen van de mensen die het dichtst bij hem stonden  vaak beschaamde. Een vreemde tegenstelling.

curtis op een veldJe zoon vertelt het allemaal, het goede en het minder goede, gesteund door jouw eigen adagium ‘telling it like it is’ – dus daar kun je moeilijk bezwaar tegen maken. Het minder goede: je egoïstische gedrag ten opzichte van vrienden en familie, je ontrouw, je koppigheid en je blinde vlekken. Het goede: je verantwoordelijkheidsgevoel voor je drie gezinnen en tien kinderen, en vooral de karrenvracht prachtige songs die je op 57-jarige leeftijd achterliet, met een hoopvolle boodschap die ook vandaag de dag nog steun geeft.

tweelingenTodd verklaart de tegenstrijdigheden deels uit je sterrenbeeld (Tweelingen), je karakter (eenzelvig, net als je moeder) en je straatarme jeugd in het zwarte getto van Chicago, op school ook nog eens gepest met je donkere huidskleur, geringe lengte en grote vooruitstekende tanden. Toch blijft het confronterend om te lezen hoe de gevierde zanger van liedjes als We Gotta Have Peace en We’re A Winner achter de schermen helemaal niet zo vredelievend was. Ik kan het moeilijk rijmen allemaal.

450px-USA_Map_1864_including_Civil_War_DivisionsOké, ik heb gemakkelijk praten. De druk zal vaak enorm zijn geweest. Door je eigen demonen, je prestatiedrang, de omstandigheden ook. Toen je in 1969 het nummer Choice of Colors uitbracht vonden zwarte militante activisten het nummer te lief, te onderdanig. Maar This Is My Country, waarin je stelde dat jouw land evenzeer aan afro-amerikanen als euro-amerikanen toebehoort, kon je in het Zuiden niet eens live spelen. In zo’n samenleving, waarin de belangrijkste politici en zwarte leiders werden vermoord, kun je het eigenlijk niet goed doen. En toch bleef je dat proberen. Omdat een echte artiest zichzelf niet kan verloochenen.

amenDe enige plek waarin je helemaal thuis was, was in je liedjes. Liefst alleen, met je gitaar op schoot, notitieblok bij de hand. Of anders in de kloosterachtige omgeving van een opnamestudio. Het beste van jou zit in je muziek. Misschien is bij alle grote artiesten zo, de liedjes zijn de beste versie van henzelf. Van People Get Ready en I’m So Proud, dat je met je maten van The Impressions maakte, tot Move On Up en Freddy’s Dead uit de jaren 70. Nummers die tot op de dag van vandaag rondzingen, bij hiphop-artiesten en soulliefhebbers wereldwijd. Amen.