singer-songwriter

Nick Drake – Five Leaves Left

Five_Leaves_LeftEr zijn flink wat  klassieke albums die dit jaar hun gouden jubileum vieren. Een daarvan is Five Leaves Left, het debuutalbum van singer-songwriter Nick Drake. Destijds, in de zomer van 1969, bracht de verstilde folkpop van de melancholieke Brit (1948-1974) niet meer dan een kleine rimpeling in de vijver teweeg: een paar ongeïnspireerde recensies, lage verkoopaantallen. Ook de twee albums die Drake daarna maakte, Bryter Layter (1971) en Pink Moon (1972), deden weinig.

Nick_Drake_(1971) of 1969Na zijn vroegtijdige dood in 1974, aan een overdosis pillen, werd Drake postuum een cultartiest, gekoesterd in een kleine kring van gelijkgestemde romantisch-gekwelde zielen. Zelf leerde ik zijn muziek kennen via een bevriende muzikant, een fan die bijna even introvert en zwaarmoedig was als zijn idool. Maar in 2000 vond de muziek van de Britse zanger-gitarist opeens een groot publiek nadat Volkswagen de titeltrack van Pink Moon in een reclamefilmpje gebruikte om een van hun modellen te promoten. Het kan verkeren. (meer…)

Ontsnapt aan de jaren 80

zwart gatIk weet niet hoe het met jou zit, maar voor mij waren de jaren 80 een groot zwart gat. Muzikaal gezien dan. Verdwenen was de intimiteit van de singer-songwriters van begin jaren 70, verdwenen was ook de rebelse energie van de Britse punk en new wave van daarna. In de plaats kregen we onpersoonlijke acts met veel gespeeld drama – denk Rick Astley, Duran Duran, Ultravox, The Human League, Simple Minds, Orchestral Manoeuvres in the Dark.

synthesizerWie de popgeschiedenis vanaf de jaren 50 snel aan zich voorbij laat trekken, zal tussen 1980 en 1990 stuiten op een merkwaardige wereld die geheel in zichzelf opgesloten lijkt te zijn: absolute leegte, ingepakt in dikke lagen pathos, met synthesizers, kunstmatige galm en knallende drums uit een kastje. Geen wonder dat die muziek vanaf 1 januari 1990 al meteen gedateerd klonk.

Led ZeppelinNou waren de doomy eigthies niet alleen moeilijk voor popfans zoals ik, ook topacts als The Rolling Stones, Joni Mitchell, Paul Simon, Stevie Wonder, Led Zeppelin en Paul McCartney zaten met de handen in het haar. Goeie nummers leken uit, flutmuziek was in. Zelfs Bob Dylan raakte in die jaren de weg  kwijt.

Tracy_Chapman_-_Tracy_ChapmanEn toch, ergens in die donkere hopeloze jaren drong af en toe een lichtstraaltje door. Eerst, in 1985, Suzanne Vega met haar Marlene On The Wall. De Newyorkse singer-songwriter bewees dat popmuziek zich nog steeds kon vernieuwen. Een jaar later ontweek Paul Simon de tijdgeest – en de culturele boycot van Zuid-Afrika – met zijn aanstekelijke album Graceland. En twee jaar later drong het kleinste én krachtigste lichtstraaltje van allemaal de verduisterde kamer binnen: Tracy Chapman, met haar klassieker Fast Car.

Tracy ChapmanMet haar ontwapenende glimlach vertegenwoordigde de jonge zwarte zangeres in haar eentje zo’n beetje alles wat de jaren 80 ontbeerden: onschuld, oprecht engagement, een aan de folk- en gospeltraditie herinnerend stemgeluid. En ook eindelijk weer: een gewone, onvervormde akoestische gitaar. Chapman was het licht aan het eind van de tunnel: na haar kwamen tal van (vrouwelijke) singer-songwriters op die de geest van de jaren 60 en 70 deden herleven, zoals Nanci Griffith, Michelle Shocked, Sheryl Crow, Jeff Buckley, Elliot Smith en vele anderen daarna.

