Pharrell Williams

Beter goed gejat…

NettaDeze week was het opnieuw raak: een plagiaatdingetje in de popmuziek. Platenlabel Universal overweegt de componisten van het winnende liedje van het Eurovisie Songfestival aan te klagen, zie de Volkskrant van afgelopen woensdag. Het nummer Toy van de Israëlische zangeres Netta zou te veel lijken op Seven Nation Army van The White Stripes uit 2003.

the axis of awesomeNu wordt er in de popmuziek inderdaad lustig van andermans bordje gesnoept, om het zo maar eens te zeggen. Het is een business waarin een paar centen omgaan, en – dat moeten we als liefhebbers toegeven – originaliteit staat niet bij alle popmusici even hoog op de prioriteitenlijst. Beter goed gejat dan slecht verzonnen, lijkt soms het motto. Kijk en luister maar eens naar deze hilarische medley van de Australische comedy-act The Axis of Awesome.

james brown 2Het bijzondere van de nieuwe plagiaatzaak is dat niet melodie of tekst zonder bronvermelding overgenomen zouden zijn, maar het ritme, of de groove, zoals muzikanten dat zelf noemen. In eerste instantie vreemd, maar bij nader inzien ook weer niet. Met dank aan James Brown, George Clinton, Nile Rodgers en hun navolgers is het ritme in de popmuziek in de loop der jaren immers steeds belangrijker geworden.

marvin Gaye2De gevolgen daarvan hebben popsterren Robin Thicke & Pharrell Williams in 2015 al ervaren. De groove van hun hit Blurred Lines uit 2013 zou volgens de nabestaanden van Marvin Gaye te veel lijken op diens Got To Give It Up uit 1977 (zie ook deze post op Goeie Nummers). Tot veler verbazing en verontrusting verloren Thicke en Williams de zaak, en ook het hoger beroep, en werden ze veroordeeld tot een vergoeding van omgerekend bijna 5 miljoen euro aan de erven Gaye.

The White Stripes 3Maar hoe nu verder met Toy en Seven Nation Army? Hebben de klagers een zaak of is de gelijkenis vergezocht? Dat oordeel zal uiteindelijk – als de zaak doorgaat – aan de rechter zijn. Niets let ons echter om een eigen mening te vormen. Luister zelf: dit is Netta, dit zijn The White Stripes. Wat mij betreft is er geen twijfel mogelijk over de uitkomst. Maar wat vind jij? Laat het hieronder weten.

— De komende zes weken verschijnt Goeie Nummers eens per twee weken, op vrijdag rond een uur of vier. Veel leesplezier!

Het mooiste huwelijksaanzoek

aanzoek kikkersDe meest overtuigende manier om een huwelijksaanzoek te doen is niet op één knie, bloemen enzovoort, maar natuurlijk met muziek. Dat wisten onze voorouders al, ze hebben enkele eeuwen geleden niet voor niets de aubade uitgevonden: een lied waarin een man zijn aanbedene het hof maakt, liefst onder aan haar raam – ze deden toen nog amper aan genderneutraal – onder begeleiding van een lieflijk betokkeld snaarinstrument. Geef toe, welk hart zou daar niet van smelten?

jongen met luitAls je de schrijvers uit vervlogen tijden mag geloven, klonken deze muzikale aanzoeken van edelen en troubadours in de Middeleeuwen en de Renaissance geregeld op allelei openbare gelegenheden. Om de een of andere reden hoor je ze tegenwoordig nog maar zelden, en dat is jammer. Een mogelijke verklaring is dat aubades nu gewoon verstopt zitten in popliedjes.

Sam Cooke You send meVoor het fraaiste aanzoekliedje moeten we wel een stukje terug in de tijd, toen we de huwelijkse geloften nog wat letterlijker namen dan tegenwoordig. Naar 1957, om precies te zijn. In dat jaar steeg You Send Me van Sam Cooke naar de nummer 1-positie in de Amerikaanse Billboard R&B Charts.

Sam Cooke 2Sam Cooke (1931-1964), afkomstig uit een zwart domineesgezin met acht kinderen, begon zijn korte en stormachtige carrière als gospelzanger en switchte daarna naar pop en soul. Crooner Nat King Cole was zijn grote voorbeeld, maar de ruigere stijl van de soul trok hem ook. Als zanger was Cooke een natural. Hij had het allemaal: kracht, bereik, zuiverheid, souplesse, en desgewenst gaf hij zijn stem een rauw randje mee. En dat alles zonder dat het hem enige moeite leek te kosten.

