Top 2000

Guilty pleasure – Gilbert O’Sullivan

Gilbert O'SullivanIn het kader van de Guilty Pleasures – muziek die we heimelijk en ondanks de smaakpolitie mooi vinden – kwam ik  eerder al uit de kast met Neil Diamond, ABBA, Randy Crawford en Chris Rea. Gilbert O’Sullivan past mooi in dat rijtje.

Gilbert O'Sullivan met pet aan pianoIn het begin van mijn popliefhebbersbestaan, begin jaren 70, was O’Sullivan nauwelijks van AVRO’s Toppop en uit de Top 40 weg te slaan: een slungelig type achter een piano, ouderwets gekleed, aanvankelijk altijd met een pet op het hoofd. Hij zong fijne liedjes die zich vast in je hoofd nestelden, zoals Clair, Get Down, Matrimony en Alone Again (Naturally).

Gilbert O'Sullivan4 met pianoIn de tweede helft van de jaren 70 werden O’Sullivans fijnzinnige klanken verdreven door het geweld van punk en new wave. Hij verdween snel van het poptoneel en kwam – in elk geval bij mij – buiten gehoorsafstand terecht. Maar onder de radar bleven zijn liedjes natuurlijk bestaan, dat is het mooie van muziek. En een paar weken geleden tijdens de Top 2000 hoorde ik het mooi-melancholieke Nothing Rhymed weer – gelukkig ook door anderen nog niet vergeten.

hoes Clair Gilbert O SullivanToen ik daarna een verzamelalbum van O’Sullivan ging beluisteren, met deels onbekende liedjes, was ik verbaasd. Net als bijvoorbeeld bij The Beatles klinkt zijn werk van veertig jaar geleden namelijk nog steeds uitermate fris. Hoe kan dat? Oké, er is natuurlijk het aangenaam-nasale stemgeluid, dat enigszins doet denken aan Graham Nash, en de smaakvolle productie met blazers en strijkers – maar er moet meer aan de hand zijn.

piano1Zijn stijl doet denken aan Harry Nilsson, The Carpenters, Billy Joel, Ben Folds, Elton John, dat soort artiesten. Mensen die hun muziek niet, zoals veel andere popartiesten, op de gitaar componeren maar op de piano, waarop je gelijktijdig verschillende melodieën kunt spelen. Ook bij hen hoor je het soort verrassende akkoordenwisselingen en melodieën die O’Sullivans liedjes kenmerken – en die je weinig aantreft bij de gitarist-liedjesschrijvers.

Gilbert O'Sullivan nuEen zoektocht op het web bracht daarna aan het licht dat O’Sullivan nog steeds actief is in de muziek. Zo maakte hij vorig jaar nog een album met de bekende producer Ethan Johns, kortweg getiteld Gilbert O’Sullivan. Op dat nieuwe album, te vinden op Spotify, hoor je al zijn kwaliteiten gewoon terug. Allang niet hip meer, en in popland inmiddels bijna zo zeldzaam als een neushoorn in Afrika. Zonde, want de huidige hitparade staat vol liedjes die ritmisch prima in orde zijn, maar qua melodie is het huilen met de pet op. De hitparade kan best een injectie O’Sullivan gebruiken.

De waan van de muziek

top 2000 nog eensVorige week ging Goeie Nummers over het heilzame proces van verdwalen, thuiskomen en verbinden dat de NPO Radio 2 Top 2000 jaarlijks bij luisteraars oproept. En ik bleek nog niet klaar met dat onderwerp. Zo werd ik op de laatste dag van de Top 2000 getroffen door een citaat van een mede-luisteraar die de lijst ‘een fotoboek van mijn leven’ noemde, vanwege de herinneringen die liedjes kunnen oproepen.

zweven luchtballonWant die kant zit óók aan de ‘lijst der lijsten’: het intro van een liedje is vaak al genoeg om je in een fractie van een seconde terug te voeren naar een episode uit je leven. Plotseling ben je terug op een  bepaalde plek, een situatie, en voel je weer wat je toen voelde. Wonderlijk. En door de niet-chronologische volgorde van de Top 2000 gaat dat met tussenpozen: je zweeft over muziek heen waar je niet veel mee hebt, om weer te landen op liedjes die voor jou geladen zijn met betekenis.

zundappBij Karma Chameleon van de Culture Club uit 1983 – mijn derde studiejaar – zat ik ineens weer samen met m’n huisgenoten naar MTV te kijken op de enige tv die we rijk zijn – bier, chips, gezelligheid en pasverworven vrijheid allemaal bij de hand. In The Year 2525 van Zager & Evans uit 1969: ik ben terug in Goor (Twente), waar de grote broer van een vriendje dit nummer afspeelt en vervolgens I Put A Spell On You van CCR. Dat was niet spannend maar gewoon eng – maar die broer had dan ook al een Zündapp. En zo ging het verder, met paardensprongen door mijn persoonlijke verleden.

zwartepietAfgelopen weekend wees Volkskrant-redacteur Arie Elshout in de column The Big Picture op nog een ander aspect van de Top 2000. Elshout had last van eindejaarsblues, schreef hij, en van het duidingsvermoeidheidssyndroom (DVS): geen enkele opgewonden analyse van maatschappelijke problemen meer kunnen verdragen. Hij vroeg zich vertwijfeld af of zijn beroepsgroep de dingen niet groter maakt dan ze zijn. Zijn remedie voor de laatste dagen van het jaar: de radio afstemmen op de Top 2000 – en daarna weer fris het nieuwe jaar in.

hangmatWant zo is het ook: alle ingewikkelde kwesties waarmee je in de media of daarbuiten wordt geconfronteerd, lossen op zodra je in de cocon van de ‘lijst der lijsten’ stapt. Je droomt weg, discussieert over dingen die niet van wezenlijk belang zijn (is Bohemian Rhapsody echt het beste nummer ooit?) of je verheugt je op het moment dat jouw favoriete nummer aan de beurt is. Je denkt even nergens meer aan. De waan van de muziek is een perfecte manier om even te ontsnappen aan de waan van de dag.