Bob DylanIn hun kielzog hervonden ook veel van de Groten hun elan. Bonnie Raitt herpakte zich in 1989 met Nick of Time. In datzelfde jaar stelde MTV Unplugged het liedje weer centraal, met fijne gevolgen voor onder meer Neil Young, Eric Clapton en Sting – en hun fans. Ook Bob Dylan kwam in 1993 eindelijk uit zijn eighties-depressie, met het volledig akoestische World Gone Wrong.

snelle autoEn het zou me niets verbazen als de kiem van die wederopstanding werd gezaaid in 1992, tijdens het concert ter ere van Bobs 30-jarige albumcarrière, waarbij tal van collega-artiesten acte de présence gaven. Want wie stond daar tussen al die coryfeeën? Inderdaad, de bescheiden singer-songwriter die een paar jaar eerder de boze jaren 80 vaarwel had gekust met een liedje over een snelle auto waarmee zij en haar geliefde aan de uitzichtloosheid konden ontsnappen.

Het mooiste lied over vriendschap (2)

hoes Anchorage van Michelle ShockedEen vriendschap in stand houden als je ver bij elkaar vandaan woont, is best lastig. En helemaal als jouw leven en dat van je vriend of vriendin totaal verschillende kanten op zijn gegaan en het contact al begint te verwateren. Dit was voor singer-songwriter Michelle Shocked (Dallas, Texas, 1962) evenwel de startsituatie voor een prachtig autobiografisch lied: Anchorage.

hoes Short Sharp Shocked van Michelle ShockedIn deze folksong, van Shockeds debuutalbum Short Sharp Shocked (1988), schetst de zangeres eerst hoe ze een brief naar Texas stuurt om het bijna verloren contact met een oude vriendin te herstellen (‘I walked across that burning bridge’) en tot haar verrassing een brief terugkrijgt vanuit de hoofdstad van Alaska.

Anchorage, Alaska vanuit zeeTerwijl de getokkelde gitaar en het orgeltje een nostalgische sfeer oproepen, geeft ‘Anchorage’ vervolgens op informele correspondentietoon een beeld van heden en verleden van de twee vriendinnen, de een (‘Chel’) nu een ‘skateboard punk rocker’ in New York, de ander getrouwd en moeder van twee kinderen, inmiddels woonachtig in de koude verlatenheid van Anchorage. Als buitenstaanders krijgen we via allerlei details een zeldzaam inkijkje in hun leven en hun vriendschap, via allerlei details die iets universeels zeggen.

woman power‘Anchorage’ is een nummer dat zich leent voor meerdere interpretaties. Dat valt op te maken uit de discussie op de blog van Tony Shaw, een Britse literatuur- en muziekliefhebber. Voor Shaw is ‘Anchorage’ puur een feministische protestsong: Shocked wil ons laten voelen dat het geïsoleerde leven van de vriendin in Anchorage, verhuisd voor een betere baan van haar man Leroy, tweederangs is.

bruidsfoto3Anderen zien het minder zwart-wit. Want wie bepaalt dat het leven van een huisvrouw onbevredigend is? En dat de vriendin zich de titel en melodie van Chel’s liefdeslied op haar bruiloft niet meer kan herinneren, impliceert dat meteen dat de liefde tussen de echtelieden ook verdwenen is? Vergezocht.

kaart AlaskaFeit is dat het vrije leven van ‘Chel’ in New York de vriendin doet terugverlangen naar hun wilde ‘rock-‘n-roll days’ van weleer, en haar met haar eigen bestaan confronteert. Twijfel en klinken door in de manier waarop ze als een soort doorgeefluik fungeert om Chel bij haar huwelijk te betrekken: ‘Leroy says hello / Leroy says send a picture / Leroy says keep on rocking girl’.

huisvrouwMaar als je goed luistert weet je ook dat dit geen pure protestsong kan zijn. Je hoort vooral solidariteit en vertrouwdheid tussen de twee vrouwen: de vriendin weet dat Chel haar dilemma’s begrijpt en weet dat Chel weet dat zij dat weet. En ze beziet haar eigen situatie met zo’n mengeling van realiteitszin, spijt en zwart-droge humor – ‘I sound like a housewife / Hey Chel, I think I’m a housewife’ – dat jij ook weet: tussen deze twee is de vriendschap belangrijker dan een oordeel over de keuzes van de ander.