Sam Cooke 4In You Send Me toont Cooke zijn zoetgevooisde, intieme benadering. We zien de twee geliefden meteen voor ons, ze zijn al vertrouwd met elkaar: ‘Darling, you send me, honest you do.’ De zanger bekent dan dat hij zijn gevoelens een tijdlang niet serieus durfde te nemen: ‘At first I thought it was infatuation.’ Die overwonnen bindingsangst maakt zijn liefdesverklaring des te geloofwaardiger: ‘Now I find myself wanting to marry you / and take you home.’ Zo simpel, zo direct, zo puur. Zo ouderwets bijna. En dan die onvergelijkbare stem van Cooke – je ziet bruid en bruidegom al bijna naar het altaar lopen.

Gregory PorterMaar voor wie nu nog aarzelt met haar jawoord, hier is een fraaie versie van Gregory Porter, die ‘You Send Me’ bijna een halve eeuw na dato opnieuw tot leven wekt. Niet ouderwets dus, maar tijdloos. En stukken overtuigender dan kaarslicht, ringen of rozen maar kunnen zijn.

De hitparade van nu

radio 538Als je tegenwoordig naar liedjes uit de hitparade luistert – wat mij als vader van twee tieners regelmatig overkomt – krijg je een paar behoorlijke verrassingen voorgeschoteld, zeker als je al drie of vier decennia popmuziek in de achterzak hebt. Die verrassingen zijn evenwel niet altijd aangenaam.

Pussycat - MississippiWant hoe is het mogelijk dat het single-aanbod zo ontzettend eenvormig is geworden? Wat is er in hemelsnaam gebeurd? In de vorige eeuw stonden schlager, instrumentaaltje, pop, disco, hardrock, levenslied en wat dies meer zij nog gebroederlijk naast elkaar in de Top 40: de Stones en Queen naast Corry & The Rekels en Pussycat, Sister Sledge en UB40 tussen Cat Stevens en Normaal. En nu?

The Bangles Eternal FlameAnno 2017 lijken er welgeteld twee genres overgebleven: pop en rap. Met niets ertussenin. En bijna alles up- of mid-tempo; naar een echte ballad – zoiets als Eternal Flame (The Bangles) of One Day I’ll Fly Away (Randy Crawford) – zul je vergeefs zoeken. Om het maar niet te hebben over die vermaledijde autotune, die alle stemmen tot eenheidsworst reduceert.

BubbelbadGelukkig is het niet louter kommer en kwel in de hitparade van nu. Er zijn ook prettige verrassingen. Allereerst: het geluid. Want die plaatjes zijn wel vaak fán-tás-tisch geproduceerd. Lekker vol en toch ademend. Met vette grooves die je hart sneller doen pompen. Stemmen die je sensueel omhelzen. Oké, het is gelikt, maar het voelt als een bubbelbad waar je niet uit wilt komen. Voorbeeld: Feel it Still van Portugal. The Man.

Ed SheeranEn wat ook leuk is: de catchy tunes met meezingbare refreinen blijken allesbehalve uitgestorven. Move over, Beatles. De oorwurmen van nu komen van DJ Snake & Justin Bieber (Let Me Love You), Jessie J (Price Tag) of Ed Sheeran (Shape of You) en hun soortgenoten. Probeer er eens eentje, en je zult de rest van de dag muzikaal gezelschap hebben.

Charlie PuthMaar het allermooiste: je hoort dat de sterren van nu de pophistorie vaak diep en met veel liefde hebben opgezogen. Pharrell Williams (‘Happy’, ‘Blurred Lines’) kent zijn Motown-klassiekers. Bruno Mars (‘Uptown Funk’) lijkt de stem en de moves Michael Jackson en James Brown in zijn vezels te hebben opgeslagen. Charlie Puth (How Long) moet als kind in de ketel met toverklanken van Stevie Wonder en The Bee Gees zijn gevallen.

graffitti Fuck ItStuk voor stuk weten deze jonge artiesten die oerbronnen te verwerken in lekkere hedendaagse tracks, die ook voor rijpere popliefhebbers prima te verteren zijn. En dat is best prettig, weet ik uit ervaring.

Popmuziek een vorm van diefstal?

hoes Blurred LinesVorige week schudde de popwereld een beetje op zijn grondvesten. Een Amerikaanse rechter had bepaald dat de sterren Pharrell Williams en Robin Thicke met hun hit ‘Blurred Lines’ te veel kopieerden uit Marvin Gaye’s ‘Got To Give It Up’ uit 1977. Het tweetal moet een boete van bijna 7 miljoen euro betalen.

Marving Gaye in colbertjeIn de media overheersen de negatieve reacties. Want in de oren van veel mensen lijken de twee nummers helemaal niet zo erg op elkaar. En dit vonnis opent dus de weg voor claims van songwriters of hun erven op het (mede)auteursrecht van ontelbare hits. Dat kan toch niet de bedoeling zijn in de popmuziek?

Zo stelt commentator Randall Roberts in The LA Times dat popmuziek in de kern altijd een vorm van creatieve diefstal is. Elke generatie popartiesten borduurt volgens de popjournalist voort op de vibes en ideeën die hen in hun jeugd hebben beïnvloed. Het enige verschil is dat de ene artiest daar eerlijker over is dan de andere.

