Graceland

Bedevaart naar het zebrapad

abbey roadTerwijl een politieagent het verkeer even tegenhield, schoot fotograaf Iain Macmillan snel zes plaatjes van vier mannen die een zebrapad overstaken. Gisteren was het precies vijftig jaren geleden dat deze shoot voor de iconische hoesfoto van de laatste echte Beatles-plaat plaatsvond, en fans waren dan ook van heinde en ver toegestroomd om dit jubileum op Abbey Road te vieren.

GracelandTalloze mensen hadden zich de afgelopen decennia al op het legendarische zebrapad laten vereeuwigen, en daarin lijkt Abbey Road op Elvis Presley’s Graceland of op het Parijse kerkhof Père Lachaise, waar mensen al sinds de jaren 70 samenkomen bij het graf van de jonggestorven  Jim Morrison. En op tal van andere plekken die door popfans worden aangedaan. (meer…)

You Can Call Me Al – Paul Simon

hoes single You Can Call Me Al‘You Can Call Me Al’. Hitsingle van Paul Simon uit 1986. Afkomstig van zijn succesalbum Graceland. Koddig videoclipje met Chevy Chase. En natuurlijk dat catchy riffje: Páá PaPa Pá, Páá PaPa Padá. Onlangs hoorde ik het nummer voorbijkomen op de radio, en ik vroeg me af of dit luchtige deuntje misschien een dubbele bodem bevat. Paul Simon (Newark, New Jersey, 1941) verstopt in zijn bedrieglijk opgewekte muziek immers wel vaker ingewikkelde of sombere hersenspinsels.

‘You Can Call Me Al’ geeft daarvoor inderdaad wel een paar aanwijzingen. In het eerstes couplet zien we een man die kennelijk in een midlife-crisis zit: ‘A man walks down the street / He says, Why am I soft in the middle now? / The rest of my life is so hard!’ Hij voelt zich eenzaam en verloren: ‘My nights are so long! / Where’s my wife and family? / What if I die here?’ Existentiële vragen zonder antwoord, maar het blijft verteerbaar door de nonchalante praat-zang en de absurde woordkeuze: ‘Don’t want to end up a cartoon, in a cartoon graveyard’.

Dan komt het  refrein: ‘If you’ll be my bodyguard, / I can be your long lost pal! / I can call you Betty, / And Betty, when you call me, / You can call me Al!’ Dit raadselachtige toneelstukje lijkt een oplossing te bieden. Maar wat betekenen die nieuwe namen, die lijfwacht en die verloren kameraad voor de problemen van de man?

Paul Simon (ca. 2010)Een tipje van de sluier wordt opgelicht door een anekdote uit Paul Simons persoonlijke leven. De zanger en zijn toenmalige echtgenote Peggy verschenen eens op een feestje waar de gastheer hen per abuis aanzag voor het echtpaar ‘Al’ en ‘Betty’. Simon tilt dit alledaagse voorval in ‘You Can Call Me Al’ naar een ander niveau: als de gast en de gastheer/vrouw afspreken hun bestaande naam en identiteit te vergeten, kunnen ze allebei nieuwe rollen aannemen. De verrassende deal geeft ruimte: we kunnen helemaal opnieuw beginnen, zonder de ballast van het verleden. Geen gekke oplossing voor iemand in een mid-life crisis.

In het derde couplet komt er nog iets anders bij. De man bevindt zich hier in een vreemd land, wellicht in de Derde Wereld. Hij is onthand omdat hij de taal niet spreekt, geen ruilmiddel tot zijn beschikking heeft. In deze onzekere situatie gaan de ogen van de man weer open. In die onbekende wereld, met zijn nieuwe beelden, klanken en geuren krijgen de dingen om hem heen plotseling weer betekenis. Hij ontwaart ‘angels in the architecture’. Sterker nog, deze nieuwe wereld brengt hem verlossing: ‘Amen, Hallejulah’.

Als je dan het refrein er weer bij betrekt, lijkt de zanger in dit ogenschijnlijk luchtige liedje zelfs een voorstel te doen voor een nieuwe verhouding tussen Noord en Zuid, rijk en arm, blank en zwart: de rijke landen beschermen de arme met hun macht en geld (bodyguard), en in ruil daarvoor wordt de ontheemde westerse blanke weer opgenomen in de mensengemeenschap (long lost pal). Dan kunnen ze allebei weer met een schone lei beginnen. Of zie ik er nu te veel in?

hoes GracelandDat is mogelijk, maar ik denk het niet. Paul Simon heeft de grote maatschappelijke en existentiële thema’s nooit geschuwd. Bovendien was hijzelf ten tijde van Graceland  het middelpunt van een felle controverse over de omgang met de apartheid in Zuid-Afrika. Nee, ik ben ervan overtuigd dat ‘You Can Call Me Al’ gewoon gaat over de menselijke existentie, wedergeboorte, verlossing en een nieuwe wereldorde. Páá PaPa Pá, Páá PaPa Padá.

 

Help Assen en Tilburg over de brug

WNew Orleans parasollen en muziekat je van ver haalt, is lekker. Lekkerder dan wat je al kent. Iets onbekends heeft kennelijk exotische toverkracht. Ook in de popmuziek. Want ook wij, muziekliefhebbers van de Lage Landen, vinden muziek van ver weg doorgaans aantrekkelijker dan Hollandse kost. Zeker als het uit de VS komt.

Ik doe daar zelf lustig aan mee, maar het is natuurlijk niet helemaal eerlijk. We lopen weg met een Amerikaan die Californië als het Beloofde Land ziet of met iemand die diepzinnige gedachten krijgt door een bezoek aan Graceland in Memphis, Tennessee. Maar waarom kan dat wel, terwijl een Nederlander die zingt over Assen of Tilburg kan rekenen op louter hoon of medelijden? Wat hebben Assen en Tilburg ons misdaan dat er geen gloedvol lied over ze wordt geschreven?

Ik heb er wel een verklaring voor. Wij popliefhebbers vinden de combinatie geloofwaardig en exotisch gewoon het fijnste. Een geloofwaardige illusie, waarachter een diepere waarheid schemert. In het Engels is daar een mooie uitdrukking voor: suspension of disbelief. Een liedje werkt wanneer je je ongeloof even kunt uitstellen, wanneer je je er zolang het duurt aan kunt overgeven. En daar wringt het met die Nederlandse steden – denk ik. Het loflied op Assen of Tilburg botst gewoon te snel met de realiteit. Door een bezoekje of herinnering aan een van die twee steden. Het lukt je niet om je ongeloof uit te stellen.

Maar er is meer. Om een stad als New Orleans zijn allerlei mythes heen gebouwd. Het is de bakermat van blues en jazz, smeltkroes van invloeden uit alle windstreken. The Big Easy ademt en wasemt muziek, zwarte magie en erotiek uit al z’n poriën. Maar ook in Assen en Tilburg en al die andere buitengewone Nederlandse provinciesteden zijn ongetwijfeld mysteries en onontdekte schoonheid te vinden. We hoeven die alleen maar naar boven te halen. Zo kunnen die Nederlandse steden een verdiende plek in onze verbeelding krijgen. Ik wil me daar hard voor gaan maken. De lezers van dit blog komen vast en zeker uit alle uithoeken van Nederland. Wie helpt me om die mythes rondom Nederlandse steden te verzamelen?