Michelle Shocked met gitaar en lang haarEn zo zit ‘Anchorage’, met zijn vriendelijke aflopende baslijn en opgewekte gitaartokkel, onderhuids vol spanning en twijfel – en warmte. Het maakt het tot feministische protestsong en ode aan de vriendschap tegelijk – een van de fraaiste in de geschiedenis van de popmuziek.

Het mooiste Paaslied

David OlneyWeinig singer-songwriters bewegen zich zo soepel door tijd en ruimte als David Olney (Providence, Rhode Island, 1948). De relatief onbekende Amerikaanse troubadour beziet zijn tijdgenoten met empathie of milde spot, maar neemt zijn publiek net zo gemakkelijk mee naar het Parijs van de Eerste Wereldoorlog of het Hollywood van de roaring twenties. Of naar het Midden-Oosten van het begin van onze jaartelling.

hoes van Deeper Well van David OlneyIn Jerusalem Tomorrow, van het album Deeper Well uit 1989, kruipt Olney in de huid van een charlatan die van het ene naar het andere woestijnstadje trekt om zogenaamde wonderbaarlijke genezingen te demonstreren: lammen weer laten lopen, blinden het licht in de ogen teruggeven, dat werk.

Concurrentie-analyseHij is echt een vakman, laat de wonderdokter ons weten, maar de laatste tijd wil het niet meer zo vlotten. Wat hij ook probeert, het publiek laat hem links liggen. Een succesvolle concurrent blijkt hem voor te zijn geweest. Een merkwaardige figuur: iemand die geen geld zou vragen voor zijn diensten, en die liefde predikt in plaats van hel en verdoemenis. Daar moet hij meer van weten:

I decide I’ll go and find him / And find out who’s behind him / He has everyone convinced that he’s for real / Well, I figure we can work some kind of deal / Well, he offers me a job and I say fine / He says I’ll get paid off on down the line

Kruisiging 2Inmiddels hebben we wel een idee om welke figuur het hier draait. Olney deelt het ons allemaal mee op de laconieke praattoon van iemand die – heel realistisch – geen enkel besef heeft van de historische gebeurtenis waarvan hij getuige is. Het maakt de tekst op een geestige manier dubbelzinnig. En ook in de slotregels speelt de zanger nog eens subtiel met onze voorkennis:

Well, I guess I’ll string along / Don’t see how too much can go wrong / As long as he pays my way I guess I’ll follow / We’re headed for Jerusalem tomorrow

Emmylou Harris 2Hier past alleen nog een slotakkoord. Maar voor wie meer wil, luister hier naar de fraaie, gevoeliger gezongen uitvoering van Emmylou Harris uit 1993. Zalig Pasen.

Kippenvel – ‘Motherland’ van Natalie Merchant

Where in the hell can you go / Far from the things that you know / Far from the sprawl of concrete that keeps / Crawling its way about 1,000 miles a day?

hoes Motherland van Natalie Merchant.pngMet deze lange, geladen vraag begint Motherland van Natalie Merchant (Jamestown, NY, 1963). In de volgende strofe komen daar nog ‘this wasteland’, ‘this terrible place’, ‘the bottomless, cavernous greed’ bij. Woorden vol weerzin jegens de (kapitalistische) maatschappij. En dat allemaal op de lieflijke klanken van een walsje, met akoestische gitaar, accordeon, banjo en andere traditionele folk-instrumenten.

nine eleven.png‘Motherland’ staat bol van dit soort tegenstellingen. Het gelijknamige album kwam uit in november 2001, twee maanden na 9/11. Hoewel de opnames al twee dagen voor de aanslagen op de Twin Towers waren afgerond, werd het door T-Bone Burnett geproduceerde album er onvermijdelijk mee geassocieerd. Daarvoor waren de politieke standpunten van de voormalige leadzangeres van 10,000 Maniacs ook te bekend. En leek de toon van haar muziek ook nadrukkelijk aan te sluiten bij alle emoties van die periode.