Imagine van John LennonInteressante stelling. Als dat waar is, zijn popmuzikanten in essentie dieven. Klopt dat? Is mijn en dijn in hun wereld inderdaad zo vaag, heerst in de popmuziek het recht van de handigste en meest onbeschaamde? Of is het juist ‘een wereld zonder bezittingen’, om de utopie uit John Lennons ‘Imagine’ te citeren, waarin principieel alles broederlijk wordt gedeeld?

Buffalo Bills Wilde WestenIk hou het erop dat er ook in het Wilde Westen dan wel Paradijs van de rock & roll belangrijke erecodes gelden. Dat er onder liedjesschrijvers gedeelde deugden en waarden zijn die het gedrag richting geven. En in mijn beleving is dat ook waar Williams en Thicke met ‘Blurred Lines’ in de fout gingen. Ze overtraden het popgebod dat je als rechtgeaarde artiest altijd ‘jouw eigen ding moet doen’ met je inspiratiebron. Anders haal je je voorbeeld én jezelf omlaag.

blurred-484x268Wie naar deze twee liedjes luistert en bedenkt dat Williams ‘Got To Give It Up’ expliciet als inspiratie gebruikte, kan maar tot één conclusie komen. ‘Blurred Lines’ is niet meer dan een slap aftreksel van het origineel. Van ‘hun eigen ding doen’ is geen sprake. Als de twee artiesten kritisch hadden teruggeluisterd, was het nummer op de plank blijven liggen om er later misschien iets van te maken waarop ze wel trots konden zijn.

Het tweetal heeft nu aangekondigd tegen de rechterlijke uitspraak in beroep te gaan. Juridisch hebben ze daar het volste recht toe. Als artiesten zouden ze zich in een hoekje moeten gaan schamen.

Radio Regenboog

RegenboogHet zal een jaar of zes geleden zijn geweest dat mijn dochter – toen nog een kleuter – me opgewonden naar buiten riep. Ik moest naar iets komen kijken. In de tuin wees ze naar de prachtige kleurrijke boog in de verte. Samen keken we een tijdlang naar de regenboog, tot die langzaam oploste in het blauw. Daarna vroeg ze me hoe dat kwam, wie voor dat moois zorgde. In haar stem klonk verwondering en blijdschap over dat onverwachte geschenk. Mijn onbeholpen uitleg, waarin minstens zoveel ruimte was voor het toeval als voor wetmatigheden, was voor haar voldoende.

Voor mij heeft radio een gelijksoortige betekenis. Hij zorgt voor de mooiste onverwachte geschenken zonder dat ik goed begrijp hoe dat allemaal tot stand komt.

De werking van radio blijft voor mij mysterieus. Onzichtbare en onhoorbare trillingen van ver weg, verzonden door de lucht, brengen hier bij mij in huis een reeks geluiden voort. Het procédé is me meermaals uitgelegd, maar er blijft weiniPharrell Williamsg van hangen. Voor mij is het nog steeds een wonder dat die golven net op tijd weer samenkomen in een harmonieus geheel van stemmen, ritme en melodie.

Radio bezorgt je ook bijna nooit wat je verwacht. Want iemand die jij niet kent en ook niet ziet heeft bepaalde liedjes geselecteerd en in een bepaalde volgorde achter elkaar gezet. Behoorlijk onvoorspelbaar, net als de regenboog. Want dat is het gekke – als je de regenboog bewust gaat zoeken, wanneer zon en regen zich tegelijk aandienen – houdt hij zich bijna altijd schuil. Schoonheid laat zich pas kennen als je er niet op verdacht bent.

De belangrijkste overeenkomst is wel dat radio soms aan komt zetten met de mooiste cadeautjes. Iets waarvan je nauwelijks kunt geloven dat het echt voor jou is. Waarvan je ook niet begrijpt waarom nog niet op je verlanglijstje stond. Op mijn 14e waren dat bijvoorbeeld So Lonely van The Police en Sultans of Swing van de Dire Straits (luisteren via Spotify). Recenter gebeurde dat met Happy van Pharrell Williams (kijken op YouTube). Ergens bij een tankstation, terwijl ik gewoon bezig was met afrekenen, hoorde ik dat voor het eerst. Wat een cadeaus.

Die regenboogkwaliteit moet radio houden. Radio moet je verrassen. Met muziek waarop je niet hebt afgestemd. Waarop je niet verdacht bent.  Radio die niet precies geeft wat men denkt dat jij wilt. Ik roep alle radiozendercoördinatoren van Nederland dan ook op: vergeet je formats, je doelgroepenmarketing en je luistercijfers! Geef vrije geesten de ruimte om hun luisteraars te verbazen met hun eigen, hoogst-individuele voorkeuren! Laat hen tussen alle wetten van de markt plaats bieden aan het toeval! Geef ons Radio Regenboog!