330px-nataliemerchant-2010De zangeres droeg het album op aan de slachtoffers van 9/11 en vertelde later hoe die gebeurtenis en de nasleep ervan de betekenis van het titelnummer voor haarzelf hadden veranderd: van een aanvankelijk wat escapistische oproep werd het een indringend, meer hoopvol pleidooi voor onschuld: ‘To be faceless, nameless, innocent, blameless, free’.

natalie_merchant_03-08-2016Bijna lijzig gezongen, met duidelijke zwarte gospel-ondertonen, kruipt ‘Motherland’ ongelooflijk dicht onder de huid. De coupletten zuigen je naar het troebele duister, het wiegelied-achtig refrein brengt je terug naar het licht, naar de geborgenheid van de kindertijd:

Motherland, cradle me, close my eyes / Lullaby me to sleep / Keep me safe, lie with me / Stay beside me, don’t go

boek-het-raadsel-van-de-muziek-andre-m-polsHet is een raadselachtig lied ook. Want wie is de ‘jij’ die de zangeres toezingt? Is dat de ‘five and dime queen’, ‘the shot gun bride’? En wat is de relatie tussen haar en de ‘ik’ van het refrein en het tussenstuk? Geen idee. Het maakt blijkbaar ook niet zoveel uit, ik krijg elke keer weer kippenvel als ik het hoor. Zoals veel echt goeie nummers laat ‘Motherland’ zich niet helemaal begrijpen. Muziek werkt op mysterieuze wijze.

 

Albumverjaardag – Good Old Boys van Randy Newman

hoes-good-old-boys-van-randy-newmanAfgezien van een uitstapje naar het Nederlandse Oosten verbleef Goeie Nummers deze zomer vooral in het Amerikaanse Zuiden. Ook vandaag nog even, met de 42e verjaardag van Randy Newmans Good Old Boys uit 1974.

New Orleans parasollen en muziekRandy Newman (1943), de grootste satiricus onder de popartiesten, neemt op zijn vierde studioalbum zijn landgenoten in de zuidelijke staten onder de loep. Onverwacht misschien voor een jood uit Los Angeles – een beetje alsof bij ons een atheïstische Amsterdammer opeens zijn pijlen zou richten op het volksdeel beneden de rivieren -, maar niet echt vreemd als je bedenkt dat Newmans moeder afkomstig was uit New Orleans en hijzelf er een deel van zijn jeugd doorbracht.

lester_maddox_georgia_governorStekeliger dan op Good Old Boys zul je het in de popmuziek niet gauw tegenkomen. In Rednecks, de openingstrack, krijgen zuid en noord er even ongenadig van langs. Newman schreef het nummer in reactie op een talkshow waarin de racistische gouverneur van Georgia, Lester Maddox, door het noordelijke studiopubliek al werd veroordeeld nog voor hij een woord had gesproken.

bord-birminghamDaarna komt het bekende ‘Birmingham’ (‘the greatest city in Alabam’’). Ook dat nummer is ongemakkelijk, omdat je niet precies weet wat je aan moet met deze oerdegelijke naïeve burgerman die zo trots is op zijn woonplaats, in die jaren toch de plek waar veel blanken de segregatie met bruut geweld in stand proberen te houden. En in ‘Louisiana 1927’ klinkt woede over de manier waarop de politieke elite met de historische watersnood in de zuidelijke staat omging – het lied werd niet voor niets veel gespeeld nadat orkaan Katrina in 2005 had huisgehouden in en om New Orleans.

toy-storyEn zo gaat het verder op dit donkere en absurdistisch-humoristische album. Newman, vanaf de jaren 80 ook succesvol als filmcomponist, dient ons het zuurs echter vakkundig met veel zoets toe. Hij zoekt de uithoeken van ragtime, pop, country en ballroommuziek op en voorziet zijn rauwe teksten van prachtige arrangementen.

randy-newman-jong-in-studio-met-orkestBovenal bevat Good Old Boys de mooiste liefdesliedjes die ooit op één album bij elkaar stonden: Marie, A Wedding in Cherokee County en Guilty. Liedjes waarin schuldbesef, medelijden, vergeving en oprechte liefde verwikkeld lijken in een strijd op leven en dood. De personages – afsplitsingen van de zanger, vul ik gemakshalve even in – weten hoezeer ze tekortschieten, maar durven toch voor zichzelf te pleiten. En doen dat op zo’n ontwapende manier dat je ze gewoon wil geloven – en vergeven.

randy-newman-closeHet karakter van dit album hangt ongetwijfeld samen met de persoonlijkheid van de schrijver, maar vooral ook met de onderhuidse woede die volgens velen sinds jaar en dag in het Amerikaanse Zuiden onder de oppervlakte sluimert. De manier waarop het persoonlijke en het politieke hier samenvallen, maakt Good Old Boys tot een van de meest interessante platen uit de popgeschiedenis.

Het mooiste fotolied

Loudon Wainwright III ca. 2005Wat kunnen foto’s toch wonderschone liedjes opleveren. Dat zagen we onlangs al bij singer-songwriter Guy Clark. Zijn collega Loudon Wainwright III doet daar zo mogelijk nog een schepje bovenop in The Picture (van History, uit 1992), waarin hij aan de hand van een veertig jaar oud familiekiekje de relatie met zijn zusje onder de loep neemt, met onder meer de onvergetelijke regels:

‘A brother needs a sister to watch what he can do / To protect and to torture, to boss around, it’s true / But a brother will defend her / For a sister’s love is pure / Because she thinks he’s wonderful / When he is not so sure.’

Nick Lowe jongPuur door mijn smaak van de dag moet Wainwright de prijs voor het mooiste fotolied echter afstaan aan Nick Lowe. Deze voormalige new-waver, die in de jaren ’70 een bescheiden hit scoorde met ‘I Love the Sound of Breaking Glass’, is de afgelopen decennia bezig geweest het waardig ouder worden in de popmuziek te perfectioneren. Van langharige Britse pubrocker transformeerde hij geleidelijk tot witgekuifde Amerikaanse rootscrooner, met zelfgeschreven liedjes die klinken alsof ze altijd al bestaan hebben. In Long Limbed Girl (van At My Age uit 2007) vangt Lowe feilloos het gevoel van weemoed dat opkomt bij de aanblik van een vergeelde romantische foto.

Nick LoweEerst toont hij ons het beeld van het slanke langbenige meisje met haar armen om hem heen. Lange tijd weggestopt in een la, toegedekt door de jaren, samen met de dwaasheid en verliefdheid van de jeugd. Daarna vraagt hij zich af – uiteraard zonder er werk van te maken – waar zijn oude vlam nu zou zijn, en of ze het geluk uiteindelijk gevonden heeft. En ondertussen laat de zanger het elegant aan de luisteraar over om te bedenken of dit lied inderdaad gaat over al het goede dat hij haar toewenst – of eigenlijk over zijn eigen vage hunkering naar die armen.

lowresBij al deze zoete herinneringen weet Lowe al te grote klefheid te vermijden. We worden bij de les gehouden met een uptempo calypso-achtige ritme, enkele onverwachte extra maten en puntige blazersriffjes. Zodat we ons graag door deze mijmering laten meevoeren en we aan het eind van het liedje, net als de zanger, graag zouden willen weten hoe het die jeugdliefde in de tussentijd is vergaan. En onwillekeurig gaan we vervolgens ook in onze eigen la met herinneringen op zoek naar oude foto’s.

Ken je andere goeie nummers die geïnspireerd zijn door foto’s? Aarzel niet om titel en artiest hieronder te posten. Ik ben benieuwd hoeveel van dit soort liedjes er te vinden zijn!

Het mooiste nostalgie-lied

JeugdsentimentHet woord nostalgie heeft vaak een wat negatieve bijklank, zeker in de popmuziek. Het is iets oubolligs en zinloos waaraan je niet moet toegeven, ‘want die tijd komt toch nooit terug’. Terugverlangen naar je jeugd noemen we niet voor niets ‘jeugdsentiment’. Maar een goed popnummer kan dat ietwat beschamende maar o zo herkenbare verlangen wel prachtig oproepen.

hoes New Moon Shine van James TaylorEen van de besten in dat genre is James Taylor. Al vanaf de tijd dat hij jong was, trouwens. De eerste platen van de singer-songwriter uit North Carolina (VS) zijn gevuld met folkliedjes vol heimwee en ander onvervulbaar verlangen als ‘Carolina In My Mind’ en ‘Country Road’. Op New Moon Shine uit 1991 staat zijn misschien wel mooiste nostalgie-nummer: Copperline.

Vanaf de eerste maten word je teruggevoerd in de tijd, of zelfs naar de tijd daarvoor: ‘Even the old folks never knew why they call it like they do / I was wondering since the age of two, down on Copperline’.

Taylor kinderenCopperline was een ruig gebied in de buurt van het stadje Chapel Hill in North Carolina waar Taylor met zijn broers en zus opgroeide: een landschap waarin slangen en hagedissen rondkropen en waar ook illegaal whisky en andere spiritualiën werden gestookt. Voor de jonge James was het een paradijs waar hij ‘s avonds na het eten stiekem in kon verdwijnen voor allerhande avonturen.

James_Taylor_-_Columbia jaren 70Copperline, vertelt de zanger in het tweede couplet, was ook de plaats waar hij een onverwachte kant te zien kreeg van zijn vader, de arts en docent Isaac Taylor: ‘One time I saw my daddy dance, watched him moving like a man in a trance. / He brought it back from the war in France, down onto Copperline.’ Op de een of andere manier is dit ook altijd het moment waarop de trance van de vader en die van het nummer, met zijn repetitieve cadans, op mij overslaat.

james taylor 5Maar, zoals het altijd lijkt te gaan met paradijzen, blijkt ook Copperline niet meer te zijn wat het was. Taylor keert er als volwassene terug, om te bemerken dat nieuwe prefab-huizen van multiplex het landschap van zijn jeugd hebben aangetast (‘Tore up and tore up good‘). Gelukkig is daar dan nog zijn geheugen om het oude Copperline terug te brengen naar het heden. En naar ons.

James_Taylor_at_TanglewoodHet nummer bevat veel autobiografische elementen, zoals de kreek bij het huis van de Taylors (Morgan Creek) en de hond Hercules. Maar ondanks deze details over onbekende plekken, dingen en mensen kunnen we ons uitstekend in deze wereld verplaatsen. Ik denk dat dat is omdat we uiteindelijk allemaal ons eigen Copperline hebben: dat moeilijk te beschrijven gevoel van avontuur en zorgeloosheid dat verbonden is met bepaalde plaatsen van je jeugd en dat je af en toe best weer zou willen hebben – al weet je dat het niet kan. Behalve in je herinnering. En in een nummer als ‘Copperline’.

De troubadour als ideale man

The Troubadour in LAHet is vast geen toeval dat singer-songwriters als James Taylor en Jackson Browne eind jaren 60 aan de Amerikaanse westkust hun carrière begonnen in nachtclub The Troubadour. Het archetype van de middeleeuwse dichter-zanger zit de zingende liedjesschrijver blijkbaar als gegoten, van Neil Young en Van Morrison tot Ed Sheeran en Ben Howard. Onlangs las ik zelfs over een ‘techno-troubadour’ die optrad tijdens het Amsterdam Dance Event.

220px-Perdigon_with_fiddleDe oorspronkelijke troubadour was een dichter-zanger aan Zuid-Franse hoven die zong over liefde of maatschappelijke onderwerpen, zichzelf begeleidend op luit, harp of draagbaar pijporgeltje. Tussen 1200 en 1965 zal er een romantische sausje over dat beeld heen zijn gegaan, maar afgezien van de adellijke setting en de elektrische versterking springen de overeenkomsten inderdaad snel in het oog.

220px-Gustave_dore_crusades_troubadours_singing_the_glories_of_the_crusadesDe belangrijkste overeenkomst is evenwel dat de middeleeuwse singer-songwriters met hun liederen over de hoofse liefde een nieuwe levenshouding vertegenwoordigden, een nieuw mannelijkheidsideaal, dat zich in de elfde en twaalfde eeuw geleidelijk over de hele hofsamenleving verspreidde. In de hoofse minne ‘neemt’ de man de vrouw niet zomaar, hij onderwerpt zich juist aan haar, hij ontwikkelt en cultiveert zijn verliefdheid, tot in het absurde toe: de liefde is bij voorkeur onvervuld, de geliefde onbereikbaar.

James TaylorVanaf daar is een directe lijn te trekken naar de sixties. Ook in die tijd is er van alles aan het verschuiven, waaronder de verhouding tussen de sexen. En wie vertegenwoordigen de bijbehorende nieuwe man beter dan de gevoelige singer-songwriters, met hun zelftwijfel en melancholie? James Taylor, Neil Young, Graham Nash, David Crosby – hun liedjes zijn hoofser dan hoofs. (Overigens worden de nieuwe idealen ook nadrukkelijk uitgedragen door Joni Mitchell, Carole King, Carly Simon en vele andere vrouwelijke artiesten -, maar daarover een andere keer.)

hoes Real Men Joe JacksonSindsdien trok er een schier eindeloze stroom Ideale Mannen aan ons voorbij. Na de fijnbesnaarde ridder kwam de oerman, de metroman, de ruwe bolster met blanke pit, de nerd – ja, die ook -, en wat dies meer zij. Bij elk daarvan kunnen we wel een exemplarische popartiest aanwijzen. Er was een troubadour met een scherp maatschappelijk oog voor nodig om al die verwarring raak te typeren. Al in 1982 vroeg Joe Jackson zich op muzikale wijze af hoe we tussen alle stereotypen en ideaaltypen de echte man nog van de Echte Man kunnen onderscheiden.

Je hebt gewoon geen keus

220px-Neil_Diamond_2Vorige week schreef ik over guilty pleasures. Artiesten die niet cool zijn maar waaraan je je gewonnen moet geven. Je wilt het niet maar je moet wel. Je hebt gewoon geen keus. En om dan maar met de deur in huis te vallen: Neil Diamond is voor mij zo’n guilty pleasure , een artiest waar ik stiekem altijd al van hield – en vanaf vandaag dus in alle openheid.

Neil Diamond vroeger in rood pakIn mijn tienerjaren – de jaren ’70 – was de Amerikaanse singer-songwriter buitengewoon populair en in mijn vriendenkring tegelijkertijd volkomen fout. Die kitscherige sound. Dat wijd openvallende shirt en dat donkerbruine stemgeluid waarvoor vrouwelijke fans kennelijk in katzwijm vielen. Bah.

oude lp hoes Neil DiamondDe waarheid is dus dat ik Neil Diamond (Brooklyn, New York, 1941) al die tijd eigenlijk erg goed vond. Bovenop een paar simpele standaard akkoorden hebben zijn nummers bijvoorbeeld steevast een originele melodie die als nieuw klinkt. Ze hebben sfeer, drama. Een slecht nummer heeft hij nog nooit gemaakt. Razend knap.

220px-RickRubinSept09Met de legendarische producer Rick Rubin, de man die onder meer de carrière van Johnny Cash weer tot leven blies, nam Diamond het afgelopen decennium een paar sterke, sobere platen op: Three Chord Opera, 12 Songs en Home before dark. Zonder de overdadige orkestraties van vroeger is Diamonds klasse nog duidelijker. Bijvoorbeeld in ‘Save Me A Saturday Night’, ‘Delirious Love’ of ‘I’m On To You’ (alle drie van 12 Songs uit 2005). Luister maar.

hoesje Song Sung BlueIk was een jaar of 10 toen ik Diamonds ‘Song Sung Blue’ voor het eerst hoorde. Er zat zo’n huppel in die ook toen al allesbehalve cool was, maar ik vond het nummer meteen mooi. En nu, bij terugluisteren, hoor ik pas hoe magisch het is. ‘Song sung blue, everybody knows one’, ik hou ook erg van liedjes waarin onze universele menselijke aard bezongen wordt, de dingen waarin we elkaar herkennen. Zo, dan is die er ook maar meteen uit. Hier zijn de cruciale tekstregels, die ik onlangs voor het eerst bewust tot me nam:

Song sung blue / Everybody knows one / Song sung blue / Every garden grows one / Me and you are subject to the blues now and then / But when you take the blues and make a song / You sing them out again / Funny thing, but you can sing it with a cry in your voice / And before you know, start to feeling good / You simply got no choice